Προσαύξηση στην εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή – Η διαδοχή βαθμών προηγείται της προσαυξήσεως

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1710, 1711, 1846-1848, 1856 και 1857 ΑΚ, σαφώς προκύπτει ότι κατά τον θάνατο του κληρονομουμένου η περιουσία του ως σύνολο επάγεται στους εκ διαθήκης ή εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, οι οποίοι μπορούν να αποποιηθούν αυτήν εντός προθεσμίας τεσσάρων (4) μηνών αφότου έλαβαν γνώση της επαγωγής και του λόγου αυτής. Αν όμως ο κληρονόμος αποποιηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα την κληρονομιά, η επαγωγή προς εκείνον που αποποιήθηκε θεωρείται ότι δεν έγινε και η κληρονομιά επάγεται σε εκείνον που θα είχε κληθεί, αν εκείνος που αποποιήθηκε δεν ζούσε κατά τον θάνατο του κληρονομουμένου. Η επαγωγή στον τελευταίο, κατά νομικό πλάσμα, θεωρείται ότι έγινε από τον χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου, αρκεί βεβαίως ο μετά την αποποίηση καλούμενος (από διαθήκη ή εξ αδιαθέτου διαδοχή) να ήταν στη ζωή κατά τον χρόνο της αποποιήσεως.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 1823 ΑΚ, προσαύξηση είναι η αύξηση της κληρονομικής μερίδας του κληρονόμου κατά την κληρονομική μερίδα συγκληρονόμου που εξέπεσε πριν από την επαγωγή ή μετά από αυτήν. Προϋποθέσεις της προσαυξήσεως στην εξ αδιαθέτου διαδοχή είναι:

1. Έκπτωση εξ αδιαθέτου κληρονόμου πριν από την επαγωγή ή μετά από αυτήν. Έκπτωση πριν από την επαγωγή υπάρχει, εάν εκείνος, ο οποίος θα εκαλείτο ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος, δεν κατέστη κληρονόμος, διότι προαποβίωσε του κληρονομουμένου ή αποκληρώθηκε από αυτόν ή, προκειμένου περί του επιζώντος συζύγου, αποκλείσθηκε της κληρονομικής διαδοχής λόγω συνδρομής των προϋποθέσεων του άρθρου 1822 ΑΚ. Έκπτωση μετά την επαγωγή υπάρχει, εάν ο κληθείς ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος, δεν κατέστη κληρονόμος, διότι αποποιήθηκε την κληρονομία ή κηρύχθηκε ανάξιος προς το κληρονομείν και
2. Μη συνδρομή διαδοχής βαθμών ή διαδοχής κατά γραμμάς. Έτσι, σε περίπτωση που αποποιηθεί οποιοσδήποτε από τους αδελφούς του κληρονομουμένου, που καλείται στη β΄ τάξη της εξ αδιαθέτου διαδοχής κατ’ άρθρο 1814 ΑΚ, όταν όλοι οι κληρονόμοι της α΄ τάξεως εξέπεσαν της κληρονομιάς είτε πριν είτε μετά την επαγωγή της, στη θέση του υπεισέρχονται τα εν ζωή τέκνα ή εγγονοί του που κληρονομούν κατά ρίζας, και μόνον εάν αποποιηθούν και οι τελευταίοι η μερίδα τους προσαυξάνει στους λοιπούς συγκληρονόμους αδελφούς και δη κατ’ επέκταση της αρχικής επαγωγής ενός εκάστου. Τούτο, δε, διότι η διαδοχή βαθμών προηγείται της προσαυξήσεως (ΕφΔυτΜακεδ 247/1998 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΔ, Γ. Μπαλή, Κληρονομικόν Δίκαιον, έκδοσις πέμπτη, παρ. 135, σελ. 193, Ε. Βουζίκα, Κληρονομικόν Δίκαιον – τεύχος Α` παρ. 26, 33, σελ. 145, 148, 179, Γεωργιάδη – Σταθόπουλου, Κατ` άρθρο Ερμηνεία του αστικού κώδικα, σελ. 405 εδ. 9 και επ.).

Αγγελική Πολυδώρου, Δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr