Αγωγή προσβολής πατρότητας από τη μητέρα του τέκνου – Αποσβεστική προθεσμία άσκησης σχετικού δικαιώματος και αναλογική εφαρμογή των διατάξεων περί παραγραφής και συγκεκριμένα της αναστολής αυτής

Το άρθρο 1467 ΑΚ ορίζει ότι η ιδιότητα του τέκνου ως προς το οποίο συντρέχει ένα από τα τεκμήρια των άρθρων 1485 και 1466 ΑΚ ως τέκνου γεννημένου σε γάμο, μπορεί να προσβληθεί δικαστικώς, αν αποδειχθεί ότι η μητέρα δεν συνέλαβε πράγματι από τον σύζυγό της ή ότι κατά το κρίσιμο διάστημα της σύλληψης, δηλαδή αυτό που περιλαμβάνεται ανάμεσα στην τριακοστή και κατά την εκατοστή ογδοηκοστή ημέρα πριν από τον τοκετό (άρθρο 1468 ΑΚ) ήταν φανερά αδύνατο να συλλάβει από αυτόν, ιδίως εξαιτίας ανικανότητας ή αποδημίας του ή επειδή δεν είχαν σχέσεις. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το τεκμήριο της καταγωγής του τέκνου από τον γάμο, το οποίο είναι μαχητό, μπορεί να ανατραπεί μόνο με αγωγή προσβολής της πατρότητας. Η μητέρα του τέκνου έχει τη δυνατότητα (άρθρο 1469 – εδάφ. 4 ΑΚ) να ασκήσει την αγωγή η οποία απευθύνεται σύμφωνα με το άρθρο 609 παρ. 1 περ. γ΄ ΚΠολΔ, κατά του τέκνου ή του ειδικού επιτρόπου του και κατά του συζύγου της. Το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιλαμβάνει τα πραγματικά περιστατικά που προσδιορίζουν είτε ότι η μητέρα δεν συνέλαβε το τέκνο από τον σύζυγο της, ήτοι τον τεκμαιρόμενο πατέρα, είτε ότι αυτή (μητέρα) κατά το κρίσιμο διάστημα της σύλληψης ήταν φανερά αδύνατο να συλλάβει το τέκνο από εκείνον.

Η προσβολή της πατρότητας από τη μητέρα αποκλείεται κατ’ άρθρο 1470 παρ. 4 ΑΚ όταν περάσει ένα (1) έτος από τον τοκετό ή εφόσον υπάρχει σοβαρός λόγος για τη μη προσβολή κατά τη διάρκεια του γάμου, έξι (6) μήνες αφότου λύθηκε ή ακυρώθηκε ο γάμος με τον σύζυγό της. Κατά την αληθή έννοια της διατάξεως αυτής, για την έγγαμη μητέρα, η προθεσμία άσκησης της αγωγής προσβολής της πατρότητας του τέκνου της κατά του συζύγου της αρχίζει την ημέρα του τοκετού και δεν λήγει πριν παρέλθουν έξι (6) μήνες από τη λύση ή την ακύρωση του γάμου, εφόσον συνέτρεχε σοβαρός λόγος για τη μη άσκηση του δικαιώματος αυτού κατά τη διάρκεια του γάμου (ΕΑ 2895/2024 – ΤΝΠ ΜΟΜΟΣ, ΕφΠειρ 262/2018 Ιστ. ΕφΠειρ).

Η άνω αποσβεστική προθεσμία αποτελεί δραστικό μέσο και ως τέτοιο προκαλεί έννομη μεταβολή. Διακρίνοντας ο Νομοθέτης τον απόλυτο και άκαμπτο χαρακτήρα της αποσβεστικής προθεσμίας και τα άδικα αποτελέσματα στα οποία αυτός οδηγούσε, διατύπωσε στο άρθρο 279 ΑΚ τη γενική αρχή ότι στις αποσβεστικές προθεσμίες εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις για την παραγραφή. Κατά λογική ερμηνεία της διάταξης, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση αναλογικής από τον Δικαστή εφαρμογής, θα εφαρμοστούν εκείνες οι διατάξεις που συμβιβάζονται με τον σκοπό, τη φύση και την έννοια της αποσβεστικής προθεσμίας. Ως συμβιβαζόμενες με την έννοια και τον σκοπό της αποσβεστικής προθεσμίας διατάξεις, θεωρούνται κυρίως αυτές που αναφέρονται στην αναστολή και στη διακοπή της παραγραφής (άρθρα 255 και 260 επόμ. ΑΚ), επομένως, σύμφωνα με την ορθότερη άποψη, τόσο της θεωρίας όσο και της νομολογίας, εφόσον οι περί αναστολής διατάξεις συμβιβάζονται, στη συγκεκριμένη περίπτωση, με τη φύση και τον σκοπό που επιδιώκει η αποσβεστική προθεσμία, μπορούν να τύχουν εφαρμογής. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 255 εδάφ. α΄ ΑΚ, που εφαρμόζεται όπως ελέχθη αναλογικώς, κατ’ επιταγή του άρθρου 279 ΑΚ, και επί αποσβεστικών προθεσμιών, η παραγραφή αναστέλλεται για όσο χρόνο ο δικαιούχος εμποδίστηκε, από το δικαιοστάσιο ή από άλλο λόγο ανώτερη βίας, να ασκήσει την αξίωσή του μέσα στο τελευταίο εξάμηνο του χρόνου της παραγραφής (ΕφΑθ 3758/2025 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Πολυδώρου, Δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr