Αυτοδίκαιη και χωρίς διατυπώσεις η αποδοχή κληρονομιάς από ανήλικο με το ευεργέτημα της απογραφής
Κατά το άρθρο 1904 ΑΚ “ο κληρονόµος µε απογραφή ευθύνεται για τις υποχρεώσεις της κληρονοµίας έως το ενεργητικό της. Καµµιά σύγχυση δεν επέρχεται ως προς τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις του έναντι της κληρονοµίας”.
Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασµό µε εκείνες των άρθρων 1904, 1902, 1903, 1905, 1912, 1527 και 1625 ΑΚ συνάγεται ότι προκειµένου για πρόσωπα ανίκανα ή περιορισµένης ικανότητας προς δικαιοπραξία (όπως ανήλικοι), για τα οποία η αποδοχή της κληρονοµίας από τους νόµιµους αντιπροσώπους τους γίνεται πάντοτε επ’ ωφελεία απογραφής, το ευεργέτηµα αυτό έχει ως αποτέλεσµα τον περιορισµό της ευθύνης του κληρονόµου µέχρι το ενεργητικό της κληρονοµικής περιουσίας, η οποία αποχωρίζεται αυτοδικαίως από την περιουσία του κληρονόµου και αποτελεί χωριστή οµάδα, µε την έννοια όχι ότι ευθύνεται ο κληρονόµος και µε τη δική του περιουσία µέχρι της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού της κληρονοµίας, αλλά ότι ευθύνεται µε τα ίδια τα στοιχεία του ενεργητικού της και µόνον µέχρις αυτών, σε τρόπο ώστε τυχαία απώλεια ή καταστροφή ή χειροτέρευση τους να τον απαλλάσσει από αντίστοιχη ευθύνη. Εξάλλου, δεν δύνανται οι κληρονοµικοί δανειστές να επιληφθούν της ατοµικής περιουσίας του κληρονόµου (Γ.Μπαλή Κληρ.Δίκ. παρ.194, 2, σελ.302, Α.Τούση Κληρ.Δίκ.παρ.210 σελ.538), εκτός αν επήλθε έκπτωση από το ευεργέτηµα της απογραφής λόγω παρόδου άπρακτης της ενιαύσιας προθεσµίας από τότε που απέκτησε ο κληρονόµος πλήρη ικανότητα προς δικαιοπραξία και δεν συνέταξε απογραφή (ΑΠ 750/2011).
Περαιτέρω, η πρόβλεψη του άρθρου 1527 ΑΚ, ότι η επαγωγή της κληρονοµίας στο ανήλικο τέκνο θεωρείται ότι γίνεται αποδεκτή πάντοτε µε το ευεργέτηµα της απογραφής, έχει την έννοια ότι πάντοτε η κληρονοµιά (εάν δεν γίνει εμπρόθεσμη αποποίηση από τους γονείς του ανηλίκου) γίνεται αποδεκτή µε το εν λόγω ευεργέτηµα, ανεξάρτητα από αποδοχή των γονέων (Γεωργιάδη/Σταθόπουλου, ΕρµΑΚ, Οικογενειακό Δίκαιο, άρθρο 1527, σελ. 286.2), η οποία κατ’ ακολουθία είναι περιττή, ενώ σύµφωνα µε το άρθρο 1625 ΑΚ, στις περιπτώσεις που απαιτείται άδεια του Δικαστηρίου, προς όφελος του ανηλίκου, δεν περιλαµβάνεται και η άδεια προς αποδοχή κληρονοµίας.
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι στην περίπτωση που ο κληρονόμος είναι ανήλικος η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής ισχύει αυτοδικαίως άνευ διατυπώσεως και δηλώσεως του ανηλίκου ή των νομίμων αντιπροσώπων του. Τυχόν αίτηση των γονέων για τη λήψη άδειας από το Δικαστήριο για την αποδοχή της κληρονομίας που επάγεται στο ανήλικο απορρίπτεται ως απαράδεκτη ελλείψει εννόµου συµφέροντος και ως άνευ αντικειµένου, διότι αυτού του είδους η αποδοχή δεν απαιτεί προηγούµενες διατυπώσεις και γίνεται αυτοδικαίως (βλ. ΜονΠρωτΡόδου 75/2012). Άλλωστε, ο ανήλικος δεν εκπίπτει του ευεργετήµατος αυτού, αν οι γονείς δεν προβούν σε απογραφή της κληρονοµίας, παρά µόνο αν αυτός (ο ανήλικος) δεν συντάξει απογραφή ο ίδιος εντός ενός έτους, αφότου έγινε απεριόριστα ικανός, ήτοι αφότου ενηλικιώθηκε (άρθρο 1912 ΑΚ).
Θεώνη Κάδρα, Δικηγόρος
e-mail:info@efotopoulou.gr