Ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για το SPAM

Τι είναι το SPAM;

To spam είναι ο καθιερωμένος διεθνώς όρος για την αζήτητη ηλεκτρονική επικοινωνία, δηλαδή τα ενοχλητικά μηνύματα που, χωρίς ποτέ να έχετε ζητήσει, κατακλύζουν το λογαριασμό του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή το κινητό σας τηλέφωνο και διαφημίζουν διάφορα προϊόντα ή υπηρεσίες.

 

Οι αποστολείς μηνυμάτων spam είναι γνωστοί και ως spammers.

Ποια προβλήματα δημιουργεί το SPAM;

To spam είναι ενοχλητικό, προκαλεί απώλεια χρόνου, πόρων και παραγωγικότητας και μειώνει την ποιότητα των παρεχόμενων διαδικτυακών υπηρεσιών.

Μπορεί ακόμα να έχει προσβλητικό, ψευδές ή και επικίνδυνο περιεχόμενο.

Για παράδειγμα συχνά τα μηνύματα spam διαφημίζουν πλαστά προϊόντα (π.χ. φαρμακευτικά προϊόντα ή προϊόντα λογισμικού), διαδίδουν παραπλανητικές ειδήσεις (π.χ. σχετικά με την αξία μετοχών) ή προωθούν ιδέες ρατσιστικού και εθνικιστικού χαρακτήρα.

Άλλες φορές χρησιμοποιούνται ως μέσα μετάδοσης ιών ή άλλων επιβλαβών ή κατασκοπευτικών λογισμικών.

Αυτού του είδους τα προγράμματα στοχεύουν στην “κατάληψη” του υπολογιστή του παραλήπτη (ή αλλιώς την μετατροπή του σε zombie computer) και τη μετέπειτα χρήση του ως μέσο αποστολής νέων μηνυμάτων spam.

Μεγάλη έκταση επίσης έχει πάρει το spam τύπου phising ή το λεγόμενο social engineering.

Αυτά τα μηνύματα στοχεύουν στην παραπλάνηση των παραληπτών και στην εκμαίευση προσωπικών τους δεδομένων, όπως κωδικών ασφαλείας, συχνά με απώτερο σκοπό την απάτη και την απόσπαση χρηματικών ποσών.

To SPAM περιλαμβάνει μόνο μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου;

Όχι. To spam περιλαμβάνει επίσης μηνύματα που αποστέλλονται μέσω κινητού τηλεφώνου (SMS, MMS), υπηρεσίες στιγμιαίων μηνυμάτων (instant messaging – ΙΜ, π.χ. MSN ή Google chat) ή άλλες υπηρεσίες ηλεκτρονικής ανταλλαγής μηνυμάτων (π.χ. σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook).

Τα μηνύματα SPAM έχουν πάντα εμπορικό περιεχόμενο;

Όχι. Τα μηνύματα spam μπορεί να έχουν οποιασδήποτε μορφής διαφημιστικό σκοπό, όπως για παράδειγμα, να προωθούν δράσεις φιλανθρωπικών ιδρυμάτων ή πολιτικών κομμάτων.

Ποιο είναι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για το SPAM στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα η αζήτητη επικοινωνία ρυθμίζεται από το άρ. 11 του Νόμου 3471/2006 για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Αντίστοιχοι νόμοι υπάρχουν και στις λοιπές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει της Οδηγίας 2002/58/ΕΚ.

Σύμφωνα με τον παραπάνω νόμο, η πραγματοποίηση μη ζητηθεισών επικοινωνιών με οποιοδήποτε μέσο ηλεκτρονικής επικοινωνίας επιτρέπεται μόνο αν ο παραλήπτης έχει συγκατατεθεί εκ των προτέρων – ρητώς, ανεξάρτητα αν ο παραλήπτης είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Επομένως, κάθε ηλεκτρονικό μήνυμα (π.χ. email, SMS, MMS, ΙΜ) που σας αποστέλλεται χωρίς να έχετε προηγουμένως δώσει ρητά τη συγκατάθεσή σας, δηλαδή κάθε μήνυμα spam, είναι παράνομο.

Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση κατά την οποία σας αποστέλλονται διαφημιστικά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από κάποίον με τον οποίο είχατε ήδη προηγούμενη συναλλαγή και του είχατε δηλώσει τη διεύθυνση σας (π.χ. κατά την αγορά κάποιου προϊόντος ή υπηρεσίας σε ένα κατάστημα). Σε αυτήν την περίπτωση, η αποστολή των μηνυμάτων μπορεί να γίνεται για παρόμοια προϊόντα ή υπηρεσίες μέχρι να δηλώσετε την εναντίωσή σας προς τη λήψη των μηνυμάτων αυτών.

Όλα τα διαφημιστικά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που λαμβάνετε (και για τα οποία έχετε συγκατατεθεί) πρέπει να έχουν έγκυρη διεύθυνση αποστολέα και να αναφέρουν ευδιάκριτα και σαφώς την ταυτότηταα του αποστολέα ή του προσώπου προς όφελος του οποίου γίνεται η αποστολή.

Ο αποστολέας των μηνυμάτων οφείλει να σας παρέχει τα δυνατότητα εναντίωσης στη λήψη των μηνυμάτων με απλό και εύκολο τρόπο, π.χ. μέσω του διαδικτυακού του τόπου ή μέσω αποστολής ενός μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Πως μπορώ να προστατευθώ από το spam;

- Προστατεύστε τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας στο Διαδίκτυο.

- Δίνετε τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας κατά το δυνατό μόνο σε πρόσωπα ή οργανισμούς που γνωρίζετε και εμπιστεύεστε.

- Αν πρέπει να δώσετε τη διεύθυνση σας, π.χ. για εγγραφή σε κάποιο ηλεκτρονικό περιοδικό ή για τη χρήση κάποιας υπηρεσίας στο διαδίκτυο, βεβαιωθείτε ότι σας παρέχεται η δυνατότητα (π.χ. με κλικ σε ειδικό κουτάκι) να δηλώσετε ότι δεν επιθυμείτε την αποστολή διαφημιστικών μηνυμάτων.

- Ελέγξτε την πολιτική ιδιωτικότητας (privacy policy) των ιστοσελίδων που επισκέπτεστε πριν αποκαλύψετε τα προσωπικά σας δεδομένα.

- Βεβαιωθείτε ότι υπάρχει δέσμευση της εταιρείας ή του οργανισμού να μη διαβιβάζουν τα προσωπικά σας δεδομένα σε τρίτους.

- Αποφύγετε τη δημοσιοποίηση της διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας σε ιστοσελίδες που δεν εμπιστεύεστε, μηχανές αναζήτησης, ηλεκτρονικές λίστες, blogs ή chat rooms.

Οι spammers χρησιμοποιούν μηχανισμούς αυτόματης συλλογής διευθύνσεων από το διαδίκτυο (μια τακτική γνωστή ως “harvesting” – συγκομιδή).

- Αν πρέπει να αναρτήσετε τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας σε κάποια ιστοσελίδα, κάντε το με τρόπο που δεν επιτρέπει την αυτόματη συλλογή της από spammers.

- Αναρτήστε το email σας ως εικόνα (αντί για κείμενο), ή χρησιμοποιήστε κώδικα απόκρυψης της διεύθυνσης από τα αυτόματα λογισμικό (π.χ. με javascript).

- Αν θέλετε να δώσετε στους επισκέπτες της ιστοσελίδας σας τη δυνατότητα επικοινωνίας μαζί σας, προτιμήστε τις online φόρμες επικοινωνίας.

Όταν ένας επισκέπτης υποβάλει τη φόρμα, θα λάβετε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ακριβώς όπως αν ο επισκέπτης σας είχε στείλει το μήνυμα απευθείας.

- Ενημερωθείτε γενικά για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου.

Ενημερωθείτε για τη νομοθεσία και τις αποφάσεις της Αρχής σχετικά με την προστασία προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο στην ιστοσελίδα: http://www.dpa.gr

Επισκεφτείτε άλλες χρήσιμες ιστοσελίδες για το διαδίκτυο στην Ελλάδα, όπως τον Ελληνικό Κόμβο Ασφαλούς Διαδικτύου: http://www.saferinternet.gr/

- Χρησιμοποιείστε λογισμικό φιλτραρίσματος

Το λογισμικό φιλτραρίσματος μπορεί να εντοπίσει μεταξύ των εισερχόμενων μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αυτά που είναι spam και, ανάλογα με τις ρυθμίσεις που έχετε κάνει, είτε να “μπλοκάρει” τα μηνύματα spam, είτε να τα τοποθετήσει σε ειδικό φάκελο.

Το φιλτράρισμα είναι χρήσιμο, αλλά δεν είναι πάντα αποτελεσματικό. Μερικές φορές τα φίλτρα αποτυγχάνουν στον εντοπισμό των μηνυμάτων spam, ενώ άλλες χαρακτηρίζουν ως spam, μηνύματα που δεν είναι spam.

Σήμερα υπάρχει μεγάλη ποικιλία λογισμικών φιλτραρίσματος, πολλά από τα οποία διατίθενται και στο διαδίκτυο. Οι πάροχοι υπηρεσιών διαδικτύου j μπορούν να σας συμβουλεύσουν ειδικότερα ή και να σας παράσχουν m ανάλογα προϊόντα.

Τι μπορώ να κάνω αν λαμβάνω μηνύματα spam;

Κάποια μηνύματα spam αποστέλλονται από “επαγγελματίες” spammers, ενώ άλλα μπορεί να στέλνονται από νόμιμες επιχειρήσεις που δεν έχουν όμως συμμορφωθεί με την ελληνική νομοθεσία για την αζήτητη επικοινωνία.

Αν λάβετε μηνύματα spam:

- Μην απαντάτε ηλεκτρονικά στον αποστολέα.

Όταν απαντάτε σε μηνύματα spam ουσιαστικά επαληθεύετε την εγκυρότητα της διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας και ενθαρρύνετε τους spammers να στέλνουν περισσότερα μηνύματα. Γα το λόγο αυτό μην απαντάτε ηλεκτρονικά στον αποστολέα και μην ακολουθείτε συνδέσμους (links) που ενδεχομένως αναφέρονται στο μήνυμα, ακόμα και αν πρόκειται για συνδέσμους διαγραφής της διεύθυνσης σας από την λίστα του αποστολέα (unsubscribe links).

Δηλώστε την εναντίωσή σας για τη λήψη μηνυμάτων προς τον αποστολέα με επιστολή σας προς αυτόν, στην οποία μπορείτε να ζητάτε και τη διαγραφή σας από την λίστα του.

- Επικοινωνήστε με τον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου.

Μπορείτε να αναφέρετε προβλήματα spam στον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου σας, ζητώντας ενδεχομένως τη φραγή συγκεκριμένων διευθύνσεων από τις οποίες σας αποστέλλονται μηνύματα spam. Επιπλέον, ο πάροχος μπορεί να σας βοηθήσει σχετικά με τη χρήση ειδικού λογισμικού φιλτραρίσματος ή άλλων μέτρων ασφαλείας για την αποφυγή λήψης μηνυμάτων spam.

- Αναφέρετε το περιστατικό στην Αρχή.

Μπορείτε να καταγγείλετε περιστατικά spam στην Αρχή μέσω της υπηρεσίας ηλεκτρονικής υποβολής καταγγελιών στην ιστοσελίδα http:// www.dpa.gr ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο contact@dpa.gr. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να κάνετε χρήση των τυποποιημένων εντύπων για την υποβολή καταγγελιών-προσφυγών που διαθέτει η Αρχή και να επισυνάψετε στην καταγγελία σας το μήνυμα που δεχτήκατε. Επίσης, θα πρέπει να αναφέρετε αν έχετε στείλει δήλωση εναντίωσης στον αποστολέα των μηνυμάτων, επισυνάπτοντας αντίγραφο της εν λόγω δήλωσης.

Μη γίνετε … spammer κατά λάθος

Αν δεν εφαρμόζετε κατάλληλα μέτρα ασφαλείας, οι spammers μπορούν να καταλάβουν τον υπολογιστή σας και να τον χρησιμοποιήσουν για να στέλνουν μηνύματα spam χωρίς εσείς να το γνωρίζετε. Φροντίστε για την ασφάλεια του υπολογιστή σας και των δεδομένων σας:

- Χρησιμοποιείστε λογισμικό καταπολέμησης των ιών (anti­virus) και φροντίστε για τη συχνή ανανέωση του.

- Εγκαταστήστε τις τελευταίες ενημερώσεις ασφαλείας (secu­rity patches) στον υπολογιστή σας.

- Χρησιμοποιείστε μεγάλους και τυχαίους κωδικούς πρόσβασης (passwords).

- Προσέξτε όταν “ανοίγετε” αρχεία συνημμένα σε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, καθώς πολλά από αυτά μπορεί να περιέχουν επικίνδυνο λογισμικό. Ανοίξτε τέτοια αρχεία μόνο όταν γνωρίζετε τον αποστολέα.

- Προστατεύατε τον αριθμό του κινητού σας τηλεφώνου

To spam στα μηνύματα που αποστέλλονται μέσω κινητού τηλεφώνου έχει τελευταία αρχίσει να εξαπλώνεται και μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενοχλητικό. Μην αποκαλύπτετε τον αριθμό κινητού τηλεφώνου σας σε ιστοσελίδες, άτομα ή οργανισμούς που δεν γνωρίζετε και χωρίς κάποιον συγκεκριμένο λόγο.

Πηγή: Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα

          http://www.dpa.gr, contact@dpa.gr