Τρόποι διορισμού αντικλήτου κατά το άρθρο 142 του ΚΠολΔ (με δήλωση ενώπιον της γραμματείας του δικαστηρίου – με δικαστική πληρεξουσιότητα – με αυτοτελή σύμβαση – με ρήτρα σε σύμβαση – με μονομερή δήλωση)

Αντίκλητος μπορεί να διοριστεί οποιοδήποτε πρόσωπο (είτε φυσικό είτε νομικό) σύμφωνα με τους ακόλουθους, κατά το άρθρο 142 του ΚΠολΔ, τρόπους:

α) Με αυτοπρόσωπη ή μέσω ειδικού πληρεξουσίου εγγράφου δήλωση ενώπιον της γραμματείας του πρωτοδικείου της κατοικίας του προσώπου που δίδει την πληρεξουσιότητα ή εφόσον δεν διαθέτει κατοικία στην ημεδαπή, του πρωτοδικείου της πρωτεύουσας. Στην περίπτωση αυτή, συντάσσεται έκθεση από το γραμματέα του πρωτοδικείου (άρθρο 142 παρ. 1 του ΚΠολΔ).

β) Μέσω παροχής δικαστικής πληρεξουσιότητας σε δικηγόρο (άρθρο 143 παρ. 1 ΚΠολΔ).

γ) Με ρήτρα που περιέχεται σε σύμβαση ή και με αυτοτελή σύμβαση (142 παρ. 4 ΚΠολΔ).

δ) Με μονομερή δήλωση που περιέχεται στην επιταγή προς εκτέλεση (άρθρο 924 ΚΠολΔ) ή στην αναγγελία δανειστή (άρθρο 972 παρ. 1 εδαφ. α’) ή στο κατασχετήριο έγγραφο (άρθρο 983 παρ. 1 εδαφ. δ’ ΚΠολΔ).

Ειδικότερα, οι ανωτέρω νόμιμοι τρόποι διορισμού αντικλήτου είναι αποκλειστικοί και συστατικοί, κατά τέτοιο τρόπο ώστε, σε περίπτωση μη τηρήσεώς τους, η ιδιότητα του αντικλήτου δεν υπάρχει, ούτε έναντι του  φερόμενου  ως  διορίσαντος αυτόν.

Υποστηρίζεται στη θεωρία ότι ο διορισμός αντικλήτου είναι δυνατός και με μονομερή δήλωση που περιέχεται σε οποιοδήποτε δικόγραφο ή συμβολαιογραφικό έγγραφο, υπό την έννοια ότι ο παρέχων την πληρεξουσιότητα κατ΄ αυτόν τον τρόπο χάνει το δικαίωμα μεταγενέστερης εναντίωσης κατά του κύρους της γνωστοποίησης που έγινε με τον ανωτέρω τρόπο (έτσι Μπέης/ Καλαβρός/ Σταματόπουλος), άποψη η οποία δεν γίνεται δεκτή από την κρατούσα στη θεωρία και στη νομολογία άποψη. Έτσι, έχει κριθεί στην απόφαση του ΕφΑθ με αριθμ. 2083/1991 (ΕλλΔνη 1991.1099) ότι ο διορισμός αντικλήτου κατ’ οποιονδήποτε άλλο τρόπο (π.χ. με μονομερή δήλωση του διαδίκου διά εγγράφου) δεν είναι ισχυρή και η επίδοση προς αυτόν είναι άκυρη (βλ. ΑΠ 561/1984 ΕλλΔνη 1985 σ. 16). Αυτό έχει κρίνει και η πρόσφατη απόφαση του ΕφΛαρ 474/2006 (Δικογραφία 2006.539).

Διορισμός αντικλήτου δεν γίνεται δεκτός ούτε με τον χαρακτηρισμό τρίτου ως γενικού αντιπροσώπου (ΠολΠρωτΠειρ 626/1994, ΕΝΔ 1995.90).

Η ιδιότητα κάποιου ως αντικλήτου εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο. Επομένως, ο επικαλούμενος επίδοση σε αντίκλητο του διαδίκου φέρει το βάρος επικλήσεως και αποδείξεως της ιδιότητάς του (ΑΠ 1812/2009, ΝοΒ 2010.735, ΕφΠειρ 792/2010 ΕΜετΔ 2010.418). Η επίδοση σε πρόσωπο που δεν έχει την ιδιότητα του αντικλήτου κατά τα ανωτέρω είναι ανυπόστατη (ΕφΑθ 618/2011 ΕλλΔνη 2011.547, ΕφΠειρ 792/2010 ό.π.).

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr