Απαγόρευση κάθε διάθεσης από πρόσωπο που έχει καταθέσει αίτηση υπαγωγής στο Ν. 3869/2010 (για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά) διαρκούσης της εκκρεμοδικίας

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 5 του ν. 3860/2010 «(Από την κατάθεση της αίτησης υπαγωγής στο νόμο 3869/2010) μέχρι την ημέρα της επικύρωσης (είτε ημέρα επικύρωσης του προδικαστικού συμβιβασμού κατά το άρθρο 5 παρ. 1 του νόμου από τον Ειρηνοδίκη, είτε χορήγησης προσωρινής διαταγής κατά το άρθρο 781 του ΚΠολΔ) δεν επιτρέπεται η λήψη καταδιωκτικών μέτρων κατά του οφειλέτη, καθώς και η μεταβολή της πραγματικής και νομικής κατάστασης της περιουσίας του».

Ο νόμος δηλαδή εκτός από την ex lege αυτοδίκαιη αναστολή των ατομικών διώξεων του οφειλέτη από τους δανειστές του εισάγει και την υποχρέωση του οφειλέτη να μη μεταβάλει την πραγματική και νομική κατάσταση της περιουσίας του, ώστε να αποτραπούν οι καταδολιευτικές μεταβιβάσεις εκ μέρους  του οφειλέτη. Σκοπός είναι η διατήρηση της περιουσίας του οφειλέτη, στην οποία εμπίπτει και η απαγόρευση εγγραφής προσημείωσης υποθήκης (Ειρ Νίκαιας 1010/2012, ΕιρΠατρ 112/2012). Εντούτοις αυτό δε σημαίνει ότι ο οφειλέτης στερείται τη χρήση των περιουσιακών του αντικειμένων για την κάλυψη των βιοτικών του αναγκών. Η απαγόρευση αφορά μόνο τη διάθεση.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι από την ημέρα κατάθεσης της αίτησης και πόσο μάλλον μετά τη χορήγηση προσωρινής διαταγής που διατάσσει την διατήρηση της πραγματικής και νομικής κατάστασης της περιουσίας του οφειλέτη καμία μεταβίβαση (αγοραπωλησία ή δωρεά) δε μπορεί να γίνει από τον οφειλέτη προς τρίτον. Τυχόν διάθεση και περιουσιακή μεταβολή των περιουσιακών στοιχείων που περιγράφονται στην αίτηση είναι άκυρη κατά άρθρο 175 ΑΚ. Η ακυρότητα αυτή είναι απόλυτη ακόμη και κατά του καλόπιστου τρίτου. Συνεπώς ο οφειλέτης αδυνατεί να μεταβιβάσει τα περιουσιακά του στοιχεία μετά την έκδοση της προσωρινής διαταγής. Η ακυρότητα αυτή ως απόλυτη, δυνάμει απαγορευτικής διάταξης νόμου και απόφασης δικαστή, δε θεραπεύεται, ενώ ενδέχεται να υπάρξει, εκτός από την «έκπτωση» του οφειλέτη από το νόμο λόγω ανειλικρίνειας της δήλωσης του και της μη ενημέρωσης του φακέλου του (άρθρο 10 και άρθρο 4 παρ.5  του νόμου), και ποινική ευθύνη σύμφωνα με το άρθρο 232^Α ΠΚ «παραβίαση προσωρινής διαταγής ή δικαστικής απόφασης» (βλ. Βενιέρης Ι.-Κατσάς Θ., Εφαρμογή του ν.3869/2010 για τα υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα, 2^η έκδοση, Κεφ. Η, IV αρ.7, σελ. 277επ.).

Έχει υποστηριχθεί ότι η απαγόρευση αυτή της πραγματικής και νομικής μεταβολής της περιουσίας του οφειλέτη πρέπει να είναι γενική, ακόμη δηλαδή και των περιουσιακών στοιχειών που δύνανται να εκποιηθούν σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ.1  του νόμου (πλην της κύριας κατοικίας δηλαδή) (βλ. Βενιέρης Ι.-Κατσάς Θ., Εφαρμογή του ν.3869/2010 για τα υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα, 2^η έκδοση, Κεφ. Η, IV αρ. 3^α, σελ. 264 επ.). Δικαιολογητικός λόγος της θέσης αυτής αποτελεί ότι πρέπει να τεθούν υπό τη δικαστική κρίση για το αν εμπίπτουν στα ρευστοποιήσιμα στοιχεία του άρθρου 9 παρ.1 και κυρίως για το αν ενδείκνυται η ρευστοποίησή τους ή αν μέσω των καταβολών του άρθρου 8 παρ.2 και του άρθρου 9 παρ. 2 δεν απαιτείται τέτοια εκποίηση.

Στην πράξη τα ανωτέρω μεταφράζονται στην υποχρέωση ελέγχου κάθε αγοραστή, για τη διασφάλισή του και την εγκυρότητα του εκάστοτε μεταβιβαστικού συμβολαίου/τίτλου κτήσης του, στο τηρούμενο αρχείο αιτήσεων στη γραμματεία του ειρηνοδικείου της κατοικίας του πωλητή για το αν ο δικαιοπάροχός του-πωλητής έχει υποβάλει αίτηση υπαγωγής στο ν. 3869/2010 και αν τελεί σε απαγόρευση πραγματικής και νομικής μεταβολής της περιουσίας του. Συγκεκριμένα το άρθρο 13 του νόμου ορίζει σχετικά: «Στη Γραμματεία κάθε Ειρηνοδικείου τηρείται αλφαβητικό αρχείο των προσώπων που έχουν υποβάλει την αίτηση της παραγράφου 1 του άρθρου 4, στο οποίο εγγράφονται τα ονόματα των αιτούντων, η πορεία των αιτήσεων τους και οι αποφάσεις που εκδίδονται. Στο Ειρηνοδικείο Αθηνών τηρείται Γενικό Αρχείο, στο οποίο καταχωρίζονται τα πιο πάνω στοιχεία για ολόκληρη τη χώρα.  Από το αρχείο διαγράφονται ένα έτος μετά την υποβολή των αιτήσεων όλα τα στοιχεία που τηρούνται για αυτές, εφόσον οι αιτήσεις απορριφθούν αμετάκλητα, ανακληθούν ή καταλήξουν σε συμβιβασμό σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 7 του παρόντος. Πρόσβαση σε πληροφορίες του αρχείου μπορεί να έχει κάθε ενδιαφερόμενος. […]».

 

Θεώνη Κάδρα, Δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr