Συμφωνία για παρέκταση της κατά τόπον αρμοδιότητας και διαδικασία του Ν. 3869/2010

Η κατά τόπον αρμοδιότητα του Ειρηνοδικείου καθορίζεται από την κατοικία του οφειλέτη ή τη συνήθη διαμονή του κατά την στιγμή κατάθεσης της αίτησης (ΕιρΘεσ 8023/2011).

Αν ο οφειλέτης καταθέσει την αίτηση σε Ειρηνοδικείο κατά τόπον αρμόδιο ή ακόμη και σε καθ’ ύλην αναρμόδιο δικαστήριο, η αίτησή του δεν απορρίπτεται αλλά κατά το άρθρο 46 του ΚΠολΔ, το δικαστήριο εκδίδει παραπεμπτική απόφαση για το αρμόδιο δικαστήριο.

Στις περισσότερες δανειακές συμβάσεις περιλαμβάνονται γενικοί όροι συναλλαγών, μεταξύ των οποίων υπάρχει και η ρήτρα ότι αρμόδια για την επίλυση της διαφοράς είναι κάποια συγκεκριμένα δικαστήρια (γνωστή και ως «ρήτρα παρέκτασης της κατά τόπον αρμοδιότητας»), συνήθως αυτά της έδρας του προμηθευτή (της τράπεζας). Ένας τέτοιος όρος δεν δεσμεύει τον οφειλέτη από την κατάθεση της αίτησης στο κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο για τους ακόλουθους λόγους:

• - Η παραπάνω παρέκταση της αρμοδιότητας αφορά την επίλυση των διαφορών που αναφύονται από την συμβατική σχέση και αυτό γίνεται κατά την τακτική αμφισβητούμενη διαδικασία. Από την άλλη πλευρά, η διαδικασία του Ν. 3869/2010 είναι αυτή της εκουσίας δικαιοδοσίας και είναι αυστηρά προσωποπαγής, καθώς αφορά την κατάσταση του οφειλέτη και την προστασία του αυτού και δεν αφορά τα χρέη του (βλ. και άρθρο 740 παρ. 2 του ΚΠολΔ, κατά το οποίο δεν επιτρέπονται στην εκουσία δικαιοδοσία οι συμφωνίες περί παρέκτασης της κατά τόπον αρμοδιότητας).
• - Η παραπάνω κατά τόπον αρμοδιότητα έχει τεθεί για την προστασία του οφειλέτη ως διάταξη αναγκαστικού δικαίου και κάθε συμφωνία που αποκλίνει από την παραπάνω διάταξη είναι αντίθετη τόσο προς το άρθρο 740 παρ. 2 του ΚΠολΔ, όσο και προς τα άρθρα 3 και 174 του ΑΚ.
• - Τέλος, ακόμη και εάν ήθελε υποτεθεί ότι δεν είναι διάταξη αναγκαστικού δικαίου, η διατυπωμένη διά ΓΟΣ παρέκταση της κατά τόπον αρμοδιότητας (άρθρο 42 του ΚΠολΔ), έχει κριθεί νομολογιακά ως παράνομη και καταχρηστική και συνεπώς άκυρη κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 6, 7 του Ν. 2251/1994, όταν ο οφειλέτης είναι καταναλωτής (βλ. αναλυτικά σε Ι. Βενιέρη, Θ. Κατσά «Εφαρμογή του Ν. 3869/2010 για τα υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα», ενημέρωση μέχρι και το Ν. 4161/2013, σελ. 149-150 και αντίθετη νομολογία σε ΕιρΑθ 174/2011 για μη αποδεκτή παρέκταση αρμοδιότητας).

 

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr