Άδειες και παρεμφερή ευεργετήματα σε καθηγητές Α.Ε.Ι.
Όσον αφορά σε καθηγητές Α.Ε.Ι., οι κάτωθι δυνατότητες χορήγησης αδειών ή παρεμφερών ευεργετημάτων προσφέρονται από τον νόμο:
(1) Κατ’ άρθρο 20 παρ. 1α του Ν. 4009/2011:
«Όσοι διορίζονται ή εξελίσσονται οφείλουν μέσα σε τρεις μήνες από την κοινοποίηση της σχετικής πράξης του πρύτανη να αναλάβουν τα καθήκοντα τους. Παράταση της προθεσμίας ανάληψης καθηκόντων για έξι ακόμα μήνες είναι δυνατή με απόφαση του πρύτανη και μόνο όταν ο συγκεκριμένος καθηγητής κατοικεί μόνιμα στην αλλοδαπή κατά την ημερομηνία διορισμού του. Μετά την πάροδο της προθεσμίας αυτής θεωρείται ότι οι παραπάνω δεν έχουν αποδεχθεί το διορισμό τους, οπότε και ανακαλείται η σχετική πράξη.»
Επισημάνσεις: Κατά κυριολεξία, δεν πρόκειται περί αδείας, αλλά περί απλής παράτασης της προθεσμίας ανάληψης καθηκόντων.
(2) Κατ’ άρθρο 26 παρ. 3 του Ν. 4009/2011:
«3. Τη δυνατότητα διορισμού σε θέση καθηγητή Α.Ε.Ι της αλλοδαπής έχουν αντίστοιχα και Καθηγητές των ελληνικών ιδρυμάτων, χωρίς να παραιτηθούν από τη θέση τους στο ελληνικό Α.Ε.Ι. Ο χρόνος απασχόλησης τους στο ίδρυμα της αλλοδαπής δεν μπορεί να υπερβαίνει τους έξι μήνες κατ` έτος. Κατά το διάστημα της απασχόλησης τους στο ίδρυμα της αλλοδαπής δεν λαμβάνουν αμοιβή από το ίδρυμα της ημεδαπής.»Επισημάνσεις:
Η κατά τα ανωτέρω δυνατότητα διορισμού καθηγητή ελληνικού Α.Ε.Ι. σε θέση καθηγητή Α.Ε.Ι. της αλλοδαπής είναι ανεξάρτητη από τον χρόνο προϋπηρεσίας του στο ελληνικό ίδρυμα (βλ. Γνωμοδότηση ΝΣΚ υπ’ αρ. 136/2012).
Ο χρόνος απασχόλησης του καθηγητή στο ίδρυμα της αλλοδαπής δεν μπορεί να υπερβαίνει του έξι (6) μήνες ανά ακαδημαϊκό (όχι ημερολογιακό) έτος (βλ. Γνωμοδότηση ΝΣΚ υπ’ αρ. 171/2015).
Κατά τη διάρκεια της απασχόλησης του καθηγητή στο ίδρυμα της αλλοδαπής είναι δυνατή η ανάθεση σε αυτόν διδακτικού έργου (σε ελληνικό Π.Μ.Σ.) με αμοιβή (βλ. Γνωμοδότηση ΝΣΚ υπ’ αρ. 81/2016).
(3) Κατ’ άρθρο 26 παρ. 4 του Ν. 4009/2011, όπως η παρ. 4 προστέθηκε με την παρ. 5 του άρθρου 39 του Ν. 4186/2013:
«4. Τα μέλη Δ.Ε.Π. και Ε.Π. των Α.Ε.Ι. της ημεδαπής έχουν το δικαίωμα άδειας, ανεξάρτητα από τις κείμενες περί αδειών διατάξεις, προκειμένου να απασχοληθούν σε Έδρες Ελληνικών Σπουδών σε Α.Ε.Ι. του εξωτερικού, για χρονικό διάστημα έως τριών ετών. Η σχετική άδεια εκδίδεται με πράξη του Πρύτανη, μετά από εισήγηση του Κοσμήτορα, εφόσον δεν παρεμποδίζεται η ομαλή λειτουργία της Σχολής.»
(4) Κατ’ άρθρο 27 παρ. 1 και 2 του Ν. 4009/2011:
«1. Οι Καθηγητές του ιδρύματος έχουν δικαίωμα επιστημονικής άδειας με πλήρεις αποδοχές ενός έτους για κάθε έξι έτη υπηρεσίας ή έξι μηνών για κάθε τρία έτη υπηρεσίας. Η επιστημονική άδεια χορηγείται με πράξη του πρύτανη, ύστερα από εισήγηση του κοσμήτορα και απόφαση της κοσμητείας, στην οποία αναφέρεται ο τρόπος κάλυψης των εκπαιδευτικών αναγκών των προγραμμάτων σπουδών στα οποία συμμετέχει ο διδάσκων και αιτών την επιστημονική άδεια.
- Το δικαίωμα για λήψη της επιστημονικής άδειας μπορεί να ασκηθεί μόνο μέσα σε τρία έτη από τη συμπλήρωση τριετούς υπηρεσίας στο ίδρυμα.»
Επισημάνσεις: Είναι δυνατή η ανάθεση σε καθηγητή εν εκπαιδευτική αδεία διδακτικού έργου με αμοιβή σε αυτοχρηματοδοτούμενο Π.Μ.Σ. (βλ. Γνωμοδότηση ΝΣΚ υπ’ αρ. 73/2016).
(5) Κατ’ άρθρο 27 παρ. 5 και 6 του Ν. 4009/2011, όπως το πρώτο εδάφιο της παρ. 5 αντικαταστάθηκε ως κατωτέρω αναγράφεται με την παρ.1 του άρθρου 39 του Ν. 4186/2013:
«5. Επιτρέπεται, ύστερα από εισήγηση του Κοσμήτορα, απόφαση της κοσμητείας και σχετική πράξη που εκδίδεται από τον Πρύτανη, μετά από έλεγχο νομιμότητας και σκοπιμότητας, η χορήγηση άδειας χωρίς αποδοχές σε καθηγητές του ιδρύματος, εφόσον δεν παρεμποδίζεται η ομαλή λειτουργία της σχολής. Κατά το διάστημα της άδειας άνευ αποδοχών το σύνολο των συνταξιοδοτικών, ασφαλιστικών και λοιπών εισφορών για τον καθηγητή καταβάλλονται από τον ίδιο.
- Ο συνολικός χρόνος χορήγησης αδειών άνευ αποδοχών σε κάθε καθηγητή δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία έτη.»
Επισημάνσεις: Ο «συνολικός χρόνος», που αναγράφεται στην ως άνω διάταξη νόμου, σημαίνει ότι η εν λόγω άδεια δεν είναι κατ’ ανάγκην συνεχής, αλλά μπορεί να χορηγείται τμηματικά. Το άθροισμα των αδειών αυτού του είδους που χορηγήθηκαν σε διαφορετικά χρονικά σημεία δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία (3) έτη. Είθισται να χορηγείται αρχικώς άδεια διαρκείας ενός (1) έτους και ύστερα να χορηγούνται ενιαύσιες παρατάσεις.Οι λόγοι χορήγησης της εν θέματι άδειας μπορεί να αφορούν σε οποιαδήποτε ιδιωτική-προσωπική ανάγκη του καθηγητή, αφού ο νόμος δεν διακρίνει. Συνεπώς, καταλαμβάνεται και η κάλυψη οικογενειακών αναγκών [βλ. Γνωμοδοτήσεις ΝΣΚ υπ’ αρ. 226/2016, σελ. 5, 202/2015, σελ. 5, 170/2015, σελ. 4, (ατομική) 352/2013, σελ. 5], όπως η ανατροφή τέκνου, η συμβίωση στην αυτή οικογενειακή εστία με σύζυγο που απασχολείται επαγγελματικά στο εξωτερικό ή η αντιμετώπιση σοβαρού προβλήματος υγείας μέλους της οικογένειας (ως προς την τελευταία περίπτωση, βλ. και Μετζητάκο, Άδεια άνευ αποδοχών, ΕΠΙΘ-ΙΚΑ 2015, σελ. 228, καθώς και ΑΠ 110/1990, ΑΠ 1228/1993 και ΕφΑθ 4793/1991).Η προϋπόθεση της μη παρεμπόδισης της ομαλής λειτουργίας της σχολής σημαίνει ότι κατ’ ουσίαν γίνεται στάθμιση μεταξύ των αναγκών του καθηγητή ένεκα των οποίων ζητείται η άδεια και των γενικών (διδακτικών – εκπαιδευτικών, ερευνητικών – επιστημονικών και διοικητικών) αναγκών της Σχολής.Από τη διάταξη του άρθρου 2 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (Υπαλληλικός Κώδικας) συνάγεται ότι στις διατάξεις αυτού υπάγονται, πέραν των πολιτικών διοικητικών υπαλλήλων του Δημοσίου και των Ν.Π.Δ.Δ., και οι υπάλληλοι των Ο.Τ.Α., καθώς και οι υπάλληλοι και λειτουργοί του Κράτους ή Ν.Π.Δ.Δ. οι οποίοι, κατά συνταγματική ή νομοθετική πρόβλεψη, διέπονται από ειδικές διατάξεις, μόνο όμως για όσα θέματα δεν ρυθμίζονται από τις ειδικές γι’ αυτούς διατάξεις. Εκ τούτου παρέπεται ότι, αν κάποιο θέμα της υπηρεσιακής κατάστασης του προσωπικού αυτού ρυθμίζεται από ειδικές διατάξεις, δεν υφίσταται πεδίο εφαρμογής των όσων προβλέπονται στον Υπαλληλικό Κώδικα για τους δημοσίους διοικητικούς υπαλλήλους. Έτσι, οι άδειες των καθηγητών Α.Ε.Ι. ρυθμίζονται ειδικώς και αποκλειστικά από τον Ν. 4009/2011 (βλ. Γνωμοδοτήσεις ΝΣΚ υπ’ αρ. 226/2016, 170/2015 και 13/2012).Αντιθέτως, οι άδειες των καθηγητών Τ.Ε.Ι. δεν ρυθμίζονται από τις ειδικές για εκείνους διατάξεις, ήτοι από τον Ν. 1404/1983, που διέπει τη λειτουργία των Τ.Ε.Ι. (όπως τροποποιήθηκε από τους Ν. 2916/2001 και 3794/2009), και τον Ν. 3549/2007, με τον οποίον μεταρρυθμίζεται το θεσμικό πλαίσιο για τη δομή και λειτουργία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, στα οποία υπάγονται πλέον και τα Τ.Ε.Ι. Ως εκ τούτου, αναφορικά με τις περί ων πρόκειται άδειες, είναι επιτρεπτή η εφαρμογή του Υπαλληλικού Κώδικα, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 του οικείου νομοθετήματος. Δεδομένου, δε, ότι για τα μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού των Τ.Ε.Ι. δεν υφίσταται υπηρεσιακό συμβούλιο, τυχόν προβλεπόμενη γνώμη δέον να εκφέρεται από τη Γενική Συνέλευση του Τμήματος, που έχει τη γενική αρμοδιότητα – σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 10 του Ν. 3549/2007 – για κάθε θέμα για το οποίο δεν ορίζεται ρητά αρμοδιότητα άλλου οργάνου (βλ. Γνωμοδότηση ΝΣΚ υπ’ αρ. 49/2010).
Ανδρέας Ματσακάς
LL.M. Ποινικών Επιστημών
Advanced LL.M. in International and European Human Rights Law
E-mail: info@efotopoulou.gr