Διατυπώσεις δημοσιότητας επί ανωνύμων εταιρειών
Σύμφωνα με το άρθρο 7α παρ. 1 του Κ.Ν. 2190/1920 «Πράξεις και στοιχεία ημεδαπών Ανωνύμων Εταιρειών. Σε δημοσιότητα υποβάλλονται οι εξής πράξεις και στοιχεία: α. Οι ιδρυτικές πράξεις των ανωνύμων εταιρειών και το καταστατικό, με την εγκριτική απόφαση της Διοίκησης, όπου απαιτείται. β. Οι αποφάσεις για τροποποίηση του καταστατικού, με την εγκριτική απόφαση της Διοίκησης, όπου απαιτείται, καθώς και ολόκληρο το νέο κείμενο του καταστατικού μαζί με τις γενόμενες τροποποιήσεις. γ. Ο διορισμός και η για οποιοδήποτε λόγο παύση με τα στοιχεία ταυτότητας των προσώπων που: ασκούν τη διαχείριση της εταιρείας, έχουν την εξουσία να την εκπροσωπούν από κοινού ή μεμονωμένα, είναι αρμόδια να ασκούν τον τακτικό της έλεγχο. (δ. καταργήθηκε). ε. Κάθε απόφαση για αύξηση ή μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας. Στην απόφαση για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου πρέπει να αναγράφεται το νέο κεφάλαιο, ο αριθμός και το είδος των μετοχών που εκδίδονται, η ονομαστική τους αξία και γενικά οι όροι έκδοσής τους, καθώς και ο συνολικός αριθμός των μετοχών της εταιρείας. στ. Το πρακτικό του Διοικητικού Συμβουλίου με το οποίο πιστοποιείται η καταβολή του μετοχικού κεφαλαίου, είτε κατά τη σύσταση της εταιρείας, είτε μετά από κάθε αυξησή του. ζ. Οι εγκεκριμένες ετήσιες οικονομικές καταστάσεις και οι σχετικές εκθέσεις του Διοικητικού Συμβουλίου και των ελεγκτών της ανώνυμης εταιρείας. η. Οι μηνιαίες λογιστικές καταστάσεις των Τραπεζών, των υποκαταστημάτων των αλλοδαπών Τραπεζών, καθώς και η λογιστική κατάσταση του άρθρου 46. θ. Η λύση της εταιρείας. ι. Η δικαστική απόφαση παντός βαθμού που κηρύσσει άκυρη την εταιρία ή σε κατάσταση πτώχευσης, καθώς και οι δικαστικές αποφάσεις παντός βαθμού που αναγνωρίζουν ως άκυρες ή ακυρώνουν αποφάσεις γενικών συνελεύσεων. Σε δημοσιότητα υποβάλλονται και οι δικαστικές αποφάσεις που ανατρέπουν τις παραπάνω αποφάσεις. ια. Ο διορισμός και η αντικατάσταση των εκκαθαριστών, με τα στοιχεία της ταυτότητάς τους. ιβ. Οι ισολογισμοί της εκκαθάρισης, καθώς και ο τελικός της ισολογισμός. ιγ. Η διαγραφή της εταιρείας από το Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών. ιδ. Κάθε πράξη ή στοιχείο του οποίου η δημοσιότητα επιβάλλεται από άλλες διατάξεις».
