Η μη εφαρμογή της διάταξης του ΑΚ 321 για τον προσδιορισμό της τοπικής αρμοδιότητας σε περίπτωση αγωγής για αξίωση πηγάζουσα από επιταγή

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 79 του Ν. 5960/1933 (νόμος περί επιταγής), 914, 297 και 298 του ΑΚ προκύπτει ότι εκείνος που εκδίδει ακάλυπτη επιταγή σε διαταγή, ήτοι μη έχοντας διαθέσιμα κεφάλαια στην πληρώτρια τράπεζα είτε κατά το χρόνο έκδοσής της είτε κατά το χρόνο της πληρωμής, ζημιώνει τον κομιστή από τη μη πληρωμή της επιταγής κατά την εμφάνισή της, αντίθετα προς το νόμο, δηλαδή παρά την ως άνω διάταξη του Ν. 5960/1933, όπου η εν λόγω πράξη του εκδότη χαρακτηρίζεται ως ποινικό αδίκημα. Επομένως δικαιούται αποζημίωση ο κομιστής κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 914 του ΑΚ, αφού η διάταξη του άρθρου 79 του Ν.5960/1933 έχει θεσπισθεί για να προστατεύσει όχι μόνο το δημόσιο, αλλά και το ατομικό συμφέρον  του δικαιούχου της επιταγής.

Η αξίωση αυτή προς αποζημίωση από την ΑΚ 914 συρρέει με την αξίωση από την επιταγή (άρθρο 40 του Ν. 5960/1933) και απόκειται στην βούληση του δικαιούχου να ασκήσει αυτή που προκρίνει. Ωστόσο η ικανοποίηση της μίας από αυτές επιφέρει απόσβεση της άλλης. Έτσι, στην περίπτωση έκδοσης ακάλυπτης επιταγής η άσκηση της αξίωσης από την αδικοπραξία δεν αποκλείεται από την τυχόν ασκηθείσα από τον δικαιούχο αξίωση από την επιταγή.

Ως προς την τοπική αρμοδιότητα,  σύμφωνα και με το άρθρο 22 του ΚΠολΔ, κατά τόπον αρμόδιο είναι το δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου έχει την κατοικία  του ο εναγόμενος, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά όπως επί παραδείγματι συμβαίνει στην περίπτωση του άρθρου 33  εδ. α’ του ΚΠολΔ, με την οποία καθιερώνεται ειδική συντρέχουσα δωσιδικία του δικαστηρίου στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται ο τόπος κατάρτισης της δικαιοπραξίας ή της εκπλήρωσης της παροχής  όταν πρόκειται για διαφορές που αφορούν δικαιώματα που απορρέουν από την δικαιοπραξία.

Ειδικότερα δε προκειμένου περί τραπεζικής επιταγής, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 αρ. 4 καθώς και 2,8 και 40 του Ν. 5960/1933, τόπος πληρωμής της επιταγής θεωρείται ο σημειούμενος στο σώμα της, άλλως ο τόπος έκδοσης αυτής, χωρίς να καταλείπεται πεδίο εφαρμογής της ερμηνευτικής διάταξης του άρθρου 321 ΑΚ, αφού ακριβώς ορίζεται συγκεκριμένος τόπος πληρωμής και δεν υπάρχει αμφιβολία προς αυτό. Μάλιστα, ο κατά τα παραπάνω οριζόμενα τόπος πληρωμής δεν αλλάζει από το γεγονός ότι η θεωρία και νομολογία δέχεται ότι είναι δυνατόν να εμφανιστεί προς πληρωμή η επιταγή και σε κατάστημα διάφορο εκείνου της πληρωμής, αν το πρώτο είναι συνδεδεμένο  με το δεύτερο μέσω τερματικού σταθμού του ιδίου ηλεκτρονικού υπολογιστή, υπάρχει δηλ.  τηλεπληροφορική σύνδεση με το σύστημα online (ΕφΑΘ 9560/1987 ΕΕμπΔ 1989.438, Άλκη Αργυριάδη Εμφάνιση και ανάκληση επιταγής, ΝοΒ 1984.233 επ.), αφού τέτοια εμφάνιση της επιταγής εξασφαλίζει απλώς εγκυρότητά της για τους σκοπούς του άρθρου 40 του Ν. 5960/1933 και είναι υποχρεωτική για την τράπεζα.

Επομένως επί του προσδιορισμού της τοπικής αρμοδιότητας σε περίπτωση άσκησης αγωγής από επιταγή, δεν εφαρμόζεται ο κανόνας του ΑΚ 321, δυνάμει του οποίου σε περίπτωση χρηματικής αξίωσης από σύμβαση, ο τόπος εκπλήρωσης της υποχρέωσης του οφειλέτη-εναγόμενου με βάση την οποία προσδιορίζεται η αρμοδιότητα του δικαστηρίου, αν δεν προκύπτει από τη σύμβαση ρητά ή σιωπηρά ή από τις περιστάσεις και ιδίως από τη φύση της ενοχικής σχέσης, είναι εκείνος που έχει την κατοικία του ο δανειστής ή, αν είναι νομικό πρόσωπο, την έδρα του κατά το χρόνο της καταβολής, εφόσον η απαίτηση προέρχεται από την άσκηση του επαγγέλματος του δανειστή (Πηγή: ΜΠΡ ΑΘ 1220/2017, ΝΟΜΟΣ, ΕΦ ΠΕΙΡΑΙΑ 414/2015, ΝΟΜΟΣ).

Μπασιαρίδου Κατερίνα, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr