Άκυρη η απόφαση Γενικής Συνέλευσης για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου όταν προσκρούει στις επιταγές του 281 ΑΚ
Κατά το άρθρο 35α παρ. 1 του Ν 2190/1920, οι αποφάσεις της γενικής συνέλευσης ανώνυμης εταιρίας είναι άκυρες και όταν λήφθηκαν κατά παράβαση των περί απαρτίας και πλειοψηφίας διατάξεων ή δια του περιεχομένου τους θίγουν διατάξεις του καταστατικού, που έχουν τεθεί αποκλειστικά ή κυρίως προς προστασία των δανειστών της εταιρίας. Από τη διατύπωση της εν λόγω διατάξεως συνάγεται με σαφήνεια ότι ακυρότητα μιας αποφάσεως γενικής συνέλευσης ανώνυμης εταιρίας μπορεί να απορρέει και σε κάθε άλλη περίπτωση παραβιάσεως των ισχυουσών διατάξεων περί ανωνύμων εταιριών, αλλά και των κοινών διατάξεων, ήτοι σε κάθε περίπτωση αντιθέσεως της συγκεκριμένης αποφάσεως προς απαγορευτική διάταξη του παραπάνω νόμου ή προς αντίστοιχη απαγορευτική διάταξη του Αστικού Κώδικα, όπως η τοιαύτη του άρθρου 281, περί απαγορεύσεως της καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος, η ακυρότητα δε αυτή επέρχεται αυτοδίκαια και καθένας, που έχει έννομο συμφέρον, όπως ο μέτοχος της συγκεκριμένης ανώνυμης εταιρίας, δικαιούται, σύμφωνα με το άρθρο 70 του Κ.Πολ.Δ., να ασκήσει αναγνωριστική αγωγή και να ζητήσει την αναγνώριση της ακυρότητας (βλ. ΑΠ 1121/2006 ΧρΙΔ 2006.821. ΑΠ 94/1999 ΕΕμπΔ 1999. 324, ΑΠ 155/1985 ΕλλΔνη 26.458. ΕφΑθ 7119/2004 ΔΕΕ 2005.175, ΕφΑθ 7120/2004 ΔΕΕ 2005.300. Γεωργιάδη – Σταθόπουλου. Αστικός Κώδιξ, Τόμος I. άρθρο 281. αριθμ. 12, Β. Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ. Τόμος Α`, άρθρο 281, αριθμ 49 και 54). Ειδικότερη μορφή ακυρότητας συντρέχει οσάκις οι αποφάσεις της γενικής συνελεύσεως ανώνυμης εταιρίας λαμβάνονται από την πλειοψηφία κατά κατάχρηση δικαιώματος αυτής, δηλαδή κατά προφανή υπέρβαση των ακραίων αξιολογικών ορίων, που διαγράφονται από την καλή πίστη, από τα χρηστά ήθη και οπό τον κοινωνικό και οικονομικό του σκοπό, δεν υπαγορεύονται δε από το συμφέρον της εταιρίας, αλλά λαμβάνονται με αποκλειστικό σκοπό την εξυπηρέτηση των ατομικών συμφερόντων των μετόχων της πλειοψηφίας η τη βλάβη των μετόχων της μειοψηφίας. Χαρακτηριστική περίπτωση καταχρήσεως δικαιώματος από την πλειοψηφία των μετόχων ανώνυμης εταιρίας είναι εκείνη, κατά την οποία αποφασίζεται η αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου, χωρίς η αύξηση αυτή να υπαγορεύεται από το συμφέρον της εταιρίας, αλλά με αποκλειστικό σκοπό να επέλθει βλάβη της μειοψηφίας δια της μεταβολής του συσχετισμού της ποσοστιαίας συμμετοχής της στο μετοχικό κεφάλαιο, ιδίως οσάκις συντρέχει αδυναμία της να συμμετάσχει στην αποφασισθείσα αύξηση του κεφαλαίου λόγω οικονομικής αδυναμίας ή για κάποιο άλλο λόγο. Αντιθέτως. όταν με την αποφασισθείσα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου επέρχεται και η ωφέλεια της εταιρίας, δεν μπορεί να γίνει λόγος για κατάχρηση δικαιώματος της πλειοψηφίας κατά τη λήψη της σχετικής αποφάσεως, έστω και αν επέρχεται συγχρόνως ωφέλεια της πλειοψηφίας ή και βλάβη της μειοψηφίας των μετόχων. Απαιτείται, δηλαδή, για να προσκρούει η περί αυξήσεως του μετοχικού κεφαλαίου ανώνυμης εταιρίας απόφαση της γενικής συνελεύσεως των μετόχων στη γενική απαγόρευση καταχρήσεως δικαιώματος κατ` άρθρο 281 του A.Κ., να συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις, ήτοι α) η εταιρία να μην έχει κάποια ειδικότερη και συγκεκριμένη ανάγκη για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της, β) οι μέτοχοι της πλειοψηφίας να γνωρίζουν ότι οι αντίστοιχοι μέτοχοι της μειοψηφίας δεν είναι πράγματι σε θέση να συμμετάσχουν στη σχεδιαζόμενη αύξηση λόγω οικονομικής αδυναμίας και όχι λόγω απλής αντιθέσεώς τους στην αύξηση και γ) αποκλειστική επιδίωξη και σκοπός της πλειοψηφίας να επιτύχει διά της αυξήσεως του μετοχικού κεφαλαίου την ενίσχυση της δικής της θέσεως και την αντίστοιχη αποδυνάμωση της θέσεως της μειοψηφίας με την αδυναμία της τελευταίας να ασκήσει το δικαίωμα προτιμήσεως στην αναλογική προς τη συμμετοχή της στο μετοχικό κεφάλαιο ανάληψη των νέων μετοχών (βλ ΑΠ 155/1985 ΕλλΔνη 1985 458. ΑΠ 832/1976 ΝοΒ 1977.190. ΕφΑθ 7120/2004 ΔΕΕ 2005.300, I. Πασιά. “Το Δίκαιον της Ανωνύμου Εταιρίας”, έκδοση 1969, τόμος Β` σελ. 382 επ.. Στ. Κιντή. “Ακυρότης και ακυρωσία αποφάσεων της γενικής συνελεύσεως ανωνύμου εταιρίας , έκδοση 1981, σελ 20 επ.). Η κατά τα παραπάνω ακυρότητα των αποφάσεων της γενικής συνελεύσεως της ανώνυμης εταιρίας, για οποιονδήποτε λόγο, δεν μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 35α παρ 2 του Ν. 2190/1920, να αντιταχθεί μετά την πάροδο διετούς αποσβεστικής προθεσμίας από την υποβολή στο Υπουργείο Εμπορίου του αντιγράφου των πρακτικών της γενικής συνελεύσεως κατά την οποία λήφθηκε η απόφαση, μετά την πάροδο της οποίας (διετίας) επέρχεται ίαση της άκυρης απόφασης (βλ. ΑΠ 94/1999 ΕΕμπΔ 1999.324, ΕφΘεσ 2401/1998 ΕλλΔνη 40.420. ΠΠρΘεσ 9181/2002 Αρμ 2003.389, 165/2011 ΠΠΡ Αθηνών)
Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος
Email: info@efotopoulou.gr