Προσβολή πνευματικών δικαιωμάτων λόγω μη καταβολής συμφωνηθείσας αμοιβής – Υπαναχώρηση του δημιουργού από τη σύμβαση
Σε προσπάθειά μας για εξωδικαστική προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας δημιουργού-συγγραφέα, ο οποίος δεν πληρωνόταν κατά τα συμφωνηθέντα από την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία που είχε παραχωρήσει επ’ αμοιβή τα δικαιώματα και το σκηνοθέτη και ηθοποιό της παράστασης που την εκμεταλλευόταν, προσφύγαμε αρχικά στην αρμόδια εισαγγελική αρχή σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 63 παρ. 1 και 3 του Ν. 2121/1993, που ορίζει ότι «1. Σε κάθε περίπτωση όπου επίκειται η τέλεση πράξης προσβολής της πνευματικής ιδιοκτησίας όπως όταν, χωρίς να υπάρχει η απαιτούμενη άδεια του δημιουργού, πρόκειται να γίνει δημόσια εκτέλεση θεατρικού ή κινηματογραφικού ή μουσικού έργου, η κατά τόπον αρμόδια αστυνομική αρχή οφείλει να απαγορεύει την πράξη αυτή ύστερα από αίτηση του δημιουργού ή των δικαιοδόχων του. Η εισαγγελική αρχή, εφόσον της ζητηθεί, οφείλει να δώσει σχετική εντολή στην αστυνομική αρχή. Το ίδιο ισχύει και όταν η δημόσια εκτέλεση άρχισε μεν με άδεια του δημιουργού, αλλά η καταβολή της οφειλόμενης αμοιβής καθυστερεί περισσότερο από δύο μέρες… 3. Οι παράγραφοι 1 και 2 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται αναλόγως και στην περίπτωση προσβολής των δικαιούχων συγγενικών δικαιωμάτων που προβλέπονται από τα άρθρα 46, 47 και 48 του παρόντος νόμου» (βλ. σχετ. άρθρο μας στην παρούσα ιστοσελίδα στις 20/10/2017). Η εμπειρία μας από τη διαδικασία αυτή, είναι ότι το άρθρο αυτό, τουλάχιστον στην Εισαγγελία Αθηνών, δεν εφαρμόζεται και μας παρότρυναν για άσκηση ασφαλιστικών μέτρων.
Από την άσκηση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων (χειρισμός υπόθεσης: δικηγόρος Εμμανουέλα Μανωλιδάκη) την οποία εν συνεχεία επιχειρήσαμε, εκδόθηκε η υπ’ αρ. 166/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (βλ. το σύνολο της απόφασης, πατώντας εδώ).
Η ως άνω απόφαση θίγει το ζήτημα της παραβίασης των πνευματικών δικαιωμάτων μέσω της μη καταβολής της συμφωνηθείσας αμοιβής. Κάνει δεκτό ότι τυχόν παράλειψη καταβολής της συμφωνημένης αμοιβής συνιστά παράβαση της συμβατικής υποχρέωσης που έχει αναληφθεί απέναντι στον δικαιούχο από τον αντισυμβαλλόμενο κατά την κατάρτιση της σύμβασης για την εκμετάλλευση του δικαιώματος, αλλά όχι προσβολή της πνευματικής ιδιοκτησίας, εκτός αν η σύμβαση καταργηθεί με κάποιο νόμιμο τρόπον (υπαναχώρηση, καταγγελία, αντίθετη συμφωνία κλπ.), οπότε ανακύπτουν τα αρχικά επί της πνευματικής ιδιοκτησίας δικαιώματα του δημιουργού (βλ. ΕφΑθ 6748/1981 Αρμ. 1982,515). Στην περίπτωση της υπαναχώρησης του δικαιούχου, όπως στη συγκεκριμένη υπόθεση, κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 382 – 387 ΑΚ, δηλ. πριν αυτή χωρήσει, ο αντισυμβαλλόμενος νόμιμα εκμεταλλεύεται το έργο και μπορεί απλώς να εξαναγκασθεί στην εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων, ενώ μετά από την υπαναχώρηση, το δικαίωμα επανέρχεται στον αρχικό δικαιούχο και ο αντισυμβαλλόμενος προσβάλλει την πνευματική ιδιοκτησία αν εξακολουθεί να ενεργεί πράξεις με περιεχόμενο όμοιο προς το περιεχόμενο του δικαιώματος (βλ. Γ. Κουμάντου, Πνευματική Ιδιοκτησία, κεφ. IX, σελ. 389). Μια τέτοια υπαναχώρηση ενεργεί στην πραγματικότητα ως καταγγελία της σύμβασης, αφού ενεργεί για το μέλλον και δεν θίγει τη σύμβαση σε σχέση με το μέρος του έργου που εκτελέσθηκε μέχρι την άσκησή της (βλ. ΕφΘεσ 1729/2003 Αρμ. 2004,1401).
Να σημειωθεί ότι υπάρχει και άποψη που υποστηρίζει ότι σε περίπτωση που η σύμβαση έχει εκτελεσθεί από την πλευρά εκείνου που μεταβιβάζει και έτσι η πνευματική ιδιοκτησία έχει ήδη περιέλθει στον αντισυμβαλλόμενο, η υπαναχώρηση δεν έχει σαν αποτέλεσμα την αυτοδίκαιη επιστροφή του δικαιώματος στον αρχικό δικαιούχο, καθώς η υπαναχώρηση δεν έχει εμπράγματη ενέργεια και η μεταβίβαση της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι αναιτιώδης. Ο αντίλογος όμως στην εν λόγω άποψη συνίσταται στο ότι ειδικά στη μεταβίβαση της πνευματικής ιδιοκτησίας, η εκποιητική σύμβαση γίνεται με την αίρεση της ύπαρξης έγκυρης υποσχετικής σύμβασης και επομένως ανατρέπονται τα αποτελέσματά της αν εκλείψει η υποσχετική σύμβαση (Κουμάντος, Πνευματική Ιδιοκτησία, 1995, σελ. 188-189 και 389).
Ευγενία Φωτοπούλου, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr