Αφαίρεση της γονικής μέριμνας των άρθρων ΑΚ 1532 και 1533 και εκούσια δικαιοδοσία
Με τις τροποποιήσεις του Ν.4335/2015, οι διατάξεις των άρθρων 592 έως 613 του ΚΠολΔ υπέστησαν σημαντικές αλλαγές διαμορφώνοντας πλέον την ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών, στις οποίες υπάγονται εν γένει οι διαφορές από την οικογένεια, τον γάμο και την ελεύθερη συμβίωση.
Σύμφωνα με το άρθρο 592 του ΚΠολΔ όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις του Ν.4335/2015: «Κατά την ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών δικάζονται οι γαμικές διαφορές, οι διαφορές από την ελεύθερη συμβίωση, οι διαφορές από τις σχέσεις γονέων και τέκνων, και οι λοιπές οικογενειακές διαφορές που ορίζονται στην παράγραφο 3 του άρθρου αυτού: 1. Οι γαμικές διαφορές αφορούν: α) το διαζύγιο, β) την ακύρωση γάμου, γ) την αναγνώριση της ύπαρξης ή της ανυπαρξίας γάμου, δ) τις σχέσεις των συζύγων κατά τη διάρκεια του γάμου, οι οποίες πηγάζουν από αυτόν, εκτός από τις υπαγόμενες στην παράγραφο 3 του άρθρου αυτού. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και οι διαφορές που προκύπτουν από το ν. 3719/2008 για την ελεύθερη συμβίωση. 2. Οι διαφορές από τις σχέσεις γονέων και τέκνων αφορούν: α) την προσβολή της πατρότητας, β) την προσβολή της μητρότητας, γ) την αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει σχέση γονέα και τέκνου ή γονική μέριμνα, δ) την αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει ή είναι άκυρη η εκούσια αναγνώριση ενός τέκνου χωρίς γάμο των γονέων του ή η εξομοίωσή του με τέκνο γεννημένο σε γάμο λόγω επιγενόμενου γάμου των γονέων του, καθώς και την προσβολή της εκούσιας αναγνώρισης, ε) την αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει ή είναι άκυρη υιοθεσία ή τη λύση της, στ) την αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει επιτροπεία. 3. Οι λοιπές οικογενειακές διαφορές αφορούν: α) τον καθορισμό, τη μείωση ή την αύξηση της συνεισφοράς του καθενός από τους συζύγους για τις ανάγκες της οικογένειας, της διατροφής που οφείλεται λόγω γάμου, διαζυγίου ή συγγένειας, των δαπανών τοκετού και της διατροφής της άγαμης μητέρας, καθώς και της διατροφής της μητέρας από την κληρονομική μερίδα που έχει επαχθεί στο τέκνο που αυτή κυοφορεί, β) την άσκηση της γονικής μέριμνας αναφορικά με το τέκνο κατά τη διάρκεια του γάμου, και σε περίπτωση διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή όταν πρόκειται για τέκνο χωρίς γάμο των γονέων του, τη διαφωνία των γονέων κατά την κοινή άσκηση από αυτούς της γονικής τους μέριμνας, καθώς και την επικοινωνία των γονέων και των λοιπών ανιόντων με το τέκνο, γ) τη ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης και της κατανομής των κινητών μεταξύ συζύγων, δ) κάθε άλλη περιουσιακού δικαίου διαφορά, που απορρέει από τη σχέση των συζύγων, ή των γονέων και τέκνων. 4. Σε περίπτωση διαζυγίου και κατά την ίδια διαδικασία της παραγράφου 1 μπορεί να ενωθεί ή συνεκδικασθεί η απαίτηση του αναίτιου συζύγου για ηθική βλάβη».
Από τα ανωτέρω προκύπτει συνεπώς πως οι διαφορές που αφορούν την άσκηση της γονικής μέριμνας και όχι την αφαίρεση αυτής (ΑΚ 1532,1533), υπάγονται στην ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών, ενώ πριν την τροποποίηση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας με τον Ν.4335/2015, υπήρχε η ειδική διάταξη του άρθρου 681Β παρ. 1 στοιχ. β στην οποία περιλαμβάνονταν ρητώς και οι περιπτώσεις αφαίρεσης της γονικής μέριμνας στην ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών.
Με την κατάργηση της διάταξης αυτής μέσω του Ν. 4335/2015, οι εν λόγω διαφορές, ήτοι αυτές που αφορούν την αφαίρεση της γονικής μέριμνας, επανέρχονται στην εκούσια δικαιοδοσία, όπως εξαρχής προβλεπόταν με το άρθρο 31 του Ν.2447/1996, το οποίο είχε τροποποιήσει αντιστοίχως το άρθρο 121 του ΕισΝΑΚ το οποίο ορίζει: «Στις περιπτώσεις των άρθρων 42, 46, 79, 105, 111, 1350 παράγραφος 2, 1352 εδ. β,1368, 1407, 1441, 1457, 1458, 1522, 1525, 1526, 1532, 1533, 1660 έως 1663, 1667 ,1865, 1866, 1868, 1908, 1913, 1917 παράγραφος 2, 1919, 1920, 1956, 1965,2021, 2024, 2027, 2028, 2031 του Αστικού Κώδικα, καθώς και σε κάθε δίκη που αφορά την υιοθεσία, την επιτροπεία, τη δικαστική συμπαράσταση ή την επιμέλεια ξένων υποθέσεων, εφαρμόζεται η διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας».
Εν κατακλείδι, η αίτηση αφαίρεσης της γονικής μέριμνας που προβλέπεται στα άρθρα 1532, 1533 και 1535 του Αστικού Κώδικα υπάγεται στην εκούσια δικαιοδοσία και όχι στην ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών που υπαγόταν μέχρι πρότινος, και καθ’ ύλην αρμόδιο δικαστήριο είναι το Μονομελές Πρωτοδικείο (Χαρούλα Απαλαγάκη, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, Ερμηνεία Κατ’ Άρθρο, Άρθρα 591-1054, Τόμος Β’, 4η έκδοση, ΝΟΜΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ).
Μπασιαρίδου Κατερίνα, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr