Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Δικαστική αναπλήρωση της ελλείπουσας συναίνεσης των γονέων λόγω καταχρηστικής άρνησης υιοθεσίας του τέκνου τους (ΜΠρωτΡοδ 49/2016, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1550 ΑΚ για την τέλεση υιοθεσίας ανηλίκου απαιτείται να συναινέσουν ενώπιον του Δικαστηρίου οι φυσικοί του γονείς. Οι τελευταίοι συναινούν στην τέλεση της υιοθεσίας λόγω του λειτουργήματος τους (ως γονέων) και όχι λόγω της ιδιότητας τους ως νόμιμων αντιπροσώπων του ανηλίκου. Σύμφωνα δε με τη διάταξη του άρθρου 1550 παρ.1 εδ.β, αν ο ανήλικος δεν έχει γονείς, συναινεί ενώπιον του δικαστηρίου ο επίτροπος, ύστερα από άδεια του εποπτικού συμβουλίου. Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση ύπαρξης επιτρόπου, ήτοι, όταν το τέκνο έχει γονείς, οι οποίοι αδυνατούν, να ασκήσουν τη γονική, μέριμνα για πραγματικούς ή νομικούς λόγους. Συνεπώς, όταν έχει διοριστεί επίτροπος του τέκνου, για οποιονδήποτε άλλον λόγο, πλην της περίπτωσης έκπτωσης των γονέων λόγω θανάτου τους, δεν απαιτείται η παροχή συναίνεσης εκ μέρους του επιτρόπου, αλλά αντίθετα αρκεί η συναίνεση του στερηθέντος την άσκηση της γονικής μέριμνας γονέα (ΠολΠρωτΘεσ 4186/2013 δημοσίευση σε ΝΟΜΟΣ).

Περαιτέρω, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 1552 ΑΚ, η συναίνεση των γονέων για υιοθεσία του τέκνου τους αναπληρώνεται με απόφαση του Δικαστηρίου, μεταξύ των άλλων περιοριστικά προβλεπόμενων στην ως άνω διάταξη περιπτώσεων. Ειδικότερα, η συναίνεση των γονέων για υιοθεσία του τέκνου τους αναπληρώνεται, με ειδικώς αιτιολογημένη απόφαση του δικαστηρίου, στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) αν οι γονείς είναι άγνωστοι ή το τέκνο είναι έκθετο, β) αν και οι δύο γονείς έχουν εκπέσει από τη γονική μέριμνα (ήτοι στη περίπτωση του άρθρου 1537 ΑΚ) ή βρίσκονται σε καθεστώς στερητικής δικαστικής συμπαράστασης που τους αφαιρεί και την ικανότητα να συναινούν για την υιοθεσία του παιδιού τους, γ) αν οι γονείς έχουν άγνωστη διαμονή είτε πριν είτε μετά την παροχή της γενικής εξουσιοδότησης του άρθρου 1554 ΑΚ, δ) αν το τέκνο προστατεύεται από αναγνωρισμένη κοινωνική οργάνωση, έχει αφαιρεθεί από τους γονείς η άσκηση της επιμέλειας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1532 και 1533 ΑΚ, και αυτοί αρνούνται καταχρηστικά να συναινέσουν, και ε) αν το τέκνο έχει παραδοθεί με τη συναίνεση των γονέων σε οικογένεια για φροντίδα και ανατροφή, με σκοπό την υιοθεσία, και έχει ενταχθεί σε αυτήν επί χρονικό διάστημα ενός τουλάχιστον έτους, οι δε γονείς εκ των υστέρων αρνούνται καταχρηστικά να συναινέσουν. Αν οι περιπτώσεις α’-ε’ συντρέχουν μόνο στο πρόσωπο του ενός εκ των γονέων, η απόφαση του δικαστηρίου αναπληρώνει τη συναίνεση μόνο αυτού. Με απόφαση του δικαστηρίου αναπληρώνεται και η συναίνεση του επιτρόπου για την υιοθεσία του ανηλίκου, εφόσον ο τελευταίος προστατεύεται από αναγνωρισμένη κοινωνική οργάνωση και ο επίτροπος αρνείται καταχρηστικά να συναινέσει. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 1553 ΑΚ, στην περίπτωση που εξετάζεται αίτημα αναπλήρωσης συναίνεσης φυσικού γονέα κατά το άρθρο 1552 παρ. 1 περ.β έως ε, καθώς και στη περίπτωση της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 1552 ΑΚ το δικαστήριο αποφασίζει, αφού ακούσει τους πλησιέστερους συγγενείς, αν η ακρόαση τους είναι εφικτή (ΠολΠρΘεσ 6446/2013, 2572/2010 δημοσίευση σε ΝΟΜΟΣ). Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η συναίνεση των γονέων για υιοθεσία του τέκνου τους αναπληρώνεται με απόφαση του δικαστηρίου και εάν το τέκνο προστατεύεται από αναγνωρισμένη κοινωνική οργάνωση, έχει αφαιρεθεί από τους γονείς η άσκηση της επιμέλειας σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1532 και 1533 ΑΚ και αυτοί αρνούνται καταχρηστικά να συναινέσουν.

Η περ. δ’ αναφέρεται σε γονείς γνωστούς, δικαιοπρακτικά ικανούς και γνωστής διαμονής, οι οποίοι αρνούνται να συναινέσουν στην υιοθεσία. Επειδή η παράκαμψη της βούλησης των γονέων μέσω της δικαστικής αναπλήρωσης της συναίνεσης τους είναι κάτι αρκετά «βαρύ», σύμφωνα με την περ. δ’ είναι δυνατή μόνο αν συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις: 1) το τέκνο να προστατεύεται από αναγνωρισμένη κοινωνική υπηρεσία, 2) να έχει αφαιρεθεί η άσκηση της επιμέλειας (εννοείται, προφανώς, της γονικής μέριμνας) από τους γονείς σύμφωνα με τα άρθρα 1532 και 1533 ΑΚ. Η αφαίρεση αυτή πρέπει να έχει προηγηθεί, να έχει επέλθει, δηλαδή, με χωριστή δικαστική απόφαση σε ανύποπτο χρόνο, προϋπόθεση που αποσκοπεί στην προστασία των φυσικών γονέων του τέκνου από τον αδικαιολόγητο παραμερισμό της συναίνεσης τους από το δικαστήριο της υιοθεσίας λόγω κακής άσκησης της γονικής μέριμνας. Άλλωστε, δεν αρκεί για την αναπλήρωση της συναίνεσης τους να έχει ληφθεί σύμφωνα με τα άρθρα 1532 και 1533 οποιοδήποτε μέτρο λόγω κακής άσκησης της γονικής μέριμνας, αλλά απαιτείται να ληφθεί το επαχθέστερο από τα προβλεπόμενα στα άρθρα αυτή, δηλαδή να έχει αφαιρεθεί η άσκηση της γονικής μέριμνας. 3) Οι γονείς να αρνούνται καταχρηστικά να συναινέσουν στην υιοθεσία. Η καταχρηστικότητα κρίνεται με βάση το σύνολο των ειδικών συνθηκών κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης, με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού, αλλά και με συνεκτίμηση του συμφέροντος των φυσικών γονέων, που παρά την προηγηθείσα από μέρους τους κακή άσκηση της επιμέλειας, που είχε σαν συνέπεια την αφαίρεση της με δικαστική απόφαση, μπορεί να αρνούνται δικαιολογημένα να συναινέσουν στην υιοθεσία του τέκνου τους (βλ. Θ. Παπαχρίστου σε Γεωργιάδη – Σταθόπουλο ΑΚ, άρ. 1550-1553 αριθμ. 30 και Καλ. Παντελίδου, «Οι τελευταίες αλλαγές στο δίκαιο της υιοθεσίας που επέφερε ο ν. 2915/2001» Αρμ. 2002, σελ.833 επ). Η στείρα άρνηση του φυσικού γονέα, δίχως να προβάλλονται βάσιμοι λόγοι για την άρνηση του, ή δίχως να παρέχει τα εχέγγυα ότι είναι ικανός να αναθρέψει το παιδί του, τουλάχιστον υπό καλές συνθήκες διαβίωσης, πρέπει να οδηγεί αναμφίβολα στην κατάφαση της καταχρηστικότητας (βλ. Στ. Πανταζόπουλου, «Σκέψεις για την αναπλήρωση της (συναίνεσης του φυσικού γονέα με δικαστική απόφαση, λόγω καταχρηστικής άρνησης παροχής» ΕλλΔνη 1990.738).

Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί