Διατάξεις που διέπουν την υιοθεσία όταν το τέκνο έχει διπλή ιθαγένεια
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 23 παρ. 1 του ΑΚ, οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για τη σύσταση και τη λύση της υιοθεσίας, η οποία περιέχει στοιχείο αλλοδαπότητας κατά τα υποκείμενα αυτής, ρυθμίζονται από το δίκαιο της ιθαγένειας του κάθε μέρους. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι, σε περίπτωση που ο υιοθετών και ο υιοθετούμενος έχουν διαφορετική υπηκοότητα, εφαρμόζεται το δίκαιο της ιθαγένειας κάθε μέρους για τον καθορισμό των ουσιαστικών προϋποθέσεων της υιοθεσίας. Συνεπώς, η συνδρομή των ουσιαστικών προϋποθέσεων της υιοθεσίας διέπεται επιμεριστικώς από το δίκαιο της ιθαγένειας κάθε μέρους, δηλαδή ως προς τον υιοθετούντα από το δίκαιο της ιθαγένειάς του, ως προς δε τον υιοθετούμενο από το δίκαιο της δικής του ιθαγένειας [ΑΠ 1787/1988 ΝοΒ 37 (1989) 598, ΕφΑθ 1738/1987 ΕλλΔνη 29 (1988) 540, ΕφΠειρ 485/1994 ΕλλΔνη 36 (1995) 637].
Περαιτέρω, εφόσον κάθε κράτος κυριαρχικώς κατ’ αρχήν καθορίζει ποιους θεωρεί υπηκόους του, είναι δυνατόν ένα και το αυτό πρόσωπο να έχει τα προσόντα του υπηκόου δύο ή περισσοτέρων, συγχρόνως, κρατών. Σε περίπτωση που το πολυϊθαγενές άτομο έχει την μια από τις δύο ιθαγένειες που κατέχει, αυτήν του δικαίου του δικάζοντος δικαστή τότε – σύμφωνα με τη διεθνώς κρατούσα άποψη – δεν γεννάται θέμα για «ενεργό ή αποτελεσματική» ιθαγένεια δηλαδή για ιθαγένεια με την οποία το πολυϊθαγενές άτομο συνδέεται στενότερα (ΑΚ 31 εδ. 2). Στην περίπτωση αυτή ο δικάζων δικαστής και για το ελληνικό δίκαιο ο έλληνας δικαστής (και γενικά η ελληνική διοίκηση) εφαρμόζει τη lex fori, δηλαδή το ελληνικό δίκαιο, ακριβώς γιατί το άτομο αυτό έχει και την ελληνική ιθαγένεια. Θεωρείται ημεδαπός και επομένως η ιθαγένεια του forum υπερισχύει (Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο, Α. Γραμματικάκη – Αλεξίου, Ζ. Παπασιώπη – Πασία, Ε. Βασιλακάκης, Ε’ έκδοση, σελ. 530, Εκδόσεις Σάκκουλα). Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 31 εδ. 1 ΑΚ «αν το πρόσωπο έχει ελληνική και ξένη ιθαγένεια, ως δίκαιο της ιθαγένειας εφαρμόζεται το ελληνικό». Αυτό σημαίνει ότι ο Έλληνας δικαστής θεωρώντας το υπό κρίση άτομο ως ημεδαπό (Έλληνα) θα εφαρμόσει το ελληνικό δίκαιο στην συγκεκριμένη υπόθεση που κρίνει (Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο, Α. Γραμματικάκη – Αλεξίου, Ζ. Παπασιώπη – Πασία, Ε. Βασιλακάκης, Ε’ έκδοση, σελ. 530, Εκδόσεις Σάκκουλα) (βλ. σχετικά σε 17377/2003 Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, Νόμος, όπου κρίθηκε μεταξύ άλλων ότι […] η υιοθετούσα έχει την ελληνική ιθαγένεια, ενώ το υιοθετούμενο έχει, αφενός μεν τη βουλγαρική ιθαγένεια, την οποία απέκτησε αυτοδικαίως από τη γέννησή του, λόγω της ιθαγένειας της φυσικής του μητέρας και, αφετέρου δε, την ελληνική ιθαγένεια, την οποία απέκτησε από την εκούσια αναγνώρισή του ως τέκνο έλληνα. Συνεπώς, εφαρμοστέο τυγχάνει το ελληνικό δίκαιο, σύμφωνα με τα άρθρα ΑΚ 31 εδ. 1 και 23 παρ. 1).
Ελένη Κλουκινιώτη
info@efotopoulou.gr