Ζητήματα νομιμότητας σχετικά με την αγορά υλικών από τους γονείς κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς

Κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς στο νηπιαγωγείο ή το δημοτικό δίνεται κατά κανόνα “λίστα” με τα υλικά που πρέπει να αγοράσουν οι γονείς για τα παιδιά ή εναλλακτικά ζητείται κάποιο χρηματικό ποσό από τους γονείς, οι οποίοι καλούνται να καταβάλουν εφάπαξ προκειμένου να παρασχεθούν τα υλικά αυτά από τη σχολική μονάδα.

Πολλοί γονείς δεν έχουν δυνατότητα καταβολής και στα πλαίσια αυτά μας ετέθη το ερώτημα περί της νομιμότητας μιας τέτοιας ενέργειας από πλευράς των σχολείων (και νηπιαγωγείων). Το ερώτημα περί “παράνομης οικονομικής δοσοληψίας μεταξύ γονέων και δημοσίων λειτουργών”, όπως μας το έθεσε η αναγνώστρια, είναι πραγματικά εύλογο.

Σε καμία διάταξη της κείμενης νομοθεσίας που αφορά στη λειτουργία των σχολικών μονάδων δεν προβλέπεται η χρήση σχολικών λιστών στους μαθητές και τους γονείς τους σχετικά με υλικά που πρέπει να αγοράσουν για το σχολείο.

Παρ’ όλα αυτά είναι ευρέως γνωστή σήμερα η τακτική πολλών δασκάλων σε σχολεία στην επικράτεια, οι οποίοι συντάσσουν λίστες που περιλαμβάνουν σχολικά είδη που πρέπει να προμηθευτούν οι οικογένειες με μεγάλο κόστος για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Μετά από σχετική διαμαρτυρία του Συλλόγου Πολυτέκνων Σάμου, Ικαρίας και Φούρνων,  η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Σάμου έδωσε οδηγίες προς όλους τους εκπαιδευτικούς «να μην προβαίνουν στη σύνταξη και διανομή σχολικών λιστών προς τους μαθητές και τους γονείς αυτών, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται σχετικά από την κείμενη νομοθεσία που αφορά στη λειτουργία των σχολικών μονάδων».

Η εν λόγω σχολική λίστα που είθισται να δίνεται εδώ και χρόνια στην έναρξη της σχολικής χρονιάς κατατείνει στην πιο εύρυθμη και δημιουργική λειτουργία του σχολείου. Στο παρελθόν ήταν εύκολο στους γονείς να προμηθεύονται τα σχολικά είδη με δική τους επιβάρυνση. Πλέον, όμως, εν μέσω κρίσης, καθίσταται αδύνατο για τις περισσότερες οικογένειες να φέρουν αυτό το βάρος.

Άλλωστε η αρχή του κοινωνικού κράτους επιτάσσει την κατοχύρωση των λεγόμενων κοινωνικών δικαιωμάτων των πολιτών που εξασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση και κοινωνική συνοχή. Θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα είναι το δικαίωμα στη «Δωρεάν παιδεία» (άρθρο 16 παρ. 4 εδ. α΄ Συντ.). Παρόλο που το δικαίωμα τυποποιείται στην ως άνω συνταγματική διάταξη και έχει καθιερωθεί να αναφέρεται ως «δικαίωμα δωρεάν παιδείας», στην πραγματικότητα εννοεί το δικαίωμα δωρεάν εκπαίδευσης. Η παιδεία, ως το περιεχόμενο και το αποτέλεσμα της εκπαίδευσης, δεν αποτιμάται οικονομικά. Με όρους κόστους μπορούμε να αναφερόμαστε μόνο στην εκπαίδευση, δηλαδή την οργανωμένη παιδεία, με την έννοια της παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Το τί ακριβώς εννοούμε όταν μιλάμε για δωρεάν εκπαίδευση δεν είναι πάντοτε σαφές. Πάντως, κατά τη νομολογία, το ελάχιστο περιεχόμενό της είναι αφενός η μη συμμετοχή του διδασκόμενου στο κόστος λειτουργίας και παροχής του εκπαιδευτικού έργου, δηλαδή η μη καταβολή διδάκτρων, και αφετέρου η δωρεάν προμήθεια και παροχή των αναγκαίων διδακτικών μέσων.

 

(Το παρόν γράφτηκε από τη δικηγόρο Αμυγδαλιά Τσιάρα ως απάντηση σε ερώτημα αναγνώστριας της ιστοσελίδας www.singleparent.gr)

 

Αμυγδαλιά Τσιάρα, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr