Αλλαγή επωνύμου αλλογενούς αλλοδαπού: Διαφορά από την αλλαγή επωνύμου ομογενούς και δυνατότητες προσβολής απορριπτικής απόφασης Δημάρχου
Στο άρθρο μόνο του ν.δ. 2573/1953 («περί αλλαγής επωνύμου και προσλήψεως επωνύμου, πατρωνύμου και μητρωνύμου, Α΄241) ορίζεται ότι «1. Η πρόσληψη και αλλαγή επωνύμου, καθώς και η πρόσληψης πατρωνύμου και μητρωνύμου σε παιδιά γεννηθέντα χωρίς νόμιμο γάμο των γονέων τους ή αγνώστων γονέων γίνεται με απόφαση του Νομάρχη. Επίσης, η προσθήκη στοιχείων που λείπουν στις εγγραφές στα μητρώα αρρένων ή στα δημοτολόγια, καθώς και η διόρθωση αυτών, εκτός της ηλικίας, για την οποία προβλέπουν ειδικές διατάξεις, γίνεται, ύστερα από αίτηση των ενδιαφερομένων ή αυτεπάγγελτα, με απόφαση του Νομάρχη.
- Προκειμένου περί: α) ελλήνων του εξωτερικού, β) ομογενών αλλοδαπών που αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια και γ) παλιννοστούντων ομογενών που έχουν την ελληνική ιθαγένεια, ο Νομάρχης, προς το σκοπό εξελληνισμό του ονοματεπωνύμου τους, μπορεί να αποφασίσει κατά τη διαδικασία της προηγούμενης παραγράφου την αλλαγή, τόσο του επωνύμου, όσο και του κύριου ονόματος. Οι ανωτέρω αποφάσεις του Νομάρχη κοινοποιούνται στον αρμόδιο δήμο ή κοινότητα και Στρατολογικό Γραφείο».
Όσον αφορά, λοιπόν, στον εξελληνισμό των ονοματεπωνυμικών στοιχείων πολιτογραφημένων, τονίζουμε ότι αυτή αφορά, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη (εξ αντιδιαστολής ερμηνεία της διατάξεως), μόνο πολιτογραφημένους ομογενείς (όχι και πολιτογραφημένους αλλογενείς) και συνίσταται στην προσθήκη ελληνικής κατάληξης στο επώνυμο. Σύμφωνα με έγγραφο διευκρινήσεων της Υπηρεσίας Αστικής Κατάστασης του Υπουργείου Εσωτερικών με το υπ’ αρ. πρωτ. Φ131360/20006/13/05-09-2013 έγγραφό της προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, «Σε κάθε περίπτωση αιτήματος εξελληνισμού ονοματεπωνυμικών στοιχείων θα πρέπει να ελέγχετε εάν αφορά σε ομογενή ή αλλογενή. Διευκρινίζουμε εδώ ότι ο εξελληνισμός κυρίου ονόματος πολιτογραφημένου ομογενή συνίσταται σε μεταφορά «επί το ελληνικότερο» του κυρίου ονόματος, στη μορφή που ο διοικούμενος επιθυμεί (π.χ. Βάσο σε Βάσος ή Βασίλειος ή Βασίλης, Βασιλάκ σε Βασιλάκης ή Βασίλης ή Βάσος, Βαγγέλ σε Βαγγέλης ή Ευάγγελος κ.τ.λ.) και όχι σε μετάφραση του ξένου ονόματος στα ελληνικά (π.χ. Γκαλίνα σε Φωτεινή), η οποία είναι αλλαγή κυρίου ονόματος».
Όσον αφορά τους πολιτογραφημένους αλλογενείς, αυτοί δεν μπορούν να αιτηθούν εξελληνισμό του επωνύμου τους, αλλά μόνο αλλαγή-μεταβολή αυτού. Σύμφωνα με το άρθρο μόνο παρ. 3 του προαναφερθέντος ν.δ. 2573/1953 «Με αποφάσεις του Υπουργού Εσωτερικών, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορούν να καθορίζονται λεπτομέρειες για τις προϋποθέσεις και τον τρόπο πρόσληψης και αλλαγής επωνύμου και πρόσληψης πατρωνύμου και μητρωνύμου».
Πράγματι εξεδόθη βάσει της ως άνω διατάξεως το προαναφερθέν έγγραφο διευκρινήσεων της Υπηρεσίας Αστικής Κατάστασης του Υπουργείου Εσωτερικών με το υπ’ αρ. πρωτ. Φ131360/20006/13/05-09-2013 προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, σύμφωνα με το οποίο «η εγγραφή πολιτογραφημένων αλλοδαπών στα δημοτολόγια γίνεται με νόμιμο έρεισμα την απόφαση πολιτογράφησής τους με τα όποια ονοματεπωνυμικά στοιχεία αναγράφονται σε αυτήν.
Το γεγονός αυτό δεν εμποδίζει τους Έλληνες πολίτες πλέον να αιτηθούν στην αρμόδια αρχή αλλαγή των ονοματεπωνυμικών τους στοιχείων, όπως ο νόμος ορίζει και δίνει δικαίωμα σε κάθε Έλληνα πολίτη, ούτε τις αρμόδιες υπηρεσίες να αποδέχονται ή να απορρίπτουν τις αιτήσεις αυτές.
Επισημαίνουμε ότι όντως η αιτιολογία περί της αλλαγής των ονοματεπωνύμου τους είναι οριοθετημένη, δεδομένου ότι οι πολιτογραφημένοι, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους φέρουν ξενικό επώνυμο, δεν μπορούν να αιτηθούν την αλλαγή του επωνύμου τους επικαλούμενοι ψυχολογικούς λόγους που προκαλούνται από επώνυμο που προκαλεί τη θυμηδία ή την περιφρόνηση, επώνυμο το οποίο έχει κακή φήμη ως συνέπεια πράξεων άλλου προσώπου και είναι αντίθετο ως προς την αντίληψη της κοινωνίας περί ηθικής, παρά μόνο για επώνυμο δυσχερές στην προφορά ή ξενικό».
Κατά συνέπεια, όσον αφορά τους αλλογενείς, όταν έχουν ξενικό, δυσχερές στην προφορά επώνυμο, είναι εφικτή η μεταβολή του επωνύμου τους, προκειμένου να γίνει αποβολή του ξενικού επωνύμου με την πρόσληψη ενός ελληνικού επωνύμου.
Ήδη η ως άνω αρμοδιότητα ασκείται με απόφαση του Δημάρχου, σύμφωνα με την περ. 26 της παρ. ΙΙ του άρθρου 75 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006 (Α΄114) Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, όπως η περίπτωση αυτή προσετέθη με την παρ. 6 του άρθρου 94 του ν. 3852/2010. Να σημειωθεί ότι κατά της απορριπτικής απόφασης του Δημάρχου επί αίτησης αλλαγής επωνύμου επιτρέπεται στον ενδιαφερόμενο ή σε οποιοδήποτε έχει έννομο συμφέρον, η άσκηση προσφυγής στον Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης ∆ιοίκησης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 227 του Ν. 3852/2010, εντός αποκλειστικής προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών από την επίδοση της ή αφ’ ότου έλαβε γνώση αυτής. Η προβλεπόμενη προσφυγή είναι προσφυγή νομιμότητας και όχι ενδικοφανής (ΣτΕ 2451/2013).
Το επώνυμο αποτελεί μεν στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου, η αλλαγή του, όμως, δεν απόκειται στην ιδιωτική βούληση, αλλά γίνεται ύστερα από απόφαση του αρμοδίου διοικητικού οργάνου, εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένοι και σοβαροί λόγοι, ικανοί να δικαιολογήσουν την μεταβολή του επωνύμου. Και τούτο διότι το επώνυμο, το οποίο έχει καθοριστικό ρόλο στην ταυτοποίηση του προσώπου, ενδιαφέρει προφανώς τη δημόσια τάξη και τις ειδικότερες εκφάνσεις της, όπως προεχόντως την αποτελεσματική αστυνόμευση και δίωξη του εγκλήματος. Περαιτέρω, συνάπτεται με την ασφάλεια των συναλλαγών και των εννόμων εν γένει σχέσεων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του ατόμου (πρβλ. υπό το πρίσμα του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών- ΕΣΔΑ-, αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της 25.11.1994, … κατά Φινλανδίας, σκέψεις 38-39, καθώς και της 1.7.2008, … κατά Ουγγαρίας, σκέψεις 26-28). Εξάλλου, τηρουμένης της προβλεπομένης διοικητικής διαδικασίας, το αρμόδιο όργανο, ασκώντας ορθώς την ανήκουσα σ’ αυτό διακριτική εξουσία, οφείλει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, προπαντός να εκτιμά τους λόγους, τους οποίους επικαλείται ο αιτούμενος την μεταβολή του επωνύμου του, και να αποφαίνεται, ενόψει αφενός της σοβαρότητας των λόγων αυτών και αφετέρου των στοιχείων που προσκομίζονται από τον ενδιαφερόμενο, αν ενδείκνυται ή όχι η ζητούμενη μεταβολή, αιτιολογώντας ειδικώς, από την άποψη αυτή, την απόφασή του (ΣτΕ 2027/2015, 962/2011, 4317/2011, 429/2014).
Αμυγδαλιά Τσιάρα, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr