Οδηγίες που δίνει κάποιος όταν είναι υγιής για την περίπτωση που καταστεί στο μέλλον δικαιοπρακτικά ανίκανος (Advance Health Directive)

Η «διαθήκη περί τη ζωή» είναι μια σειρά γραπτών οδηγιών, τις οποίες συντάσσει ένα πρόσωπο με «διαθήκη» του, που σκοπό έχουν να παράσχουν τις αναγκαίες οδηγίες για τις ενέργειες στις οποίες θα πρέπει ή δεν θα πρέπει να προβούν οι ιατροί κατά την διάρκεια της νοσηλείας του προσώπου, σε περίπτωση που ο ίδιος δεν είναι πλέον σε θέση να αποφασίζει λόγω ασθένειας ή ανικανότητας.

Το ζήτημα αυτό θίγει, κυρίως, το πολύ ευαίσθητο θέμα της ευθανασίας, η οποία συνήθως ρυθμίζεται ρητώς από την νομοθεσία εκάστης χώρας.

Στη ρητή και άμεση νομοθετική ρύθμιση του θεσμού αυτού έχουν προχωρήσει χώρες του Αγγλοσαξωνικού χώρου (Αμερική, Αυστραλία κλπ) και κάποιες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν σχετικές Ευρωπαϊκές οδηγίες που να προβλέπουν την νομοθετική ρύθμιση του ζητήματος αυτού από όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη-μέλη.

Αναφορικά με την Ελλάδα, ο θεσμός αυτός δεν γνωρίζει άμεση νομοθετική ρύθμιση, ούτε είναι ευρέως γνωστός από τους πολίτες, από τους οποίους μετά βεβαιότητας, κάποιοι, κάποια στιγμή στη ζωή τους, θα ασθενήσουν βαριά. Για τα δικαιώματα του ασθενούς, υπάρχει μια αναφορά στη σύμβαση του Οβιδέο που η Ελλάδα έχει κυρώσει με τον νόμο 2619/1998, (άρθρο 9) η οποία προβλέπει ότι «οι προγενέστερα εκφρασθείσες επιθυμίες του ασθενούς θα λαμβάνονται υπόψη, προκειμένου για ασθενή ο οποίος κατά το χρόνο της επέμβασης δεν είναι σε θέση να εκφράσει τις επιθυμίες του» (Country Reports on Advance Directives, European Science Foundation, Takis Vidalis, 2012, σελ. 37).

Ωστόσο στην περίπτωση που ο ασθενής έχει δηλώσει με τη «διαθήκη περί την ζωή» ότι δεν επιθυμεί να υποβληθεί σε θεραπεία-επεμβάσεις που θα τον ταλαιπωρήσουν, με σκοπό να επέλθει ο θάνατός του, τότε το Ελληνικό δίκαιο δεν του αναγνωρίζει το δικαίωμα να επιλέξει να μην υποβληθεί στις θεραπείες-επεμβάσεις αυτές, αφού ο Ποινικός Κώδικας (άρθρο 300) απαγορεύει ευθέως στους ιατρούς την κάθε μορφής ευθανασίας. Άρα οι ιατροί είναι υποχρεωμένοι να κάνουν όσες ενέργειες ενδεχομένως θα χρειαστεί για να διατηρήσουν στην ζωή τον ασθενή, είτε αυτός το επιθυμεί είτε όχι. Συνεπώς στο Ελληνικό Δίκαιο, η «διαθήκη περί τη ζωή», με την οποία ο δυνάμει ασθενής δηλώνει ότι δεν επιθυμεί επεμβάσεις-θεραπείες κατά την διάρκεια νοσηλείας του, και με σκοπό να «πεθάνει ήσυχα», δεν έχει καμία νομική σημασία, και άρα κάθε ενέργεια εφαρμογής τέτοιας πρακτικής εκ μέρους του ιατρού, είναι παράνομη και διώκεται ποινικά (Καίσαρη Π., Περί της Ευθανασίας, 1999, σελ. 54)    

Ζαΐμη Έμη

Ε-mail επικοινωνίας: info@efotopoulou.gr