Περαιτέρω, κατά το άρθρο 7β παρ. 1 του Κ.Ν. 2190/1920 «Η δημοσιότητα πραγματοποιείται: α) Με την καταχώριση, ύστερα από έλεγχο, των πράξεων και στοιχείων στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών, που τηρείται στην υπηρεσία του Υπουργείου Εμπορίου της νομαρχίας όπου έχει την έδρα της η εταιρεία. Στην περίπτωση της παραγράφου 2α του άρθρου 4, η καταχώριση γίνεται αυθημερόν, εκτός εάν η αίτηση καταχώρισης δεν είναι ακριβής και πλήρης ως προς το περιεχόμενο της και τα συνυποβαλλόμενα δικαιολογητικά. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η καταχώριση πρέπει να γίνεται εντός μηνός από την υποβολή εκ μέρους της εταιρείας των καταχωριστέων πράξεων και στοιχείων στην αρμόδια διοικητική Αρχή και επί εταιρειών με ει-σηγμένες μετοχές εντός δεκαπέντε (15) ημερών. β) Με τη δημοσίευση, με επιμέλεια της αρμόδιας υπηρεσίας και με δαπάνες της ενδιαφερόμενης εταιρείας, στο τεύχος Ανώνυμων Εταιρειών και Εταιρειών Περιορισμένης Ευθύνης της Εφημερίδας της Κυβέρνησης, ανακοίνωσης για την καταχώριση στο οικείο Μητρώο Ανώνυμων Εταιρειών των Πράξεων και των στοιχείων που υποβάλλονται σε δημοσιότητα, τροποποιούμενης ανάλογα της παρ. 3 του άρθρου 21 του Ν. 1599/86 “Σχέσεις Κράτους – πολίτη, καθιέρωση νέου τύπου ταυτότητας και άλλες διατάξεις” (ΦΕΚ Α` 75/1986). Κατ’ εξαίρεση οι αρχικές και οι τροποποιημένες από τη Γενική Συνέλευση Ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, εκτός από το προσάρτημα, καθώς και το πιστοποιητικό ελέγχου της παρ. 4 του άρθρου 438, δημοσιεύονται στο σύνολό τους είκοσι (20) ημέρες τουλάχιστον πριν από τη συνεδρίαση της συνέλευσης και σε περίπτωση τροποποίησής τους, μέσα σε είκοσι (20) ημέρες από αυτή. γ) Ειδικά για συστατικές πράξεις, η παραπάνω δημοσίευση πραγματοποιείται με επιμέλεια και με δαπάνες της ενδιαφερόμενης εταιρείας. Η σχετική ανακοίνωση αποστέλλεται προς το Εθνικό Τυπογραφείο υπογεγραμμένη από την εποπτεύουσα αρχή και θεωρημένη από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. για την καταβολή όλων των σχετικών τελών. Αποδεικτικό της παραπάνω δημοσίευσης προσκομίζεται στην εποπτεύουσα αρχή εντός μηνός από την εγγραφή της εταιρείας στο οικείο μητρώο, επί ποινή διαγραφής της εταιρείας από το μητρώο. Με απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Οικονομικών, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται οι όροι και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του εδαφίου αυτού», κατά την παρ. 13 του άρθρο 7β του αυτού νόμου «Η εταιρεία δεν μπορεί να αντιτάξει στους τρίτους τις πράξεις και τα στοιχεία για τα οποία δεν τηρήθηκε η δημοσίευση που προβλέπει η περίπτωση β της ανωτέρω παραγράφου 1 εκτός αν αποδείξει ότι οι τρίτοι τα γνώριζαν. Πράξεις ή στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί δεν αντιτάσσονται στους τρίτους πριν περάσουν δεκαπέντε ημέρες από τη δημοσίευση, εφόσον οι τρίτοι αποδεικνύουν ότι δεν ήταν δυνατόν να τα γνωρίζουν», ενώ κατά την παρ. 15 του ίδιου άρθρου «Οι τρίτοι μπορούν να επικαλούνται πράξεις ή στοιχεία για τα οποία δεν ολοκληρώθηκαν οι διατυπώσεις δημοσιότητας σύμφωνα με την ανωτέρω παράγραφο 1, εκτός εάν η έλλειψη δημοσιότητας τα καθιστά ανίσχυρα».
Προς συμπλήρωση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τη δημοσιότητα των ανωνύμων εταιρειών σημειούται ότι, με σκοπό την απλούστευση της λειτουργίας των εταιρειών και τη μείωση του κόστους λειτουργίας τους, οι παραπάνω διατάξεις τροποποιήθηκαν έμμεσα με τον Ν. 3419/2005, ο οποίος ίδρυσε το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.), σε αντικατάσταση του Μητρώου Ανωνύμων Εταιρειών[1]. Το Γ.Ε.ΜΗ. υπήρξε ένα ριζικά νέο μέσο εμπορικής δημοσιότητας, ενιαίο για όλες τις επιχειρήσεις, λειτούργησε όμως μόλις 6 χρόνια μετά, από την 4η/4/2011 (με τη βοήθεια της «μνημονιακής» πίεσης).
Όμως, η εμπορική δημοσιότητα εκσυγχρονίστηκε και απλουστεύτηκε ουσιωδώς με τα πιο πρόσφατα άρθρα 232 του Ν. 4072/2012, 2 του Ν. 4250/2014 και 202 του Ν. 4281/2014. Αρχικά μεν, το άρθρο 232 του Ν. 4072/2012 προέβη σε (προαιρετική) κατάργηση των εντύπων (εφημερίδων κ.λπ., πλην του Τεύχους Α.Ε. και Ε.Π.Ε. και βέβαια της καταχώρισης στο Γ.Ε.ΜΗ.), που προβλέπονται από τους Κ.Ν. 2190/1920 και Ν. 3190/1955, και τα αντικατέστησε με ανάρτηση στην ιστοσελίδα της εταιρείας. Σε περίπτωση που η εταιρεία δεν είχε ιστοσελίδα, η εταιρεία μπορούσε να περιορισθεί σε δημοσίευση σε μία μόνο ημερήσια οικονομική εφημερίδα πανελλαδικής κυκλοφορίας.
Στη συνέχεια, το άρθρο 2 του Ν. 4250/2014 κατήργησε από 1.1.2015 την υποχρέωση δημοσίευσης στο ΦΕΚ πράξης ή στοιχείου ή ανακοίνωσης περί της καταχώρισης πράξης ή στοιχείου στο Γ.Ε.ΜΗ. και την αντικατέστησε με υποχρέωση δημοσίευσης στο διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ: «Όπου στην κείμενη νομοθεσία για τις ανώνυμες εταιρίες … υπάρχει υποχρέωση δημοσίευσης στο ΦΕΚ/ΤΑΕ-ΕΠΕ και Γ.Ε.ΜΗ. είτε πράξης ή στοιχείου είτε ανακοίνωσης περί της καταχώρισης πράξης ή στοιχείου στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο, η υποχρέωση υποβολής σχετικής αίτησης καταργείται από την 1.1.2015, ανεξάρτητα αν η δημοσίευση πραγματοποιείται από την Υπηρεσία Γ.Ε.ΜΗ. ή με επιμέλεια του υπόχρεου. Η σχετική υποχρέωση αντικαθίσταται με υποχρέωση δημοσίευσης στο διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ.. Ειδικά, για τις περιπτώσεις όπου η δημοσίευση πραγματοποιείται με επιμέλεια του υπόχρεου, αυτή θα πραγματοποιείται αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα. Η δημοσίευση με ηλεκτρονικά μέσα λαμβάνει χώρα, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 7 του ν. 3419/2005, οι οποίες εφαρμόζονται και στην περίπτωση αυτή. Οι δημοσιεύσεις που εμπίπτουν στο παρόν άρθρο λαμβάνουν χώρα ατελώς».
Τέλος, με το άρθρο 202 του Ν. 4281/2014 αντικαταστάθηκε το άρθρο 232 του Ν. 4072/2012 και προβλέφθηκε ότι από 31.12.2015, με την επιφύλαξη των ειδικών κανόνων που αφορούν τις εισηγμένες εταιρείες, η δημοσίευση δια των εντύπων «καθίσταται απολύτως προαιρετική» για τις εταιρείες, το αυτό δε ισχύει και για την ανάρτηση στην εταιρική ιστοσελίδα. Παράλληλα, ορίσθηκε ότι η δημοσίευση περιορίζεται στο διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ.. Ακριβέστερα, σύμφωνα με τη νέα παρ. 2 του άρθρου 232 του Ν. 4072/2012, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 202 του Ν. 4281/2014, «Όπου στις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920 και του ν. 3190/1955 προβλέπεται δημοσίευση με επιμέλεια της εταιρίας στο ΦΕΚ/ΤΑΕ-ΕΠΕ και Γ.Ε.ΜΗ. και σε λοιπά έντυπα μέσα, η πράξη ή το στοιχείο δημοσιεύεται μόνο στο διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ. κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2 του ν. 4250/2014, εντός των προθεσμιών που ορίζονται για τις δημοσιεύσεις στα λοιπά έντυπα μέσα». Μετά τις ανωτέρω (εν μέρει επικαλυπτόμενες) διατάξεις, η δημοσιότητα της α.ε. έχει απλοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό, αφού περιορίζεται πλέον σε καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ. και δημοσίευση στο διαδικτυακό τόπο τούτου.
Η δημοσιότητα της Α.Ε. συμβάλλει πρωτίστως στην ενημέρωση των συναλλασσομένων με την Α.Ε. και των υφιστάμενων ή μελλοντικών μετόχων και στη διαφάνεια του εταιρικού βίου (πληροφορική λειτουργία)[2]. Παράλληλα, επιτελεί και προστατευτική λειτουργία, στο μέτρο που η τήρηση της δημοσιότητας α) αποτελεί προϋπόθεση και εναρκτήριο σημείο για την επέλευση ορισμένων εννόμων συνεπειών (συστατική ενέργεια) ή β) είναι αναγκαίος όρος για το αντιτάξιμο των δημοσιευθέντων στοιχείων έναντι των τρίτων (δηλωτική ενέργεια), και γ) σε κάθε περίπτωση, εξουδετερώνει ορισμένα νομικά ελαττώματα των δικαιοπραξιών, στις οποίες αφορά (θεραπευτική ενέργεια). Όλες οι ως άνω λειτουργίες και ενέργειες της δημοσιότητας εξυπηρετούν ευρύτερα τόσο την ασφάλεια των συναλλαγών, όσο και την ασφάλεια δικαίου, ενόψει των ποικίλων συμφερόντων που εμπλέκονται στη σύσταση και λειτουργία της ανώνυμης εταιρείας. Η απαρίθμηση των πράξεων και των στοιχείων που υποβάλλονται σε δημοσιότητα στο άρθρο 7α είναι διεξοδική, όχι όμως εξαντλητική, όπως συνάγεται από την παρ. 1 στοιχ. ιδ΄ αλλά και διάσπαρτες στο ν. 2190/1920 διατάξεις που επιτάσσουν την τήρηση της δημοσιότητας του άρθρου 7β.
Για ορισμένες από τις πράξεις και στοιχεία που υποβάλλονται σε δημοσιότητα, η καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ. αναπτύσσει τη λεγόμενη συστατική ή δημιουργική ενέργεια, αποτελεί δηλαδή όρο του ενεργού τους, οπότε αυτές παραμένουν ανενεργές μέχρι την καταχώρισή τους. Συστατική είναι η ενέργεια της καταχώρισης σε περιπτώσεις όπως: α) η σύσταση της αε (αν δεν τηρηθεί ο όρος της καταχώρισης, η εταιρεία είναι ανυπόστατη, δεν υφίσταται δηλαδή ως ανώνυμη, ούτε καν ως αδημοσίευτη, παρά τα γενικώς κρατούντα περί εμπορικών εταιρειών, έστω και αν έχει λειτουργήσει και εμφανιστεί στις συναλλαγές ως ανώνυμη εταιρεία), β) η τροποποίηση του καταστατικού, γ) μετασχηματισμός (μετατροπή) αε σε άλλες εταιρικές μορφές, δ) μετασχηματισμός (μετατροπή) άλλων εταιρικών μορφών σε αε, ε) συγχώνευση – εξαγορά – διάσπαση αε, στ) λύση της αε, ζ) αναβίωση αε.
Για όσες πράξεις και στοιχεία η καταχώριση δεν ενεργεί συστατικά, αναπτύσσει τη λεγόμενη δηλωτική ή βεβαιωτική ενέργεια. Η καταχώριση δεν αποτελεί όρο του ενεργού των εν λόγω πράξεων, οι οποίες καθίστανται πλήρως ισχυρές και δεσμευτικές από την έκδοσή τους και πριν ακόμη την καταχώρισή τους στο Γ.Ε.ΜΗ.. Η δηλωτική καταχώριση αφορά αποκλειστικά στις σχέσεις της εταιρείας με τους τρίτους, και συγκεκριμένα στο αντιτάξιμο των εν λόγω πράξεων. Η δηλωτική ενέργεια δεν ενεργεί ενιαία για όλες τις καταχωριστέες πράξεις που δεν υπόκεινται σε συστατική δημοσιότητα. Ορισμένες από αυτές αναπτύσσουν έννομες συνέπειες και είναι αντιτάξιμες έναντι τρίτων και χωρίς καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ., όπως λ.χ. η απόφαση που κηρύσσει την εταιρεία σε πτώχευση, οπότε η καταχώριση επιτελεί απλώς και μόνο πληροφοριακή λειτουργία. Σε έτερες, αντίθετα, περιπτώσεις δηλωτικής καταχώρισης, τα καταχωρηθέντα στοιχεία, καίτοι αποκτούν ισχύ ανεξαρτήτως της καταχώρισής τους στο Γ.Ε.ΜΗ, δε δύνανται, ακαταχώριστα και αδημοσίευτα, να αντιταχθούν στους καλόπιστους τρίτους. Τέτοιου είδους καταχωρίσεις αναπτύσσουν τη λεγόμενη επιβεβαιωτική ενέργεια ή την εν μέρει συστατική ενέργεια της εμπορικής δημοσιότητας. Δηλωτική ενέργεια αναπτύσσει η καταχώριση των κατωτέρω, ενδεικτικά αναφερόμενων, πράξεων και στοιχείων: α) των πράξεων εκλογής/διορισμού ή παύσης των οργάνων διοίκησης της ΑΕ, των ελεγκτών και των εκκαθαριστών, β) της έκτακτης αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου, γ) της κήρυξης της ακυρότητας της ΑΕ, δ) της κήρυξης της ακυρότητας της συγχώνευσης/διάσπασης ΑΕ, ε) της λύσης της ΑΕ λόγω παρέλευσης της καταστατικής διάρκειας, στ) της διαγραφής της ΑΕ (αμφισβ.), ζ) της ίδρυσης ή του κλεισίματος του υποκαταστήματος αλλοδαπής ΑΕ.
Εάν, αντίθετα, δημοσιευτεί μία πράξη ή ένα στοιχείο, η εταιρεία μπορεί να τα αντιτάξει κατ’ αρχήν στους τρίτους. Η χρονική έναρξη του αντιταξίμου διαφοροποιείται, ανάλογα με το χρόνο που παρήλθε από τη δημοσίευση. Εντός του πρώτου 15ημέρου από τη δημοσίευση, η εταιρεία μπορεί μεν να αντιτάξει το δημοσιευθέν στοιχείο στους τρίτους, οι τελευταίοι όμως μπορούν να προτείνουν κατ’ ένσταση, φέροντας βέβαια το σχετικό βάρος απόδειξης, ότι δεν ήταν δυνατόν να το γνωρίζουν, ήτοι ότι δε βαρύνονται με υπαίτια άγνοια (μαχητό τεκμήριο γνώσης). Οι λόγοι που θεμελιώνουν την ανυπαίτια άγνοια του τρίτου πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικά.
Επί το ειδικότερον, οι εκφάνσεις της ουσιαστικής δημοσιότητας είναι οι ακόλουθες: α) η έλλειψη αντιταξιμότητας των ακαταχώριστων και αδημοσίευτων στοιχείων έναντι των καλόπιστων τρίτων, ήτοι η προστασία της εμπιστοσύνης των τρίτων στη σιωπή του μέσου δημοσιότητας (Γ.Ε.ΜΗ.), β) η αντίστροφη περίπτωση της αντιταξιμότητας των δημοσιευμένων στοιχείων και γ) η προστασία της εμπιστοσύνης των τρίτων στην ορθότητα και τη νομιμότητα των δημοσιευμένων πληροφοριών. Ως «τρίτος» νοείται κάθε πρόσωπο ξένο προς την ΑΕ, στην οποία αφορά η δημοσιότητα. Κατά συνέπεια, στους τρίτους δεν συγκαταλέγονται η ίδια η εταιρεία, ούτε τα όργανά της και όσα φυσικά πρόσωπα μετέχουν σε αυτά ή ασκούν οργανική εξουσία, ούτε τέλος οι μέτοχοι, εκτός και αν οι δύο τελευταίες κατηγορίες προσώπων συναλλάσσονται με την εταιρεία ανεξάρτητα από την ιδιότητα του φορέα οργανικής εξουσίας ή τη μετοχική ιδιότητα. Προσέτι, η ουσιαστική δημοσιότητα εφαρμόζεται μόνο σε έννομες σχέσεις που γεννώνται κατά τη συναλλακτική δράση της εταιρείας απέναντι στους τρίτους. Δεν βρίσκει αντίθετα εφαρμογή στις περιπτώσεις εννόμων σχέσεων που γεννώνται εκ του νόμου και ανεξάρτητα από τη συναλλακτική επαφή των τρίτων με την εταιρεία και τους εκπροσώπους της. Η ουσιαστική δημοσιότητα εφαρμόζεται επίσης και στην έννομη σχέση της δίκης μεταξύ εταιρείας και τρίτων, και μάλιστα όχι μόνο στο στάδιο της διαγνωστικής δίκης αλλά ακόμη και σε εκείνο της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Κατεξοχήν έκφανση της μη αντιταξιμότητας στο δίκαιο της Α.Ε. είναι το άρθρο 7β παρ. 13, βάσει του οποίου προστατεύεται η εμπιστοσύνη των τρίτων στη σιωπή του Γ.Ε.ΜΗ., ήτοι σε ένα αρνητικό στοιχείο, καθώς οι τρίτοι μπορούν να εμπιστευθούν ότι ένα νομικό γεγονός που αφορά στην εταιρεία δεν έχει επέλθει, εφόσον δεν έχει δημοσιευθεί στο Γ.Ε.ΜΗ., εκτός αν η εταιρεία αποδείξει ότι οι τρίτοι γνώριζαν το αδημοσίευτο στοιχείο. Η σιωπή του μέσου δημοσιότητας παράγει φαινόμενο δίκαιο, και η μη αντιταξιμότητα προστατεύει ακριβώς τους καλόπιστους τρίτους που εμπιστεύονται το φαινόμενο αυτό.
Κατεξοχήν προϋπόθεση της μη αντιταξιμότητας είναι η παράλειψη δημοσίευσης ενός στοιχείου που ανήκει στα κατά νόμο δημοσιευτέα. Η μη αντιταξιμότητα δεν καταλαμβάνει στοιχεία μη δημοσιευτέα. Επίσης, η μη αντιταξιμότητα αφορά βεβαίως μόνο σε καταχωρίσεις με δηλωτικό απλώς χαρακτήρα, και μάλιστα με επιβεβαιωτική ή εν μέρει συστατική ενέργεια. Σε περιπτώσεις έλλειψης συστατικής καταχώρισης στο Γ.Ε.ΜΗ., ούτε οι καλόπιστοι τρίτοι μπορούν να επικαλεστούν τα ακαταχώριστα στοιχεία.
Προσέτι, ακόμη και αν συντρέχει η έλλειψη δημοσιότητας, οι τρίτοι δεν προστατεύονται σύμφωνα με την §13, εφόσον η εταιρεία αποδείξει ότι είχαν εγκαίρως θετική γνώση των αδημοσίευτων πράξεων και στοιχείων. Τη μη αντιταξιμότητα μπορεί να ανατρέψει μόνο η θετική γνώση του τρίτου. Αντίθετα, η υπαίτια άγνοια, ακόμη και από βαριά αμέλεια, δε βλάπτει τους τρίτους. Το σχετικό βάρος απόδειξης αυτής της γνώσης φέρει η εταιρεία (τεκμήριο καλοπιστίας των τρίτων).
Πέραν της έλλειψης καταχώρισης/δημοσίευσης δημοσιευτέου στοιχείου και της άγνοιας του τρίτου, για τη θεμελίωση της μη αντιταξιμότητας θα πρέπει να συντρέχουν και οι κάτωθι προϋποθέσεις: α) η πρόκληση του φαινομένου της σιωπής του μέσου δημοσιότητας να οφείλεται στην εταιρεία, β) η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των τρίτων στην ανυπαρξία των αδημοσίευτων στοιχείων να οφείλεται στο γεγονός ότι γνώριζαν τη σιωπή των μέσων δημοσιότητας (αιτιώδης συνάφεια μεταξύ φαινομένου και εμπιστοσύνης) και γ) ότι έδρασαν λόγω της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης τους στο φαινόμενο της σιωπής του μέσου δημοσιότητας (αιτιώδης συνάφεια μεταξύ εμπιστοσύνης και συναλλακτικής συμπεριφοράς των τρίτων). Ως προς την υπό α) προϋποθέση, δέον όπως επισημανθεί ότι η μη αντιταξιμότητα δεν εξαρτάται από υποκειμενικές προϋποθέσεις στο πρόσωπο της εταιρείας, όπως λ.χ. από την υπαιτιότητα των οργάνων και προστηθέντων της ή από την καταλογιστή αδράνειά της να μεριμνήσει για την έγκαιρη δημοσίευση των δημοσιευτέων πράξεων και στοιχείων, καθώς, ακόμη και αν η εταιρεία είχε εγκαίρως υποβάλει αίτηση καταχώρισης και δημοσίευσης και η έλλειψη της δημοσιότητας οφείλεται σε πταίσμα της υπηρεσίας του Γ.Ε.ΜΗ., οι τρίτοι προστατεύονται και η εταιρεία δεν μπορεί να αντιτάξει τα αδημοσίευτα στοιχεία. Ως προς τις υπό β) και γ) προϋποθέσεις, γίνεται δεκτό ότι συντρέχουν κατά πλάσμα δικαίου ή κατά αμάχητο τεκμήριο. Κρίσιμο χρονικό σημείο τόσο για την έλλειψη δημοσίευσης ή και καταχώρισης, όσο και για τη θετική γνώση του τρίτου, είναι η στιγμή της συμπλήρωσης των νομίμων προϋποθέσεων για την απόκτηση δικαιωμάτων από τους τρίτους, όπως λ.χ. η κατάρτιση μιας σύμβασης ή η γένεση κάποιου δικαιώματος ex lege. Αντίθετα, ο χρόνος κατά τον οποίο η εταιρεία επικαλείται το μη αντιτάξιμο γεγονός έναντι των τρίτων είναι αδιάφορος.
Όσον αφορά στις έννομες συνέπειες της μη αντιταξιμότητας κατ’ άρθρον 7β παρ. 13 και 15 του Κ.Ν. 2190/1920, το αδημοσίευτο νομικό γεγονός λογίζεται ανύπαρκτο για τους καλόπιστους τρίτους. Κατά συνέπεια, οι τρίτοι μπορούν να αντλήσουν δικαιώματα και ενστάσεις από τη νομική κατάσταση, είτε αυτήν την οποία προβλέπει ο νόμος, αν δεν έχει προηγηθεί καμία δημοσιότητα ως προς τις συγκεκριμένες πράξεις και στοιχεία, είτε αυτήν, η οποία εμφανίζεται στο μέσο δημοσιότητας, εφόσον είχε προηγηθεί τήρηση δημοσιότητας, αλλά η νομική κατάσταση έχει πλέον μεταβληθεί. Η εταιρεία εμποδίζεται να αντιτάξει στους τρίτους τις ακαταχώριστες ή/και αδημοσίευτες πράξεις και στοιχεία, εκτός αν αποδεικνύει ότι οι τρίτοι είχαν θετική γνώση των εν λόγω πράξεων και στοιχείων. Η προστασία της μη αντιταξιμότητας δεν είναι υποχρεωτική για τους τρίτους. Ο νόμος τούς αναγνωρίζει την ευχέρεια να επικαλούνται διαζευκτικά είτε τις νόμιμες ρυθμίσεις ή τις προγενέστερα δημοσιευθείσες πράξεις, είτε τις νέες πράξεις και στοιχεία που δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί στο Γ.Ε.ΜΗ. (εφόσον δεν έχουν συστατικό χαρακτήρα). Εάν, πάντως, οι τρίτοι δεν επικαλεστούν ή δεν αναγνωρίσουν, έστω και σιωπηρά, τα αδημοσίευτα στοιχεία, το δικαστήριο οφείλει να εφαρμόσει τον κανόνα της μη αντιταξιμότητας και χωρίς να προβάλουν σχετικό ισχυρισμό οι αντίδικοι της εταιρείας.
Εμμανουέλα Μανωλιδάκη, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr
[1] Βλ. Ε. Περάκη, Το νέο δίκαιο της ανώνυμης εταιρίας, Νομοθεσία ενημερωμένη μέχρι και τον Ν. 4416/2016, 4η έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, 2016, σελ. 4 επ., Ε. Αλεξανδρίδου, Δίκαιο Εμπορικών Εταιριών, Προσωπικές & Κεφαλαιουχικές Εταιρίες, Νομική Βιβλιοθήκη, 2012, σελ. 257 επ..
[2] Βλ. Ε. Περάκη, Το δίκαιο της ανώνυμης εταιρίας, 1, Κατ’ άρθρο ερμηνεία του ΚΝ 2190/1920, Άρθρα 1-35γ, Νομική Βιβλιοθήκη, Γ΄ Έκδοση, 2010, σελ. 315 επ. (υπό άρθρο 7α) και σελ. 349 επ. (υπό άρθρο 7β), με περαιτέρω εκτενείς παραπομπές στη θεωρία και τη νομολογία.