Καταχρηστικότητα ρήτρας παρέκτασης αρμοδιότητας σε τιμολόγιο

Από τη διάταξη του αρθρ. 42 παρ.1 εδ. α Κ.Πολ.Δ προκύπτει, ότι πρωτοβάθμιο τακτικό δικαστήριο, που δεν είναι κατά τόπο αρμόδιο, μπορεί, με ρητή ή σιωπηρή «συμφωνία» των διαδίκων, να γίνει αρμόδιο, εκτός αν πρόκειται για διαφορές που δεν έχουν περιουσιακό αντικείμενο. Απαραίτητη προϋπόθεση του υποστατού της συμφωνίας παρέκτασης είναι η ουσιαστική συμφωνία των μερών «ειδικά για την παρέκταση». Η συμφωνία διακρίνεται από τον απαιτούμενο για την έγκυρη κατάρτιση της τύπο. Δεν υπάρχει σύμπτωση δηλώσεων βουλήσεως, ως προς την  παρέκταση, όταν, στην εκ μέρους του πωλητή γραπτή βεβαίωση της κατάρτισης της κύριας σύμβασης, περιλαμβάνονται γενικοί όροι συναλλαγών, που περιέχουν ρήτρα παρέκτασης, αφού η μη αντίδραση του αγοραστή δεν ισοδυναμεί με την εκ μέρους του αποδοχή της ρήτρας (Νίκα, πολιτ. Δικονομία Ι, εκδ. 2003, κεφ. Δ, παρ.18, σελ.260).

Η συμφωνία παρέκτασης αρμοδιότητας κατά τόπο, ανεξάρτητα, αν είναι ρητή ή σιωπηρή πρέπει να εκφράζει σαφώς την πραγματική βούληση των μερών για αυτή. Αυτό σημαίνει, ότι η ρήτρα αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και πραγματικής σύμπτωσης βούλησης. Συνεπώς, δεν αρκεί η παρέκταση αρμοδιότητας να προβλέπεται ως ρήτρα, σε γενικά προεκτυπωμένους όρους συναλλαγών, σε έντυπα του ενός μέρους, όπως τιμολόγια, δελτία αποστολής κλπ, χωρίς να προκύπτει, ότι αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και συμφωνίας των συμβαλλόμενων. Στην περίπτωση αυτή η ρήτρα παρέκτασης είναι άκυρη ως καταχρηστική και δεν θεμελιώνει αρμοδιότητα, ούτε αποκλειστική, ούτε συντρέχουσα (ΑΠ 1219/2001 ΔΕΕ 2001, 1128- ΕφΑθ 640/2002, ΔΕΕ 2003, 412-ΕφΘεσσαλ 2588/2008, ΕΦΑΔ 2009, 1097).

Αντιθέτως, οι καταχωριζόμενες στα δελτία αποστολής – τιμολόγια συμπληρωματικές ρήτρες, είναι ισχυρές και υποχρεώνουν τους συμβαλλόμενους, όταν φέρουν τις υπογραφές αυτών (Ολ.Α.Π. 4/92 ΝοΒ 40,707).

Εξαίρεση, τέλος, που αναγνωρίζει ο νόμος, επειδή κάνει λόγο για «συμφωνία» και όχι για αποδοχή της ρήτρας, αποτελεί η μη προβολή ένστασης εκ μέρους του εναγόμενου που παρίσταται κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο του αναρμόδιου κατά τόπο δικαστηρίου και δεν προτείνει την ένσταση της αναρμοδιότητας.

Αμυγδαλιά Τσιάρα, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr