Νέες τροποποιήσεις στο θεσμό της αναδοχής και της υιοθεσίας όπως αυτές εισήχθησαν με το ν. 4538/2018 (ΦΕΚ Α 85/16.5.2018 με ονομασία: Μέτρα για την προώθηση των Θεσμών της Αναδοχής και Υιοθεσίας και άλλες διατάξεις)
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νέου ν. 4538/2018 «Μέτρα για την προώθηση των Θεσµών της Αναδοχής και Υιοθεσίας» και έχοντας ως δεδομένο ότι ναι μεν οι θεσµοί της υιοθεσίας και της αναδοχής ανηλίκων αποτελούν τους κυριότερους και σηµαντικότερους θεσµούς παιδικής προστασίας, που ως απώτερο στόχο έχουν την οικογενειακή αποκατάσταση των παιδιών που χρήζουν ιδιαίτερης φροντίδας και µέριµνας εκ µέρους του κράτους, πλην όμως υπάρχει ανάγκη να αντιμετωπιστούν προβλήματα που συνέχονται με τους θεσμούς αυτούς, γεννήθηκε η ανάγκη για τη θέσπιση του ως άνω νομοθετικού κείμενου.
Ειδικότερα, η αιτιολογική έκθεση του παραπάνω νομοθετήματος έλαβε υπόψη ότι: Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, κατά την κρίση των αρµόδιων αρχών και κατόπιν συνεκτιµήσεως της γνώµης όλων των ενδιαφεροµένων, εποµένως υπό προϋποθέσεις και του ίδιου του ανηλίκου, ο αποχωρισµός του παιδιού από τη φυσική του οικογένεια είναι αναγκαίος για το συµφέρον του, η τοποθέτησή του σε ανάδοχη ή θετή οικογένεια αποτελεί την απαραίτητη και εξατοµικευµένη προστασία και φροντίδα, που το κράτος οφείλει να παράσχει στο παιδί. Έχει παρατηρηθεί διεθνώς, κατόπιν µελετών που διεξήχθησαν, ότι τα παιδιά που έχουν τοποθετηθεί σε ανάδοχη ή θετή οικογένεια, παρουσιάζουν µειωµένα ψυχοκοινωνικά προβλήµατα σε σχέση µε όσα µεγαλώνουν σε δοµές κλειστής φροντίδας. Ενδεικτικά, τέτοια προβλήµατα αποτελούν η καθυστέρηση στο γνωστικό τοµέα, η εκδήλωση εκτεταµένων συναισθηµατικών διαταραχών, οι ποικίλες βλάβες στην ψυχική και συναισθηµατική τους υγεία, η ελλιπής προετοιµασία για την κοινωνική τους ένταξη κατά την ενηλικίωσή τους, η υστέρηση ως προς την ψυχοσυναισθηµατική και κοινωνική τους ανάπτυξη κ.λπ..
Στο ισχύον δίκαιο ο θεσµός της αναδοχής ανηλίκων ρυθµίζεται τόσο από τις διατάξεις των άρθρων 1655 έως 1665 του Αστικού Κώδικα, όσο και από το π.δ. 86/2009. Ο θεσµός της υιοθεσίας ανηλίκων ρυθµίζεται τόσο από τις διατάξεις των άρθρων 3 έως 11 του 1ου κυρωτικού άρθρου του ν 2447/1996, τα άρθρα 23 και 1542 έως 1588 ΑΚ και το π.δ. 226/1999, καθώς και από το ν. 3765/2009 µε τον οποίο η χώρα µας κύρωσε τη Σύµβαση για την προστασία των παιδιών και τη συνεργασία σχετικά µε τη διακρατική υιοθεσία, που υπογράφηκε στη Χάγη στις 29.5.1993.
Βάσει των στοιχείων που τηρούνται, (Εθνική Στατιστική Υπηρεσία) οι υιοθεσίες στη χώρα µας τα τελευταία χρόνια βαίνουν µειούµενες, όπως εµφαίνεται στον παρακάτω πίνακα: Ωστόσο, από τα ως άνω στοιχεία δεν δύναται να εξαχθούν συµπεράσµατα, καθώς ελλείπουν κρίσιµα στατιστικά στοιχεία, όπως για παράδειγµα ο αριθµός των υιοθεσιών, που αφορούν σε παιδιά, τα οποία προέρχονται από δοµές κλειστής περίθαλψης, ο αριθµός των υιοθεσιών, που τελέστηκαν µετά από απευθείας συνεννόηση των φυσικών και των θετών γονέων, το εάν αυτές αποτελούν ενδοοικογενειακές ή συγγενικές υιοθεσίες κ.λπ.. Η συλλογή των τηρούµενων στοιχείων, έως τώρα, πραγµατοποιούνταν από τις γραµµατείες των Πρωτοδικείων, µετά την αναγγελία της υιοθεσίας, ενώ τα δεδοµένα που καταχωρούνται στο Εθνικό Μητρώο Υιοθεσιών είναι περιορισµένα. Επιπλέον, η εποπτεία επί των νοµικών προσώπων ιδιω- τικού δικαίου µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στα οποία τοποθετούνται παιδιά µετά από εισαγγελικές εντολές ή δικαστικές αποφάσεις, είναι πληµµελής, τείνει να χαρακτηρισθεί ως ανύπαρκτη, κατακερµατισµένη µεταξύ των Δήµων, των Περιφερειών και του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ενώ ο συντονιστικός ρόλος του Υπουργείου επί του ελέγχου είναι ανύπαρκτος.
Τα κυριότερα προβλήµατα, τα οποία σχετίζονται µε τη διαδικασία εφαρµογής των θεσµών της Υιοθεσίας και Αναδοχής, συνοψίζονται στα εξής:
- Έντονες καθυστερήσεις ως προς τη διαχείριση των αιτήσεων των Υποψήφιων Θετών Γονέων. Η εξέταση των αιτήσεων που υποβάλλονται από τους Υποψήφιους Γονείς στα Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας των Περιφερειών (εφεξής ΚΚΠΠ) παρουσιάζει µεγάλες καθυστερήσεις, συχνά και εκτός των χρονικών ορίων που τάσσει η σχετική νοµοθεσία (παρ. 3 του άρθρου 7 του ν. 2447/1996)
- Μη καταγραφή και «χαρτογράφηση» των παιδιών που φιλοξενούνται στα ΝΠΙΔ µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Η πληµµελής καταγραφή των παιδιών που φιλοξενούνται στα ΝΠΙΔ, κατόπιν εισαγγελικών εντολών ή δικαστικών αποφάσεων, και η παράλειψη προώθησής τους για οικογενειακή αποκατάσταση αποτελεί ένα ακόµη πρόβληµα, καθώς στερεί από ένα µεγάλο αριθµό παιδιών το δικαίωµα να µεγαλώνουν σε ένα υγιές οικογενειακό περιβάλλον.
- Ύπαρξη πολλαπλών νοµικών και διαδικαστικών κωλυµάτων, τα οποία αφορούν στο πρόσωπο των ανηλίκων, που διαβιούν σε δοµές κλειστής φροντίδας.
- Απουσία εργαλείων παρακολούθησης των δράσεων της παιδικής προστασίας.
Την αντιµετώπιση όλων των ανωτέρω προβληµάτων επιχειρεί να λύσει η παρούσα νοµοθετική παρέµβαση, εισάγοντας βασικές, καινοτόµες ρυθµίσεις, οι οποίες συνοψίζονται ως εξής:
Α) Θέσπιση συµβουλευτικού γνωµοδοτικού οργάνου, υπό τον τίτλο «Εθνικό Συµβούλιο Αναδοχής Υιοθεσίας» (Ε.Σ.Αν.Υ.).
Β) Εισαγωγή Εθνικού Μητρώου Ανηλίκων, στο οποίο καταγράφονται υποχρεωτικά όλα τα παιδιά που διαβιούν σε µονάδες παιδικής προστασίας.
Γ) Εισαγωγή Εθνικού Μητρώου Υποψήφιων Ανάδοχων Γονέων, στο οποίο καταχωρούνται όσοι επιθυµούν να υιοθετήσουν παιδί ή να γίνουν ανάδοχοι γονείς, εφόσον πληρούν όλες τις νόµιµες προϋποθέσεις και έχουν παρακολουθήσει το υποχρεωτικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα.
Δ) Εισαγωγή του θεσµού της ανάθεσης της διεξαγωγής της κοινωνικής έρευνας και της σύνταξης κοινωνικής έκθεσης σε πιστοποιηµένους κοινωνικούς λειτουργούς του Συνδέσµου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας (Σ.Κ.Λ.Ε.), το οποίο λειτουργεί βάσει του ν. 4357/2016. Δια των ανωτέρω παρεµβάσεων, µειώνεται ο χρόνος αναµονής και αποσυµφορούνται οι κοινωνικές υπηρεσίες των ΚΚΠΠ.
Ε) Καθιέρωση του νέου θεσµού της Επαγγελµατικής Αναδοχής, που αφορά σε παιδιά µε χρόνια προβλήµατα υγείας και συµπεριφοράς.
ΣΤ) Ανάληψη της ασφαλιστικής κάλυψης των παιδιών σε αναδοχή από τον ασφαλιστικό φορέα των Ανάδοχων Γονέων.
Ζ) Καθιέρωση της οικονοµικής ενίσχυσης των αναδόχων γονέων από ενιαίο φορέα.
Η) Καθιέρωση του θεσµού της βραχείας αναδοχής.
Το νοµοσχέδιο απαρτίζεται από 28 άρθρα κατανεµηµένα ανά οµάδες σε τέσσερα (4) Κεφάλαια. Το πρώτο Κεφάλαιο αποτελείται από τα άρθρα 1 έως 4 και αφορά στη σύσταση ενός συλλογικού οργάνου για την παρακολούθηση και τη χάραξη πολιτικής στον τοµέα των υιοθεσιών και των αναδοχών. Το δεύτερο Κεφάλαιο αποτελείται από τα άρθρα 5 έως 19 και πραγµατεύεται το θεσµό της αναδοχής, θέτοντας τα όρια, τις προϋποθέσεις αυτού και συστήνοντας Μη- τρώα Ανηλίκων και Αναδοχών. Το τρίτο Κεφάλαιο αποτελείται από τα άρθρα 20 έως 25 και περιλαµβάνει τις διατάξεις για την υιοθεσία, ενώ το τελευταίο τέταρτο Κεφάλαιο αποτελείται από τα άρθρα 26 έως 28 και εξειδικεύει τις διατάξεις για τα Μητρώα και τις κοινωνικές υπηρεσίες.
Ειδικότερα: Στο άρθρο 1 του νοµοσχεδίου συνιστάται για πρώτη φορά «Εθνικό Συµβούλιο Αναδοχής Υιοθεσίας» (εφεξής ΕΣΑνΥ) ως συµβουλευτικό – γνωµοδοτικό όργανο για τη διευκόλυνση της συνεργασίας των εµπλεκόµενων φορέων και υπηρεσιών επί θεµάτων υιοθεσιών και αναδοχών και για τη διάδοση και προώθηση των θεσµών αυτών. Η σύσταση του Εθνικού Συµβουλίου αποτελεί µια καινοτόµο ρύθµιση στο χώρο της παιδικής προστασίας, δεδοµένου ότι για πρώτη φορά επιχειρείται η θέσπιση κεντρικού οργάνου, που θα παρέχει συµβουλευτική υποστήριξη στους φορείς παιδικής προστασίας, θα επιλύει τα όποια προβλήµατα ερµηνείας του νόµου και θα επιβλέπει πανελλαδικά την εφαρµογή του θεσµού της αναδοχής και της υιοθεσίας.
Με το άρθρο 2 ορίζεται, ότι το ανωτέρω Συµβούλιο, θα απαρτίζεται από τα ακόλουθα µέλη: α. Τον Γενικό Γραµµατέα Κοινωνικής Αλληλεγγύης ως Πρόεδρο. β. Έναν Εισαγγελέα Ανηλίκων, µετά από πρόταση της Εισαγγελίας Αρείου Πάγου. γ. Έναν εκπρόσωπο του Συνδέσµου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος, δ. Έναν νοµικό µε εµπειρία σε ζητήµατα παιδικής προστασίας. ε. Τρεις ειδικούς εµπειρογνώµονες στο χώρο της παιδικής προστασίας. στ. Έναν εκπρόσωπο του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, αρµόδιο για θέµατα παιδικής προστασίας. στ. Τον Πρόεδρο του Ε.Κ.Κ.Α.. ζ. Δύο Προέδρους Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας, τα οποία διαθέτουν δοµές παιδικής προστασίας, µε αναπληρωτές τους δύο άλλους Προέδρους Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας. η. Έναν εκπρόσωπο από την αρµόδια Διεύθυνση Εποπτείας ΟΤΑ β΄ βαθµού του Υπουργείου Εσωτερικών. Ο βοηθός Συνήγορος του Πολίτη προσκαλείται και συµµετέχει στις συνεδριάσεις του Συµβουλίου ως φορέας προώθησης των δικαιωµάτων του παιδιού καταθέτοντας στοιχεία και παρατηρήσεις για τα υπό διαβούλευση θέµατα, χωρίς δικαίωµα ψήφου.
Στο άρθρο 3 προσδιορίζονται οι αρµοδιότητες του Συµβουλίου, µε στόχο την προώθηση των θεσµών της υιοθεσίας και της αναδοχής και την υποστήριξη και παροχή συνδροµής προς τους φορείς και τις υπηρεσίες, που υλοποιούν προγράµµατα υιοθεσιών και αναδοχών καθώς και το συντονισµό της δράσης αυτών για την αποτελεσµατικότερη εφαρµογή των θεσµών αυτών.
Το άρθρο 4 προβλέπει τα ειδικότερα θέµατα που άπτονται της λειτουργίας του ΕΣΑνΥ, όπως τη συχνότητα, το ωράριο και τον τόπο, κατά τα οποία λαµβάνουν χώρα οι συνεδριάσεις του.
Στο άρθρο 5 θεσµοθετείται για πρώτη φορά η σύσταση Εθνικού Μητρώου Ανηλίκων, στο οποίο θα καταγράφονται όλοι οι ανήλικοι που τοποθετούνται σε µονάδες παιδικής προστασίας και φροντίδας ή πρόκειται να τοποθετηθούν σε ανάδοχο γονέα, µε δικαστική απόφαση ή µε σύµβαση ή να υιοθετηθούν. Βασικός σκοπός του νοµοθέτη είναι η προστασία των δικαιωµάτων των παιδιών αυτών, µε την προσδοκία ότι η καταγραφή όλων των παιδιών, που βρίσκονται σε µονάδες παιδικής προστασίας, θα καταστήσει ευκολότερη την παρακολούθηση της οικογενειακής αποκατάστασής τους, µέσω του θεσµού της αναδοχής και της υιοθεσίας. Στη δεύτερη παράγραφο του ιδίου άρθρου, απαριθµού- νται τα απαραίτητα στοιχεία, που θα καταχωρούνται στο ως άνω Μητρώο, ενώ η τρίτη παράγραφος προβλέπει την άνευ καθυστερήσεως καταχώρηση στο εν λόγω Μητρώο οποιασδήποτε µεταβολής, που αφορά στους εν λόγω ανηλίκους. Στις επόµενες τρεις παραγράφους, 4,5 και 6, προβλέπονται ο τρόπος και οι διαδικασίες καταχώρησης των στοιχείων των ανηλίκων που τοποθετούνται σε µονάδες παιδικής προστασίας, οποιασδήποτε νοµικής µορφής ή για τους οποίους εκκινεί διαδικασία υιοθεσίας ή αναδοχής ενώπιον των αρµόδιων δικαστηρίων, καθώς και οι φορείς που υποχρεώνονται να προβούν σε αυτήν.
Στο άρθρο 6 θεσµοθετείται η σύσταση Εθνικού Μητρώου Υποψηφίων Αναδόχων Γονέων, στο οποίο θα καταγράφονται όλοι οι Υποψήφιοι Ανάδοχοι Γονείς από τον εκάστοτε φορέα εποπτείας. Πρόκειται ουσιαστικά για µια καινοτόµο νοµοθετική ρύθµιση, καθώς για πρώτη φορά οι Υποψήφιοι Ανάδοχοι Γονείς θα καταχωρούνται σε ένα κεντρικό, εθνικό Μητρώο, πριν από την τοποθέτηση ενός παιδιού σε αυτούς. Στην παράγραφο 2 του ως άνω άρθρου προβλέπονται οι ειδικότερες διατυπώσεις, που αφορούν στην εγγραφή των υποψηφίων Αναδόχων Γονέων στα επιµέρους Ειδικά Μητρώα, που θα τηρούν οι φορείς εποπτείας και στην 2 παράγραφο 3 προβλέπεται ο τρόπος εγγραφής των Υποψήφιων Ανάδοχων Γονέων στο Εθνικό Μητρώο, µε επιµέλεια των φορέων εποπτείας.
Με τις διατάξεις του άρθρου 7, τίθενται εκ νέου τα όρια και οι προϋποθέσεις για τη σύσταση και τήρηση ενός ολοκληρωµένου καθολικού Εθνικού Μητρώου Εγκεκριµένων αναδοχών. Πιο συγκεκριµένα, κάθε φορέας εποπτείας της αναδοχής υποχρεούται να τηρεί Ειδικό Μητρώο Εγκεκριµένων Αναδοχών Ανηλίκων και εντός προθεσµίας δεκαπέντε (15) ηµερών να ενηµερώνει το αντίστοιχο Εθνικό Μητρώο. Με τη διάταξη της παραγράφου 3 ορίζονται λεπτοµερώς τα στοιχεία των εγκεκριµένων αναδοχών που θα τηρούνται στο ως άνω Μητρώο.
Με τις διατάξεις του άρθρου 8 επαναδιατυπώνονται οι διατάξεις του άρθρου 1 του π.δ. 86/2009, χάριν ενοποιήσεως των κειµένων και οι οποίες συµπληρώνονται µε δύο καινοτόµες προβλέψεις: στη µεν πρώτη παράγραφο, προβλέπεται για πρώτη φορά η παροχή δυνατότητας απόκτησης της ιδιότητας του ανάδοχου γονέα σε όσους έχουν υπογράψει σύµφωνο συµβιώσεως, ενώ στη δεύτερη παράγραφο τίθεται ως απαραίτητη προϋπόθεση απόκτησης της ως άνω ιδιότητας, η προηγούµενη εγγραφή των ανάδοχων γονέων στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Ανάδοχων Γονέων.
Με τις διατάξεις του άρθρου 9 τροποποιούνται οι δια τάξεις του άρθρου 3 του π.δ. 86/2009 περί των «απαιτούµενων δικαιολογητικών», µε στόχο τη σύντµηση του χρόνου ολοκλήρωσης της κοινωνικής έρευνας από τους έξι (6) µήνες σε τρεις (3) ενώ για πρώτη φόρα τίθεται ως απώτατο χρονικό όριο παραµονής του υποψήφιου ανάδοχου γονέα στο Εθνικό Μητρώο του άρθρου 6, τα τρία (3) έτη.
Το άρθρο 10 επαναδιατυπώνει τις ισχύουσες ρυθµίσεις σχετικά µε τον τρόπο σύναψης και ολοκλήρωσης των συµβατικών αναδοχών, χάριν κωδικοποιήσεως του κει- µένου, ορίζεται δε για πρώτη φορά η υποχρεωτικότητα τήρησης του εγγράφου τύπου κατά την κατάρτιση της σύµβασης και η προηγούµενη εγγραφή στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Ανάδοχων Γονέων.
Στο άρθρο 11 περιγράφονται οι περιπτώσεις ανηλίκων, που δύνανται να τοποθετούνται µε δικαστική απόφαση σε αναδοχή, καθώς και ο τρόπος επιλογής των ανάδοχων γονέων από τα δικαστήρια, ενώ για πρώτη φορά καθιερώνεται η υποχρέωση επιλογής ανάδοχου γονέα από εγγεγραµµένους στο Εθνικό Μητρώο του άρθρου 6.
Το άρθρο 12 εισάγει για πρώτη φορά δύο νέες ρυθµίσεις, µε τις οποίες επιλύονται χρόνια προβλήµατα του θεσµού της αναδοχής. Kαθιερώνεται για πρώτη φορά η επέκταση της οικονοµικής ενίσχυσης της αναδοχής και µετά την ενηλικίωση του ανάδοχου τέκνου στις περιπτώσεις που το άτοµο αυτό είναι ΑµεΑ ή σπουδάζει στην τριτοβάθµια εκπαίδευση. Επιπροσθέτως, ορίζεται ότι τα παιδιά που τελούν σε καθεστώς αναδοχής θα ασφαλίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής από τον ασφαλιστικό φορέα των ανάδοχων γονέων µε λεπτοµερή περιγραφή του τρόπου διοικητικής έναρξης και λήξης της ασφάλισης ασθενείας.
Με τις διατάξεις του άρθρου 13 οριοθετούνται οι αρµόδιες για την άσκηση της εποπτείας της αναδοχής υπη ρεσίες και οι υποχρεώσεις αυτών. Στο πλαίσιο αυτό, σύµφωνα µε τις διατάξεις της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου για πρώτη φορά, οι Κοινωνικές Υπηρεσίες των Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων του Υπουργείου Δικαιοσύνης θα έχουν τη δυνατότητα διαµεσολάβησης για τις αναδοχές των ανηλίκων, που έχουν υπό την εποπτεία τους, ενώ στην παράγραφο 2 καταγράφονται εν- δεικτικά οι υποχρεώσεις των φορέων εποπτείας ως προς τους ανάδοχους γονείς και τα παιδιά σε αναδοχή.
Με τις προτεινόµενες διατάξεις του άρθρου 14 ορίζο νται οι φορείς διενέργειας των προγραµµάτων εκπαίδευσης, επιµόρφωσης και συµβουλευτικής υποστήριξης προς τους υποψήφιους ανάδοχους γονείς, ο τρόπος διενέργειας τους, οι ειδικότητες των διδασκόντων και η υποχρεωτικότητα της παρακολούθησής τους, ειδάλλως καθίσταται αδύνατη η εγγραφή των ενδιαφεροµένων υποψήφιων ανάδοχων γονέων στο Εθνικό Μητρώο.
Με τις διατάξεις του άρθρου 15 ρυθµίζεται ο τρόπος άρσης της αναδοχής, η οποία, πέρα από τα οριζόµενα στα άρθρα 1662 και 1663 του ΑΚ, µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε αίτηση των ανάδοχων γονέων, µε αίτηση του αρµοδίου για την εποπτεία της αναδοχής φορέα ή του Εισαγγελέα, όταν, είτε εξ ιδίας γνώσεως είτε κατόπιν αναφοράς του ανηλίκου, διαπιστώνει ότι η αναδοχή δεν εξυπηρετεί πλέον το βέλτιστο συµφέρον του ανηλίκου
Με τις προτεινόµενες διατάξεις του άρθρου 16 και 17 θεσπίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα ο θεσµός της επαγγελµατικής αναδοχής για τις περιπτώσεις εκείνες των παιδιών, που καθίσταται δύσκολη η τοποθέτηση τους σε αναδοχή, όπως είναι παιδιά ΑµεΑ ή παιδιά µε έντονα ψυχολογικά προβλήµατα. Ο ανάδοχος γονέας των περιπτώσεων αυτών θα αµείβεται µε µηνιαία αντιµισθία και θα του παρέχεται ασφαλιστική κάλυψη ασθένειας και συντάξεως.
Με τις διατάξεις του άρθρου 17 θεσπίζεται ο θεσµός της βραχυχρόνιας επαγγελµατικής αναδοχής, για τις περιπτώσεις του άρθρου 1532 παράγραφος 3 ΑΚ, την οποία µπορεί να εφαρµόσουν µόνο οι εισαγγελικές αρχές.
Με τις προτεινόµενες διατάξεις του άρθρου 18 η πολιτεία παρεµβαίνει, προκειµένου να αντιµετωπίσει τις περιπτώσεις εκείνες των παιδιών για τα οποία επιβάλλεται η θέση τους σε αναδοχή ως θεραπευτικό ή αναµορφωτικό µέτρο λόγω της προηγούµενης εµπλοκής τους µε το ποινικό/σωφρονιστικό σύστηµα. Για πρώτη φορά οι δικαστικές και οι εισαγγελικές αρχές θα δύνανται να εφαρµόσουν πλήρως το θεσµό της αναδοχής ανηλίκων για τις περιπτώσεις ανηλίκων, που µε οποιονδήποτε τρόπο ενεπλάκησαν µε το σωφρονιστικό σύστηµα. Με την παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου καθορίζονται οι περιπτώσεις των αναδοχών που επιβάλλονται, σύµφωνα µε τις διατάξεις του ΠΚ, ΚΠΔ και του π.δ. 49/1979 και προσδιορίζονται ως φορέας εποπτείας των περιπτώσεων αυτών, οι Υπηρεσίες Επιµελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής. Επιµέρους διαδικαστικά θέµατα εφαρµογής και υλοποίησης του θεσµού της αναδοχής στις ως άνω αναφερόµενες περιπτώσεις διευκρινίζονται µε τις λοιπές παραγράφους του εν λόγω άρθρου.
Με το άρθρο 19 θεσµοθετείται η πρόβλεψη κυρώσεων τόσο για τους ανάδοχους γονείς, που δεν εκτελούν ορθά το ρόλο τους όσο και για τους υπαλλήλους των αρµόδιων υπηρεσιών και εισάγονται για πρώτη φορά χρηµατικές και διοικητικές κυρώσεις για τα ΝΠΙΔ που δεν θα εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους έναντι του Εθνικού Μητρώου Ανηλίκων.
Με το άρθρο 20 συστήνεται το Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Θετών Γονέων, στο οποίο θα εγγράφονται όλοι οι Υποψήφιοι Θετοί Γονείς από τον εκάστοτε φορέα εποπτείας. Πρόκειται ουσιαστικά για µια ιδιαιτέρως προοδευτική νοµοθετική ρύθµιση, καθώς για πρώτη φορά οι Υποψήφιοι Θετοί Γονείς θα είναι υποχρεωµένοι να εγγράφονται, µετά την ολοκλήρωση όλων των κοινωνικών ελέγχων και των επιµορφωτικών προγραµµάτων, σε ένα κεντρικό, Εθνικό Μητρώο, πριν από την τοποθέτηση ενός παιδιού σε αυτούς. Στην παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου ορίζονται τα απαραίτητα στοιχεία, προκειµένου για την εγγραφή στα επιµέρους Ειδικά Μητρώα, που θα τηρούν οι φορείς εποπτείας.
Με τις διατάξεις του άρθρου 21 επαναδιατυπώνονται οι διατάξεις για το Εθνικό Μητρώο Υιοθεσιών, χάριν ενοποιήσεως των κειµένων και επιπλέον εµπλουτίζεται µε επιπρόσθετα δηµογραφικά, νοµικά και ιατρικά στοιχεία των εµπλεκόµενων µερών.
Με τις προτεινόµενες διατάξεις του άρθρου 22 αντικαθίσταται το πρώτο άρθρο του π.δ. 226/99. Έτσι το νέο άρθρο ενσωµατώνοντας τις αλλαγές που προκλήθηκαν στην τοπική αυτοδιοίκηση µετά την εφαρµογή του προγράµµατος «Καλλικράτης» και στοχεύοντας στην ουσιαστικότερη και ταχύτερη εξυπηρέτηση των ενδιαφεροµένων για διακρατικές υιοθεσίες πολιτών επιτρέπει στις κοινωνικές υπηρεσίες όλων των Περιφερειών της χώρας, την αρµοδιότητα διαµεσολάβησης στις διακρατικές υιοθεσίες.
Στο άρθρο 23 καταγράφονται οι υποχρεώσεις των κοινωνικών υπηρεσιών έναντι των αιτούντων την υιοθεσία, καθορίζοντας µε τον τρόπο αυτό συγκεκριµένα βήµατα µετά τη θετική ολοκλήρωση της κοινωνικής έρευνας: την εγγραφή στο Ειδικό Μητρώο και την υποχρεωτική εκπαίδευση και επιµόρφωση των υποψηφίων θετών γονέων.
Με τις προτεινόµενες διατάξεις του άρθρου 24 καθιερώνεται η υποχρεωτική επιµόρφωση των υποψήφιων θετών γονέων, πριν από την τοποθέτηση παιδιών σε αυτούς. Με το εν λόγω άρθρο ορίζονται οι φορείς διενέργειας των προγραµµάτων επιµόρφωσης και εκπαίδευσης στους υποψήφιους θετούς γονείς, ο τρόπος διενέργειάς τους, οι ειδικότητες των διδασκόντων και η υποχρεωτικότητα της παρακολούθησής τους, άλλως, προβλέπεται ως αδύνατη η εγγραφή των ενδιαφεροµένων υποψήφιων θετών γονέων στο Εθνικό Μητρώο.
Με τις προτεινόµενες διατάξεις του άρθρου 25 τροποποιείται η διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 7 του ν. 2447/1996 και πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για τοποθέτηση παιδιού σε Υποψήφιους Θετούς Γονείς είναι η εγγραφή αυτών στο Εθνικό Μητρώο του άρθρου 19.
Με τις προτεινόµενες διατάξεις του άρθρου 26 επιχειρείται να επιλυθεί ένα χρόνιο πρόβληµα που ταλανίζει τις κοινωνικές υπηρεσίες και επιβαρύνει αρνητικά τους υποψήφιους ανάδοχους/θετούς γονείς, ήτοι το πρόβληµα της ελλιπούς στελέχωσης των κοινωνικών υπηρεσιών και της καθυστερηµένης διενέργειας και ολοκλήρωσης των κοινωνικών ερευνών. Παρέχεται για πρώτη φορά η δυνατότητα ανάθεσης της διενέργειας της κοινωνικής έρευνας, σε άλλη κοινωνική υπηρεσία είτε σε πιστοποιημένο κοινωνικό λειτουργό από το Σύνδεσµο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας.
Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 27 ορίζεται ως φορέας τήρησης όλων των Μητρώων, που συστήνονται µε το παρόν νοµοσχέδιο, η Ηλεκτρονική Δια- κυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης Α.Ε. (ΗΔΙΚΑ Α.Ε.), ενώ στις επόµενες παραγράφους καθορίζεται ως φορέας επεξεργασίας το ΕΚΚΑ. Με τις υπόλοιπες διατάξεις του εν λόγω άρθρου διατυπώνονται τα λοιπά διαδικαστικά θέµατα, που αφορούν στη λειτουργία και των Μητρώων. Με το τελευταίο άρθρο ορίζεται ως χρόνος έναρξης ισχύος του νόµου, η οποία θα είναι µε τη δηµοσίευση των απαιτούµενων υπουργικών αποφάσεων.
Ο υπό κρίση νόμος παρατίθεται εδώ:
Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα
Δικηγόρος