Διαταγή πληρωμής δυνάμει ιδιωτικού εγγράφου αφηρημένης υπόσχεσης ή αναγνώρισης χρέους

Η αφηρημένη υπόσχεση ή αναγνώριση χρέους είναι η σύμβαση, με την οποία ο οφειλέτης, με πρόθεση να υποχρεώσει τον ίδιο, αναγνωρίζει έναντι του δανειστή, ως υφιστάμενη κάποια έννομη σχέση και μάλιστα υφιστάμενη την υποχρέωση του προς ορισμένη παροχή, ενώ ο δανειστής αποδέχεται τη δήλωση αυτή προς αυτό το σκοπό (βλ. Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ, 2006, σελ.645). Έτσι η αφηρημένη υπόσχεση ή αναγνώριση χρέους (873-875 ΑΚ) είναι η ετεροβαρής εκείνη σύμβαση, που υπόκειται στους κοινούς κανόνες περί καταρτίσεως συμβάσεων. Με τη σύμβαση αυτή ο οφειλέτης υπόσχεται στο δανειστή παροχή ανεξάρτητη από την αιτία της ή αναγνωρίζει ως υφιστάμενο κάποιο χρέος και το θεμελιωτικό της αξίωσης πραγματικό εξαντλείται στην έγγραφη υπόσχεση της παροχής. Συνεπώς, μεταξύ των μερών γεννάται ενοχή ανεξάρτητα από την αιτία του χρέους. Η αφηρημένη αναγνώριση χρέους δε στερείται αιτίας, απλώς ο νομοθέτης θεωρεί έγκυρη τη σύμβαση αναγνώρισης χρέους, στην οποία δεν περιέχεται ο λόγος της υποχρεώσεως του οφειλέτη και δεν αναφέρεται η αιτία της συμβάσεως {βλ. Λιβάνη Ν., Η αιτιώδης αναγνώριση χρέους, 1984, σελ. 55). Η εν λόγω σύμβαση μπορεί, καταρχήν, να έχει ως αντικείμενο κάθε παροχή και να στηρίζει αξίωση τόσο για θετική παροχή όσο και για παράλειψη, αποκλείεται δε μόνο για χρέος που διαμορφώνεται βάσει κανόνα δημόσιας τάξης ως αιτιώδες, όπως π.χ. για μεταβίβαση ακινήτου (1033 ΑΚ) και βασικά ως αντικείμενο έχει χρηματική παροχή (βλ. Βαθρακοκοίλη, ό.π. σελ. 652). Η αφηρημένη υπόσχεση ή αναγνώριση χρέους, κατά τη ρηματική διατύπωση της υπόψη διάταξης, υπόκειται σε έγγραφο τύπο, αλλά ο νόμος αρκείται σε ιδιωτικό έγγραφο, το οποίο συντάσσεται κατά τους όρους του νόμου (160 ΑΚ) και ο τύπος είναι συστατικός. Η τήρηση του τύπου απαιτείται μόνο για την πρόταση (185 ΑΚ), δηλαδή την υπόσχεση ή δήλωση αναγνώρισης, όχι απαραίτητα και για την αποδοχή του δανειστή, η οποία μπορεί να είναι ρητή ή σιωπηρή και να συνάγεται συμπερασματικά, όπως από την ανεπιφύλακτη παραλαβή του εγγράφου (βλ. Βαθρακοκοίλη, ό.π. 653). Κρίσιμο (αλλά όχι δεσμευτικό) στοιχείο για την παραδοχή αφηρημένης υποσχέσεως ή αναγνωρίσεως χρέους είναι η μη αναφορά της αιτίας στο έγγραφο της αναγνωρίσεως ή της υποσχέσεως, (σχόλιο Ευαγγελίας Μπαλογιάννη σε ΔΙΚΗ 33 (2002), σελ. 555). Εξάλλου, ο ενάγων- αιτών δεν έχει ανάγκη επίκλησης στην αγωγή-αίτηση έκδοσης διαταγής πληρωμής  της αιτίας, για την οποία αναλήφθηκε από τον εναγόμενο-καθ` ου η αίτηση η προς αυτόν υποχρέωση, αλλά μόνο του γεγονότος ανάληψης της υποχρέωσης, διά της έγκυρης σύμβασης αναγνώρισης χρέους, (βλ. Βαθρακοκοίλη, ό.π., σελ. 644). Κατά τον περιεχόμενο στο εδ. β` του άρθρου 873 ΑΚ κανόνα η έγγραφη υπόσχεση ή δήλωση για αναγνώριση η οποία δεν αναφέρει την αιτία του χρέους θεωρείται σε περίπτωση αμφιβολίας, δηλαδή αν δεν ορίζεται το αντίθετο, ως γενόμενη προς το σκοπό δημιουργίας αφηρημένης ενοχής. Ο κανόνας, δε, αυτός έχει και συμπληρωματικό χαρακτήρα γιατί, εφαρμόζεται και όταν ουδεμία -έστω και ασαφής- βούληση των μερών για τον αιτιώδη ή τον αφηρημένο (αναιτιώδη) χαρακτήρα της ενοχής προκύπτει από το έγγραφο, οπότε η μη αναφορά της αιτίας απολήγει στο χαρακτηρισμό της υπόσχεσης κλπ. ως αφηρημένης και αντίστροφα (βλ. Βαθρακοκοίλη, ό.π., σελ. 654).

Έχει κριθεί από τη νομολογία ότι μπορεί να εκδοθεί διαταγή πληρωμής βάσει ιδιωτικού εγγράφου επιστολής από το οποίο προκύπτει σαφής πρόθεση του οφειλέτη να αναγνωρίσει χρέος προς το δανειστή (647/2013 ΕιρΔραμ).

Λένα Πολύζου

Δικηγόρος

Email: info@efotopoulou.gr