Φορολογική κατοικία στην Ελλάδα: Φορολόγηση παγκόσμιου εισοδήματος και κάτοικοι εξωτερικού

Σύμφωνα με το άρθρο 3 του νέου Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013), που είναι σε ισχύ από 01-01-2014, σε φόρο υπόκειται αφενός όποιος έχει τη φορολογική κατοικία του στην Ελλάδα για το φορολογητέο εισόδημά του που προκύπτει στην ημεδαπή και την αλλοδαπή, 

ήτοι το παγκόσμιο εισόδημα του που αποκτάται μέσα σε ορισμένο φορολογικό έτος (με εξαίρεση όταν πρόκειται για το αλλοδαπό προσωπικό των εγκατεστημένων στην Ελλάδα γραφείων, σύμφωνα με τις διατάξεις του α.ν. 89/1967 (Α` 132), όπως ισχύει, το οποίο υπόκειται σε φόρο στην Ελλάδα μόνο για το εισόδημα που προκύπτει στην Ελλάδα), και αφετέρου όποιος δεν έχει μεν τη φορολογική του κατοικία στην Ελλάδα, αλλά έχει εισόδημα φορολογητέο που προκύπτει στην Ελλάδα και αποκτάται μέσα σε ορισμένο φορολογικό έτος.

 

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του ως άνω νόμου, αναφέρονται τα ακόλουθα επί του άρθρου 18: «Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 επιχειρείται η απαλοιφή της διπλής φορολόγησης των φορολογικών κατοίκων Ελλάδας, οι οποίοι αποκτούν εισόδημα από κράτη με τα οποία δεν υφίσταται Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας του Εισοδήματος, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θεωρούνται κράτη μη συνεργάσιμα ή κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς, όπως είναι η Αυστραλία».

 

Με την έννοια της φορολογικής κατοικίας, και κατ’ ακολουθίαν του φορολογικού κατοίκου της Ελλάδας, προσδιορίζεται ο τόπος φορολόγησης του εισοδήματος των φορολογουμένων και συνεπώς το δίκαιο του κράτους που θα τον φορολογήσει. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του νέου Κ.Φ.Ε. : «1.Ένα φυσικό πρόσωπο είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, εφόσον:

α) έχει στην Ελλάδα τη μόνιμη ή κύρια κατοικία του ή τη συνήθη διαμονή του ή το κέντρο των ζωτικών του συμφερόντων, ήτοι τους προσωπικούς ή οικονομικούς ή κοινωνικούς δεσμούς του ή

β) είναι προξενικός, διπλωματικός ή δημόσιος λειτουργός παρόμοιου καθεστώτος ή δημόσιος υπάλληλος που έχει την ελληνική ιθαγένεια και υπηρετεί στην αλλοδαπή.

2. Ένα φυσικό πρόσωπο που βρίσκεται στην Ελλάδα συνεχώς για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τις εκατόν ογδόντα τρεις (183) ημέρες,συμπεριλαμβανομένων και σύντομων διαστημάτων παραμονής στο εξωτερικό, είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδος από την πρώτη ημέρα παρουσίας του στην Ελλάδα. Το προηγούμενο εδάφιο δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση φυσικών προσώπων που βρίσκονται στην Ελλάδα αποκλειστικά για τουριστικούς, ιατρικούς,

θεραπευτικούς ή παρόμοιους ιδιωτικούς σκοπούς και η παραμονή τους δεν υπερβαίνει τις τριακόσιες εξήντα πέντε (365) ημέρες, συμπεριλαμβανομένων και σύντομων διαστημάτων παραμονής στο εξωτερικό. Η παρούσα παράγραφος δεν αποκλείει την εφαρμογή της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου».

 

 

Έτσι, φορολογικός κάτοικος της Ελλάδας θεωρείται όποιος διαμένει στην Ελλάδα για διάστημα που υπερβαίνει τις 183 ημέρες μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος. Το διάστημα αυτό αντιστοιχεί δηλαδή σε διάστημα μεγαλύτερο του μισού του ημερολογιακού έτους. Αντικείμενο της φορολογίας εισοδήματος για τους φορολογικούς κατοίκους της Ελλάδας είναι το παγκόσμιο εισόδημα τους κατά το ελληνικό φορολογικό σύστημα. Πρόκειται για τη γενική αρχή της φορολόγησης στην Eλλάδα, του παγκόσμιου εισοδήματος των κατοίκων της, αρχή η οποία ισχύει στα κράτη μέλη του Oργανισμού Oικονομικής Συνεργασίας καιAνάπτυξης (O.O.Σ.A.) και σε αυτά της Eυρωπαϊκής Ένωσης.

 

Αντιθέτως, τα πρόσωπα που δεν είναι ούτε κάτοικοι της Ελλάδας, ούτε συνήθως διαμένοντες σε αυτήν, μεταξύ των οποίων και οι κάτοικοι εξωτερικού,φορολογούνται μόνο για τα εισοδήματα που προκύπτουν στην Ελλάδα. Χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι δεν ισχύει εν γένει το ελληνικό φορολογικό σύστημα ως προς τα πρόσωπα αυτά, όπως πχ. ο αντικειμενικός τρόπος φορολόγησής τους, αφού κατά ρητή διάταξη του άρθρου 33 περ. η΄ του νέου Κ.Φ.Ε. «Η ετήσιααντικειμενική δαπάνη και η δαπάνη απόκτησης περιουσιακών στοιχείων δεν εφαρμόζονται: … η) Προκειμένου για φυσικό πρόσωπο που έχει τη φορολογική κατοικία του στην αλλοδαπή, εφόσον δεν αποκτά εισόδημα στην Ελλάδα».

 

Η φορολόγηση του παγκόσμιου εισοδήματος, όσων έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα, πρακτικά σημαίνει ότι θα πρέπει να δηλώσουν τα εισοδήματα που αποκτούν στην αλλοδαπή και να φορολογηθούν για αυτά με βάση το ισχύον ελληνικό φορολογικό σύστημα, με αντίστοιχη όμως μείωση του οφειλόμενου στην Ελλάδα φόρου κατά το ποσό του φόρου που καταβλήθηκε στην αλλοδαπή. Χαρακτηριστικά, το άρθρο 9 του νέου Κ.Φ.Ε. αναφέρει: «1.Εάν κατά τη διάρκεια του φορολογικού έτους ένας φορολογούμενος που έχει φορολογική κατοικία στην Ελλάδα αποκτά εισόδημα στην αλλοδαπή, ο καταβλητέος φόρος εισοδήματος του εν λόγω φορολογούμενου, όσον αφορά στο εν λόγω εισόδημα, μειώνεται κατά το ποσό του φόρου που καταβλήθηκε στην αλλοδαπή για αυτό το εισόδημα. Η καταβολή του ποσού του φόρου στην αλλοδαπή αποδεικνύεται με τα σχετικά δικαιολογητικά έγγραφα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.  2. Η μείωση του φόρου εισοδήματος που προβλέπεται στην προηγούμενη παράγραφο δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό του φόρου που αναλογεί για το εισόδημα αυτό στην Ελλάδα».

 

Σύμφωνα με τα παραπάνω, ο φορολογικός κάτοικος Eλλάδας, υπάγεται σε φορολογία και έχει υποχρέωση να δηλώνει τόσο τα εισοδήματα ημεδαπής προέλευσης, καθώς και αυτά αλλοδαπής προέλευσης, καθώς και τον φόρο που καταβλήθηκε, στην αλλοδαπή, εφόσον η Eλλάδα έχει συνάψει Σύμβαση Aποφυγήςτης Διπλής Φορολογίας του Eισοδήματος (ΣAΔΦ) με το εν λόγω κράτος (ή κράτη). Στην περίπτωση αυτή, ο καταβληθείς στην αλλοδαπή φόρος πιστώνεται κατά κανόνα έναντι του οφειλόμενου για το εισόδημα αυτό φόρου.

 

Mε την ΠOΛ 1026/22-1-2014 καθορίστηκαν τα δικαιολογητικά έγγραφα για την πίστωση φόρου αλλοδαπής, σύμφωνα με την παρ. 1 άρθρο 9 του ν. 4172/2013.

e-mail:info@efotopoulou.gr