Το ζήτημα της συρροής των εγκλημάτων της υπεξαιρέσεως (375 ΠΚ) και της απάτης (386 ΠΚ)
Μεταξύ υπεξαιρέσεως και απάτης είναι δυνατή η αληθινή πραγματική συρροή, όταν τα ως άνω εγκλήματα στρέφονται κατά διαφορετικού υλικού αντικειμένου, αφού έκαστο των εγκλημάτων αυτών απαρτίζεται από διαφορετικά συστατικά στοιχεία[1]. Αν όμως αμφότερα στρέφονται κατά του αυτού υλικού αντικειμένου, διακρίνονται οι ακόλουθες περιπτώσεις:
Αν ο δράστης υπεξαιρεί το ξένο κινητό πράγμα και στη συνέχεια επιχειρεί απατηλές πράξεις προς συγκάλυψη της υπεξαίρεσης ή διατήρηση της κατοχής του υπεξαιρεθέντος (η λεγόμενη «εξασφαλιστική απάτη»), υπάρχει φαινομένη πραγματική συρροή υπεξαιρέσεως και απάτης, με τη δεύτερη να απορροφάται ως συντιμωρητή ύστερη πράξη από την πρώτη, αφού η μεταγενέστερη πράξη έχει χαρακτήρα διασφάλισης του οφέλους που αποκτήθηκε με την κύρια πράξη[2]. Εάν, όμως, η μεταγενέστερη εξασφαλιστική απάτη είναι βαρύτερη από την υπεξαίρεση, αντιστρέφεται η σχέση απορρόφησης και η υπεξαίρεση καθίσταται συντιμωρητή πρότερη πράξη[3]. Η σχετική πραγματική συρροή παύει δε να είναι φαινομένη και καθίσταται αληθής, όταν με τη μεταγενέστερη πράξη προκαλείται πρόσθετη βλάβη στο ήδη προσβληθέν έννομο αγαθό, είτε και σε άλλο υλικό αντικείμενο[4].
Αν, τέλος, ο δράστης αποκτά το ξένο κινητό πράγμα με απάτη και ακολούθως το ιδιοποιείται, κατά την κρατούσα στην αεροπαγιτική νομολογία άποψη[5], μεταξύ των εγκλημάτων υφίσταται πάντοτε φαινομένη πραγματική συρροή, με την υπεξαίρεση να συνιστά συντιμωρητή ύστερη πράξη που απορροφάται από την απάτη. Έχει υποστηριχθεί ωστόσο και η άποψη ότι, στην περίπτωση που η ιδιοποίηση πραγματώνεται βάσει μεταγενέστερης απόφασης, υπάρχει αληθινή πραγματική συρροή μεταξύ απάτης και υπεξαιρέσεως, όταν με την υπεξαίρεση επεκτείνεται η προσβολή και στο έννομο αγαθό της ιδιοκτησίας, υπό την έννοια ότι ο ιδιοκτήτης με τη μεταγενέστερη πράξη της υπεξαιρέσεως αποστερείται το πράγμα ως προς κάθε αναφορά του[6].
Εμμανουέλα Μανωλιδάκη, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr
[1] Βλ. Χ. Χ. Μυλωνόπουλο, Ποινικό Δίκαιο, Ειδικό Μέρος, Τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας (άρθρα 372 – 406 Π.Κ.), Δίκαιο & Οικονομία, Π. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα 2001, σελ. 210-211 και 528-529, Α. Κ. Κονταξή, Ποινικός Κώδικας, Τόμος Β΄, άρθρα 235-473, Έκδοση Γ΄, Αθήνα 2000, σελ. 3327-3328.
[2] Βλ. Α. Χαραλαμπάκη, Ποινικός Κώδικας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, Τόμος Δεύτερος (Άρθρα 235-473), Νομική Βιβλιοθήκη, 2η έκδοση, 2014, σελ. 3224, με παραπομπές σε ΑΠ 440/2009, ΠοινΧρ Ξ΄, 100, ΣυμβΑΠ 93/2006 ΠοινΧρ ΝΣΤ΄, 784 με πρόταση Ζύγουρα.
[3] Βλ. Χ. Χ. Μυλωνόπουλο, ΠοινΧρ ΛΘ΄, 293, ΠλημΙωαν 64/1999 Υπερ 1999, 996 με πρόταση Γ. Σκιαδαρέση.
[4] Βλ. Χ. Χ. Μυλωνόπουλο, όπ.π. (υποσημ. 3), 286, ΑΠ 2471/2009, ΠοινΧρ 2010, 755, ΑΠ 2172/2008, ΠοινΧρ 2009, 824, ΑΠ 911/2004, ΠοινΧρ 2005, 419, ΣυμβΑΠ 1840/2000, ΠοινΧρ 2001, 814.
[5] Βλ. Α. Χαραλαμπάκη, όπ.π. (υποσημ 2), σελ. 3083, καθώς και ΑΠ 1485/2003 ΠραξΛογΠΔ 2003, 384, ΑΠ 1840/2000 ΠοινΧρ ΝΑ΄, 814, ΑΠ 573/1990, ΠοινΧρ ΜΑ΄, 52, ΑΠ 773/1989 ΠοινΧρ Μ΄, 159, ΑΠ 1563/1988 ΠοινΧρ ΛΘ΄, 386, ΑΠ 732/1988, ΠοινΧρ ΛΗ΄, 858, ΑΠ 614/1982, ΠοινΧρ ΛΓ΄, 47.
[6] Βλ. Χ. Χ. Μυλωνόπουλο, όπ.π. (υποσημ. 1), καθώς και ΑΠ 465/1995, ΠοινΧρ ΜΕ΄, 1233.