Προαιρετικές και υποχρεωτικές ασφαλίσεις
Η ιδιωτική ασφάλιση είναι ένα θεσμός συνδεδεμένος με την ιδιωτική αυτονομία και την ελευθερία των συμβάσεων.
Η σύναψη μίας ασφαλιστικής σύμβασης εναπόκειται στη βασική αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων, όπου τα πρόσωπα είναι ελεύθερα να καταρτίζουν συμβάσεις, εάν και όποτε το θελήσουν. Αυτές είναι οι προαιρετικές ασφαλίσεις, όταν ένα πρόσωπο ασφαλίζεται σε ασφαλιστική εταιρεία εάν το επιθυμεί, κατά του κινδύνου που επιθυμεί και όποτε το επιθυμεί. Όμως λόγοι δικαιοσύνης και ηθικής, αναγκάζουν το νομοθέτη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να επιβάλει ορισμένους περιορισμούς στην ελευθερία των συμβάσεων, όπως την «υποχρέωση» για κατάρτιση συμβάσεως με ορισμένο περιεχόμενο.
Πρόκειται για τις υποχρεωτικές ασφαλίσεις που επιβάλλονται με νόμο. Τέτοιες χαρακτηριστικές περιπτώσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία είναι:
- Η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης από αυτοκινητικά ατυχήματα (Κ.Ν. 489/1976),
- Η αστική ευθύνη για τη ρύπανση της θάλασσας με υδρογονάνθρακες από δεξαμενόπλοια (Ν. 314/1976, όπως τροποποιήθηκε με το Π.Δ. 197/1995),
- Η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης πλοιοκτητών (Ν. 3450/2006 που τροποποίησε το Ν. 2932/2001),
- Η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης του εθνικού (άρθρο 13 ΚΑΔ) και διεθνούς αεροπορικού μεταφορέα σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση του Μόντρεαλ του 1999 (Κυρωτικός Νόμος 3006/2002, άρθρο 50), καθώς και του κοινοτικού αεροπορικού μεταφορέα (Κανονισμός ΕΚ 758/2004) που επιβάλλει ελάχιστα όρια κάλυψης,
- Η ασφάλιση αστικής ευθύνης των διοργανωτών ή πωλητών οργανωμένων ταξιδίων (Π.Δ. 339/1996),
- - Η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης για τη μετακίνηση και κυκλοφορία επαγγελματικών σκαφών αναψυχής (Ν. 2793/1999),
- - Η υποχρέωση ασφάλισης αστικής ευθύνης του φορέα διαχείρισης φυσικού αερίου (Ν. 2364/1995),
- - Η ασφάλιση αστικής ευθύνης των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών (Π.Δ. 190/2006),
- - Η ασφάλιση αστικής ευθύνης των δικηγόρων που ασκούν στην Ελλάδα το επάγγελμα του δικηγόρου με επαγγελματικό τίτλο που απέκτησαν σε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε. με το Π.Δ. 152/2000 (που αποτελεί προσαρμογή στην σχετική οδηγία 98/5/ΕΚ),
- - Η ασφάλιση αστικής ευθύνης ερευνητή και χορηγού κλινικής μελέτης φαρμακευτικών προϊόντων στον άνθρωπο, με Υ.Α.Δ.Υ.Γ3/89292/2003 που αποτελεί προσαρμογή προς τη σχετική οδηγία 2001/20/ΕΚ,
- - Η ασφάλιση μελετητών και αναδόχων κατασκευής δημοσίων έργων με το Ν. 1418/1984, όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 2229/1994 και ιδιωτικών με το Ν. 3212/2003,
- - Η ασφάλιση περιβαλλοντικών ζημιών (Π.Δ. 148/2009) που προβλέπεται από τη σχετική οδηγία.
(Το σχετικό απόσπασμα έχει ληφθεί από το βιβλίο «Ιδιωτικό Ασφαλιστικό Δίκαιο» της Ράνιας Χατζηνικολάου-Αγγελίδου, Γ’ Έκδοση, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2012, σελ. 40-41).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr