Δικαστική απόφαση για Ν. 4224/2013 για αναστολή πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας
Σύμφωνα με την απόφαση 998/2014 του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης (ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), η Πολιτεία, με το άρθρο 2 του 4224/2013 (ΦΕΚ Α 288/ 31.12.2013) όρισε νέους όρους και προϋποθέσεις για την προστασία της κύριας κατοικίας των πολιτών, που έχουν οφειλές προς τράπεζες ή τρίτους.
Ειδικότερα, ο ν. 4224/2013 ορίζει ότι από 1.1.2014 και μέχρι 31.12.2014 απαγορεύεται ο πλειστηριασμός της κύριας κατοικίας του οφειλέτη, εφόσον πληρούνται οι κάτωθι προϋποθέσεις σωρευτικά:
1) Η κύρια κατοικία του οφειλέτη πρέπει να έχει δηλωθεί ως τέτοια (κύρια) στην τελευταία δήλωση φόρου εισοδήματός του.
2) Η αντικειμενική αξία της κύριας κατοικίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις διακόσιες χιλιάδες ευρώ (200.000€).
3) Οι οφειλές, για τις οποίες δύναται να επισπευσθεί πλειστηριασμός κατά της πρώτης κατοικίας του οφειλέτη, πρέπει να μην προέκυψαν α) από αδικοπραξία που διαπράχθηκε με δόλο, από διοικητικά πρόστιμα, χρηματικές ποινές, φόρους και τέλη προς το Δημόσιο και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, τέλη προς νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και εισφορές προς οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης είτε β) από χορήγηση δανείων από Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 15 και 16 του ν. 3586/2007, όπως ισχύουν (Α` 151).
4) Το ετήσιο δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα του οφειλέτη, όπως διαμορφώνεται κατόπιν της αφαίρεσης των κρατήσεων υπέρ των ασφαλιστικών ταμείων, του φόρου εισοδήματος και της εισφοράς αλληλεγγύης, πρέπει να είναι μικρότερο ή ίσο των τριάντα πέντε χιλιάδων ευρώ (35.000 €).
5) Η συνολική αξία της κινητής και ακίνητης περιουσίας του οφειλέτη πρέπει να είναι μικρότερη ή ίση των διακοσίων εβδομήντα χιλιάδων ευρώ (270.000€) και εξ αυτής το σύνολο των καταθέσεων και κινητών αξιών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό την 20ή Νοεμβρίου 2013, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις δεκαπέντε χιλιάδες ευρώ (15.000€), εξαιρουμένων περιοδικών παροχών από συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά προγράμματα. Ειδικά για: ί) οικογένειες που βαρύνονται φορολογικά με τρία και περισσότερα τέκνα κατά τις διατάξεις του άρθρου 7 του ν. 2238/1994, ii) άτομα με αναπηρία 67% και άνω και iii) όσους βαρύνονται φορολογικά με άτομα με αναπηρία 67% και άνω, όπως αυτά ανωτέρω προσδιορίζονται, κατά τις διατάξεις του άρθρου 7 του ν. 2238/1994, τα παραπάνω όρια των σωρευτικών προϋποθέσεων προσαυξάνονται έκαστο κατά ποσοστό 10%.
6) Ο οφειλέτης πρέπει μέχρι την 31/01/2014 ή εντός δύο μηνών από την επίδοση της επιταγής προς εκτέλεση, να υποβάλλει στους δανειστές του με κάθε πρόσφορο μέσο υπεύθυνης δήλωσης του ν. 1599/1986 (Α` 75), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 13 του ν. 2479/1997 (Α` 67), στην οποία αναγράφονται τα πλήρη στοιχεία του οφειλέτη, λεπτομερή και επικαιροποιημένα στοιχεία επικοινωνίας, περιγραφή της πλήρωσης των παραπάνω προϋποθέσεων και λεπτομερής αναγραφή των κινήσεων λογαριασμού που ξεπερνούν το ποσό των χιλίων (1.000) ευρώ τους τελευταίους είκοσι τέσσερις (24) μήνες πριν την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης. Ο νόμος δεν απαιτεί συγκεκριμένο τρόπο υποβολής της υπεύθυνης δήλωσης προς τους δανειστές, αλλά ορίζει ότι η υποβολή πρέπει να γίνει με κάθε πρόσφορο μέσο. Συνεπώς, για να είναι ο οφειλέτης κατοχυρωμένος και να μπορεί να αποδείξει εγγράφως την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης, το ορθότερο θα ήταν α) εάν ο δανειστής είναι τράπεζα, ο οφειλέτης να λάβει ένα ακριβές αντίγραφο της υπεύθυνης δήλωσης που υπέβαλε στην τράπεζα με ημερομηνία υποβολής, σφραγίδα της τράπεζας και ονοματεπώνυμο και υπογραφή του παραλαβόντος υπαλλήλου και β) εάν ο δανειστής είναι τρίτος, η επίδοση να γίνει με εξώδικο δήλωση, που θα επιδοθεί με δικαστικό επιμελητή.
Άλλωστε επειδή στην πλειοψηφία τους οι Τράπεζες αρνούνταν να παραλαμβάνουν από τους οφειλέτες τους τουλάχιστο έως το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Ιανουαρίου 2014 από τους οφειλέτες τους την άνω υπεύθυνη δήλωση και προφανώς αφού οι περισσότεροι των υπαλλήλων τους ήταν «ανενημέρωτοι». Έτσι, λόγω και της προφανούς «αντισυνταγματικότητας» της άνω διάταξης (περίπτωση 6) λόγω ιδιαίτερης σύντμησης της προθεσμίας υποβολής της υπεύθυνης δήλωσης (και μάλιστα άνευ αιτιολογίας εις βάρος του δανειολήπτη), δόθηκε και «νέα» προθεσμία στους οφειλέτες που επιθυμούν με τα άνω κριτήρια να προστατέψουν τη 1η κατοικία μέχρι την 28/02/2014, ενώ δίνεται επιπλέον στον αιτούντα η εντός δύο μηνών από την επίδοση προς αυτόν της επιταγής προς εκτέλεση δικαίωμα να υποβάλλει στους δανειστές του με κάθε πρόσφορο μέσο υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 (Α` 75), χωρίς να εξηγεί ο νόμος τι πρόκειται να γίνει με τις επιταγές προς εκτέλεση που έχουν ήδη επιδοθεί σε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των δυο μηνών πριν από την ψήφισή του.
Τέλος, ορίζεται (7) ότι ο οφειλέτης πρέπει να καταβάλει προς τους δανειστές μηνιαίως ποσοστό 10% επί του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος του, εφόσον το ετήσιο οικογενειακό του εισόδημα δεν ξεπερνά τις δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ. Εφόσον το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα ξεπερνά τις δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ, οι οφειλέτης υποχρεούται να καταβάλει προς τους δανειστές μηνιαίως ποσοστό 10% στο ποσό μέχρι τις δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ και ποσοστό 20% στο υπερβάλλον εισόδημα. Ειδικά για: i) οικογένειες που βαρύνονται φορολογικά με τρία και περισσότερα τέκνα κατά τις διατάξεις του άρθρου 7 του ν. 2238/1994, ii) άτομα με αναπηρία 67% και άνω, και iii) όσους βαρύνονται φορολογικά με άτομα με αναπηρία 67% και άνω, όπως αυτά ανωτέρω προσδιορίζονται, κατά τις διατάξεις του άρθρου 7 του ν. 2238/1994, το όριο του ετήσιου οικογενειακού εισοδήματος των προηγούμενων εδαφίων της παρούσας παραγράφου είναι είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ. Για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου, το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα υπολογίζεται κατά την περίπτωση βα` της υποπαραγράφου 1β του άρθρου 2 του Ν. 4224/2013, δηλαδή διαμορφώνεται κατόπιν της αφαίρεσης των κρατήσεων υπέρ των ασφαλιστικών ταμείων, του φόρου εισοδήματος και της εισφοράς αλληλεγγύης. Ειδικά δε για τους οφειλέτες με μηδενικό εισόδημα ή εισόδημα που ισούται μέχρι του ποσού του επιδόματος ανεργίας, παρέχεται η δυνατότητα μηδενικών καταβολών.
Αν και οι άνω διατάξεις αφορούν τις σχέσεις μεταξύ δανειστών (Τραπεζών) και οφειλετών, οι άνω διατάξεις αποτελούν νομοθεσία που κατά περίπτωση μπορεί να εφαρμόσει αναλογικά από το Δικαστήριο κατά την έκδοση απόφασης για την προστασία της πρώτης κατοικίας του οφειλέτη από τον πλειστηριασμό (ακινήτου της παραγράφου 2 του άρθρου 9 του Ν. 3869/10) στα πλαίσια της διάταξης του αρ. 6 (1&2) Ν. 3869/2010, διαφορετικά με 781 ΚΠολΔ., χωρίς να παραβλέπεται ποτέ ότι η δικαιολογητική επιλογή του Έλληνα νομοθέτη με τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του Ν. 3869/2010, είναι η παροχή προστασίας στον καλόπιστο υπερχρεωμένο οφειλέτη με σκοπό την επανένταξη του στην οικονομική και κοινωνική ζωή, με την επανάκτηση της οικονομικής του ισορροπία και ευμάρειας.
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr