Ασφαλιστικά νομής κατά συζύγου που εξακολουθεί να διαμένει στη συζυγική οικία μετά την αμετάκλητη απόφαση διαζυγίου

Σύμφωνα με το άρθρο 1386 ΑΚ, ο γάμος παράγει για τους συζύγους αμοιβαία υποχρέωση για συμβίωση, εφόσον η σχετική αξίωση δεν αποτελεί κατάχρηση δικαιώματος.

Η υποχρέωση για έγγαμη συμβίωση περιλαμβάνει όλες τις υποχρεώσεις που επιβάλλει σύμφωνα με τις κρατούσες ηθικές αντιλήψεις η έννομη ζωή, μεταξύ των οποίων είναι και η υποχρέωση των συζύγων για συγκατοίκηση.

Κατά το άρθρο 1393 ΑΚ, σε περίπτωση διακοπής της συμβίωσης, το δικαστήριο μπορεί εφόσον το επιβάλλουν λόγοι επιείκειας ενόψει των ειδικών συνθηκών καθενός από τους συζύγους και του συμφέροντος των τέκνων, να παραχωρήσει στον ένα σύζυγο την αποκλειστική χρήση ολόκληρου ή τμήματος του ακινήτου που χρησιμεύει για κύρια διαμονή των ίδιων (οικογενειακή στέγη), ανεξάρτητα από το ποιος από αυτούς είναι κύριος ή έχει απέναντι στον κύριο δικαίωμα της χρήσης του.

Αν υπάρχει επείγουσα περίπτωση ή επικείμενος κίνδυνος, το δικαίωμα του συζύγου να ζητήσει τη ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης μπορεί να προστατευθεί και προσωρινά με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (άρθρο 662 επ., 735 ΚΠολΔ).

Η ρύθμιση της χρήσης της συζυγικής στέγης δεν έχει μονιμότητα, με την έννοια ότι αν η διάσταση εξελιχθεί σε διαζύγιο και καταστεί αμετάκλητη η σχετική δικαστική απόφαση, η τύχη της εν λόγω στέγης θα κριθεί με βάση τους γενικούς κανόνες του εμπράγματου ή του ενοχικού δικαίου (λ.χ. με βάση την κυριότητα ή την ύπαρξη μισθωτικής σχέσης) και όχι με βάση την ειδική ρύθμιση που υπόκειται και σε αναθεώρηση όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν.

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι, με τη διάσταση των συζύγων παύει να υφίσταται αξίωση για συμβίωση και κατ΄ επέκταση για συνοίκηση. Το γεγονός όμως αυτό δεν δίνει το δικαίωμα στο σύζυγο, που είναι κύριος και νομέας της οικογενειακής στέγης, να αξιώσει την άμεση απομάκρυνση του άλλου συζύγου από αυτήν και την απόδοση της χρήσης αποκλειστικά σ΄ αυτόν με επίκληση των αντίστοιχων εμπράγματων δικαιωμάτων του, αφού πλέον η χρήση της οικογενειακής στέγης αποτελεί αντικείμενο είτε συναινετικής ρύθμισης είτε ρύθμισης κατ’ άρθρο 1393 ΑΚ ύστερα από αγωγή κατά τη διαδικασία των γαμικών διαφορών ή αίτηση για προσωρινή ρύθμιση της κατάστασης κατ΄ άρθρο 735 ΚΠολΔ. Μέχρι τότε, ο σύζυγος που δεν είναι κύριος ή νομέας της οικογενειακής στέγης, δικαιωματικά παραμένει σ΄ αυτήν με βάση είτε τη διάταξη του άρθρου 1386 ΑΚ, είτε τη διάταξη του άρθρου 1393 ή 361 ΑΚ και ή άρνησή του συνεπώς να αποδώσει τη χρήση της νομής του, που εξακολουθεί να ασκείται μέσω αυτού ως κατόχου δυνάμει της έννομης σχέσης του γάμου. Όσο δηλ. ισχύει η ρύθμιση της οικογενειακής στέγης, δεν υφίσταται προσβολή της νομής, δηλαδή αποβολή η διατάραξη από το σύζυγό υπέρ του οποίου η αποκλειστική χρήση της οικογενειακής στέγης (άρ8ρ. 1393 ΑΚ), γιατί δεν υφίσταται το στοιχείο της παρανομίας. Μόνο αν εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση διαζυγίου παύει η ρύθμιση της ΑΚ 1393 και ισχύουν πλέον οι γενικές διατάξεις του ενοχικού και εμπράγματο δικαίου.

 

Αμυγδαλιά Τσιάρα, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr