Πως κατοχυρώνεται το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας του δημιουργού

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 2121/1993 για την πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά δικαιώματα, ως έργο νοείται κάθε πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα λόγου, τέχνης ή επιστήμης, που εκφράζεται με οποιαδήποτε μορφή.

Πνευματικό δημιούργημα είναι το προϊόν του ανθρώπινου πνεύματος, το οποίο, λόγω της ιδιαιτερότητας του, διαφέρει από όσα προϋπάρχουν στο περιεχόμενο ή τη μορφή του και ως προς τη συγκεκριμένη εκφραστική εφαρμογή της σχετικής αφετηριακής ιδέας του δημιουργού του.

Εξάλλου, πρωτοτυπία είναι η ιδιαίτερη ατομικότητα του έργου, που οφείλεται στην προσωπική συμβολή του δημιουργού, όπως η έννοια αυτή (πρωτοτυπία) είχε διαμορφωθεί από τη θεωρία και τη νομολογία. Εφόσον συντρέχουν οι παραπάνω προϋποθέσεις, ο νόμος προστατεύει το έργο ως άυλο αγαθό (όχι ως υλικό αντικείμενο καθ` εαυτό και ενσωματώνει πνευματικό δημιούργημα) και μόνο σε σχέση με τη συγκεκριμένη μορφή που έδωσε σε αυτό ο δημιουργός του. Επίσης, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 6 του ν. 2121/1993, ο πνευματικός δημιουργός με τη δημιουργία του έργου αποκτά πρωτογενώς και αυτοδικαίως το αποκλειστικό δικαίωμα της εκμετάλλευσης του έργου και το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού του δεσμού με αυτό (περιουσιακό και ηθικό δικαίωμα αντίστοιχα). Το ηθικό δικαίωμα είναι ανεξάρτητο από το περιουσιακό δικαίωμα της πνευματικής ιδιοκτησίας και στο περιεχόμενο αυτού περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η εξουσία του δημιουργού να αναγνωρίζεται και να κατονομάζεται ως δημιουργός του έργου. Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 65 παρ. 2 του ν. 2121/1993, σε περίπτωση υπαίτιας προσβολής του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας ο δημιουργός έχει αξίωση αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (βλ. σχετικά με τα παραπάνω Λ. Κοτσίρη, Δίκαιο Πνευματικής Ιδιοκτησίας, σελ. 59-67, 71 και 72, Κουμάντου, Δίκαιο Πνευματικής Ιδιοκτησίας, σελ. 20-21, 98, 127 και 133-139, Δ. Καλλινίκου, Τα θεμελιώδη θέματα για το ν. 2121/1993, σελ. 20-27, Σκούρτη σε ΕλλΔικ. 37, σελ. 1234 επ. και Μ. Μαρίνο σε Ελλ.Δικ. 36, σελ. 446-447 και Ελλ.Δικ. 35 σελ. 1443-1444).

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2 Ν. 2121/1993 καθώς και το άρθρο 5 παρ. 2 της Διεθνούς Σύμβασης της Βέρνης, η απόλαυση και η άσκηση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας δεν υπόκεινται σε καμία διατύπωση, δηλαδή αποκτάται από τον πνευματικό δημιουργό πρωτογενώς. Με άλλα λόγια, δεν απαιτείται η τήρηση κάποιας τυπικής διαδικασίας ή η σύμπραξη κάποιας κρατικής ή μη υπηρεσίας για την αναγνώριση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας σε ένα έργο, όπως για παράδειγμα τούτο συμβαίνει με την κατοχύρωση του σήματος κ.α.

Στην πράξη, αν και αυτό δεν προβλέπεται από τη ισχύουσα νομοθεσία, συνηθίζονται διάφορες πρακτικές/τεχνικές για τη διασφάλιση του δημιουργού. Μία εξ αυτών είναι η πράξη κατάθεση του έργου σε συμβολαιογράφο, διότι μέσω του τρόπου αυτού η κατάθεση του έργου λαμβάνει βέβαιη χρονολογία, ενώ μία άλλη τακτική που ακολουθείται στην πράξη είναι και η αποστολή συστημένης επιστολής του έργου με αποστολέα και παραλήπτη τον ίδιο τον δημιουργό, φύλαξη και διατήρηση της εν λόγω επιστολής, η οποία θα παραμείνει κλειστή και θα ανοιχθεί ενώπιον του Δικαστηρίου από Δικαστή (αν φυσικά ανακύψει διαφορά), ο οποίος θα βεβαιώσει το περιεχόμενό της.

 

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr