Δικαίωμα χρησιμοποίησης του δουλεύοντος ακινήτου από τον κύριο αυτού (ΑΠ 1245/1987, δημ. ΕΕΝ, 1988, 663=ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ)
Σύμφωνα με το άρθρο 1129 τουΑ.Κ. η ύπαρξη πραγματικής δουλείας, της οποίας το περιεχόμενο συνίσταται κατά το άρθρο 1119 του Κώδικα αυτού στην υποχρέωση του κυρίου του δουλεύοντος είτε να ανέχεται κάποια χρησιμοποίηση του ακινήτου του από τον κύριο του δεσπόζοντος είτε να παραλείπει ορισμένες πράξεις τις οποίες θα είχε το δικαίωμα να επιχειρεί ως κύριος, ο κύριοςτου δουλεύοντος δεν στερείται από το δικαίωμά του να το χρησιμοποιεί για τον εαυτόν του με όμοιο τρόπο, εκτός αν συμφωνήθηκε διαφορετικά ή αν το δουλεύον δεν επαρκεί για τέτοια χρήση.
Όπως προκύπτει από τις πιο πάνω αναφερόμενες διατάξεις, το καθιερούμενο μ’ αυτές δικαίωμα χρησιμοποίησης του δουλεύοντος ακινήτου από τον κύριο τούτου κατά τον τρόπο που αποτελεί το περιεχόμενο της πραγματικής δουλείας που αυτό βαρύνεται, αποκλείεται στις περιπτώσεις είτε της ανεπαρκείας τούτου για τη χρήση αυτή είτε της ρητής προς τούτο συμφωνίας η οποία πρέπει να αναφέρεται στον συγκεκριμένο τούτο τρόπο της χρησιμοποίησης αυτού, τον οποίο δεν αποκλείει υποχρέωση ταυτόχρονης παράλειψης ενέργειας ορισμένων άλλων πράξεων, ως προς τις οποίες περιορίζεται από την υπάρχουσα δουλεία το απόλυτο δικαίωμα της κυριότητας του ιδιοκτήτη του δουλεύοντος.
Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο Αιγαίου δέχτηκε στην προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως από αυτή προκύπτει, ότι με το υπ’ αριθμ. 24340/1933 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Άνδρου Ν.Δ., που νόμιμα μεταγράφηκε, ο Ι.Κ. έγινε κύριος από αγορά μίας διώροφης οικίας στη πόλη της Άνδρου. Ότι στη συνέχεια με το υπ` αριθμό 32048/1946 συμβόλαιο του ίδιου συμβολαιογράφου που νόμιμα επίσης μεταγράφηκε, ο παραπάνω Ι.Κ. δώρησε τον πάνω όροφο της οικοδομής αυτής στο γιό του Ν.Κ. ταυτόχρονα δε με το ίδιο συμβόλαιο συστάθηκε δικαίωμα δουλείας, σύμφωνα με το οποίο ο δωρεοδόχος θα έχει ως αυλή του το δώμα μίας μικρής οικίας που ανήγειρε ο δωρητής δίπλα στην πιο πάνω διώροφη οικοδομή μετά την αγορά αυτής. Ότι με την υπ` αριθμό 522/ 1980 νόμιμα μεταγραμμένη πράξη του συμβολαιογράφου Άνδρου Α.Δ., η Φ. συζ. Ν.Σ., θυγατέρα του Ν.Κ., αποδέχτηκε την κληρονομία του πατέρα της αυτού, που είχε στο μεταξύ αποβιώσει και ήταν κύριος του πιο πάνω ορόφου με το επίδικο τώρα δικαίωμα δουλείας. Ότι τον όροφο αυτό με το δικαίωμα τούτο πώλησε η παραπάνω κληρονόμος στην αναιρεσείουσα με το υπ’ αριθμ.1354/1982 συμβόλαιο του ίδιου συμβολαιογράφου που νόμιμα κι αυτό έχει μεταγραφεί. Ότι όταν έγινε η σύσταση του εν λόγω δικαιώματος δουλείας το έτος 1946 ήταν κύριος του δουλεύοντος ακινήτου ο δωρητής του δεσπόζοντος Ι. Κ., και ότι κατά την έγερση της ένδικης αγωγής είχε περιέλθει το δουλεύον ακίνητο στο αναιρεσίβλητο κατά πλήρη κυριότητα με το υπ’ αριθμό 21281/1954 προικοσυμβόλαιο του συμβολαιογράφου Άνδρου Κ. Γ., στο οποίο εγένετο ρητή υπόμνηση για την υπάρχουσα δουλεία με την διατύπωση του όρου ότι δυνάμει του πιο πάνω αναφερόμενου δωρητηρίου “οι εκάστοτε κύριοι της παρακείμενης οικίας του Νικολάου Κοντορούση έχουσι δια παντός το εμπράγματον υπέρ της οικίας ταύτης δικαίωμα να χρησιμοποιήσωσιν ως αυλήν της οικίας των την οροφήν της προικοδοτουμένης οικίας και κατ’ ακολουθίαν του δικαιώματός των τούτου ο προικολήπτης ως και πας διάδοχος αυτού δεν έχει το δικαίωμα να ανεγείρει οικοδομήν ή άλλο οιονδήποτε κτίσμα επί του δώματος της προικοδοτούμενης οικίας“. Στη συνέχεια δέχτηκε το Εφετείο ενόψει αυτών, ότι ο αναιρεσίβλητος ως κύριος του δουλεύοντος ακινήτου έχει και την κυριότητα του δώματος αυτού με παράλληλο δικαίωμα χρησιμοποίησής του, σύμφωνα με το άρθρο 1129 τουΑ.Κ., αφενός γιατί δεν υπάρχει διαφορετική προς τούτο συμφωνία που να αναφέρεται ειδικότερα στην άσκηση του δικαιώματος αυτού και αφετέρου γιατί το δώμα αυτό είναι επαρκές για να χρησιμοποιείται και από τον ίδιο. Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο (Αιγ.24/1986) δεν παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία την παραπάνω διάταξη του άρθρου 1129 τουΑ.Κ., σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1119, 1120, 1132 παρ. 2 και 1139 του Κώδικα αυτού, ούτε στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νόμιμης βάσεως, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών και συνεπώς, οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως της κρινόμενης αιτήσεως, με τους οποίους τα αντίθετα υποστηρίζονται, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.
Κωνσταντίνα Β. Πουρνάρα
Δικηγόρος