Ενστάσεις διακινδύνευσης ιδίας διατροφής και συνεισφοράς στις δίκες διατροφής
Η διατροφή των τέκνων χαρακτηρίζεται από τις ισχύουσες διατάξεις των άρθρων 1390 εδ. α, 1487 και 1489 εδ. β΄ ΑΚ, ως κοινή υποχρέωση των συζύγων γονέων, αναλόγως προς τις δυνάμεις τους. Ο γονέας, συνεπώς, ο οποίος ενάγεται για παροχή διατροφής ανηλίκου τέκνου του, δεν μπορεί να προβάλλει, κατ’ αρχήν, την από το άρθρο 1487 παρ. 1 ΑΚ, προβλεπόμενη ένσταση διακυνδύνευσης της δικής του διατροφής, σύμφωνα με την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, εκτός αν επικαλεσθεί ότι το τέκνο μπορεί να στραφεί εναντίον άλλου υποχρέου (συνυπόχρεου γονέα ή απώτερου υπόχρεου) ή ότι μπορεί να διατραφεί από την περιουσία του (ΑΠ 676/2000 ΕλλΔνη 41/1597, ΑΠ 804/1994 ΕλλΔνη 37/98, ΕφΠατρών 118/2004 ΑχΝομ 2005/173), την οποία στην περίπτωση αυτή οφείλει να αναλώσει (κατ’ εξαίρεση προς τον κανόνα της ΑΚ 1486 παρ. 2, ΕφΠατρών 118/2004 ΑχΝομ 2005/173, Ανδρουλιδάκη, στον ΑΚ Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, άρθρο 1487 αρ. 47 και 58). Ως άλλος υπόχρεος νοείται και ο άλλος γονέας, προς τον οποίο μπορεί ο εναγόμενος να παραπέμψει το ανήλικο τέκνο, προκειμένου να αναζητήθεί από εκείνον τον μέρος της διατροφής που δεν μπορεί να πληρώνει ο εναγόμενος χωρίς να διακινδυνεύσει η δική του διατροφή.
Σε αναφορά προς τον άλλο γονέα, όμως, υφίσταται και λειτουργεί υπέρ του εναγομένου και η ένσταση συνεισφοράς. Η ένσταση διακινδύνευσης είναι ανεξάρτητη από την ένσταση συνεισφοράς του άλλου γονέα στη διατροφή του τέκνου. Έτσι, εάν, μετά την προβολή ένστασης συνεισφοράς και τον (κατόπιν αυτής) υπολογισμό του ποσοστού συμμετοχής εκάστου γονέα στη διατροφή του ανηλίκου τέκνου, προκύπτει ότι ο εναγόμενος δεν είναι σε θέση να καταβάλλει το ποσό συμμετοχής του χωρίς να διακινδυνεύει η δική του διατροφή, τότε είναι δυνατό με την προβολή της ενστάσεως διακινδύνευσης και με την προϋπόθεση ότι ο άλλος γονέας είναι σε θέση να πληρώνει το σύνολο της οφειλόμενης διατροφής, να απαλλαγεί πλήρως ο εναγόμενος από τη δική του υποχρέωση (ΕφΘεσ/κης 1439/2005 ΝΟΜΟΣ). Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 1389, 1390 και 1489 παρ. 2 ΑΚ συνάγεται ότι, αν το τέκνο στραφεί μόνον κατά του ενός γονέα, με αίτημα την επιδίκαση διατροφής, τότε αυτός δικαιούται να επικαλεστεί κατ’ ένσταση, σύμφωνα με το άρθρο 262 ΚΠολΔ, ότι υφίσταται και ο άλλος γονέας, ο οποίος έχει την οικονομική δυνατότητα, σε σχέση με την οικονομική δυνατότητα του εναγομένου και σε συνδυασμό προς τις λοιπές υποχρεώσεις αμφοτέρων, να καλύψει μέρος από την ανάλογη διατροφή του τέκνου. Με την απόδειξη του ισχυρισμού αυτού, που δεν αποτελεί στοιχείο της αγωγής (και έτσι δεν υποχρεούται ο ενάγων ενήλικος να εκθέσει στο δικόγραφο της αγωγής τις οικονομικές δυνατότητες του άλλου γονέα), περιορίζεται η υποχρέωση του εναγόμενου γονέα για τη διατροφή του τέκνου κατά το ποσό που αντιστοιχεί στην οικονομική δυνατότητα και στη βάσει αυτής υποχρέωση συνεισφοράς του άλλου γονέα (ΑΠ 884/2003 ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 782/2003 ΑΡΧΝ 2004/717, ΕφΘεσ 2890/2004 ΑΡΜ 2005/540, ΕφΠατρών 744/2004 ΑΧΑΝΟΜ 2005/180, ΕφΘεσ 1993/2003 ΑΡΜ 2004/357). Το δικαστήριο, εξάλλου δεν υποχρεούται αυτεπάγγελτα να ερευνήσει τις οικονομικές δυνάμεις και της μητέρας του τέκνου, προκειμένου να προβεί σε επιμερισμό της υποχρέωσης διατροφής του μεταξύ των δύο γονέων του, ώστε να περιορίσει την υποχρέωση του εναγομένου για την ανάλογη διατροφή του τέκνου του, κατά το ποσό που τυχόν αντιστοιχεί στις οικονομικές δυνάμεις της μητέρας του (ΑΠ 884/2003 ΝΟΜΟΣ, ΕφΘεσ 1993/2003 ΑΡΜ 2004/357). Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι μόνο στην περίπτωση αγωγής στρεφόμενης κατά του ενός των γονέων, με την οποία διώκεται η επιδίκαση του συνολικού ποσού της ανάλογης διατροφής του τέκνου του, δικαιούται ο εναγόμενος γονέας προς ολική ή μερική κατάλυση της εν λόγω υποχρεώσεώς του να προτείνει τη σχετική ένσταση συνεισφοράς. Αντιθέτως, στην περίπτωση που με την ένδικη αγωγή αξιώνεται από τον εναγόμενο γονέα μόνο μέρος της ανάλογς διατροφής του τέκνου, που κατά τους αγωγικούς ισχυρισμούς αντιστοιχεί στην προς συνεισφορά υποχρέωση του εναγομένου, ο προβαλλόμενος από τον τελευταίο ισχυρισμός προς συνεισφορά στη διατροφή και του άλλου γονέα, συνιστά αρνητικό ισχυρισμό του ύψους της καλούμενης συνεισφοράς του εναγομένου. Τότε, ο συσχετισμός των οικονομικών δυνάμεων των δύο γονέων πρέπει να γίνει από το Δικαστήριο αυτεπαγγέλτως, σύμφωνα προς τα εκατέρωθεν αποδεικνυόμενα πραγματικά περισταστικά (ΕφΘεσ 2944/2004 Αρμ 2005/866, ΕφΑθ 856/2010 ΝΟΜΟΣ). Απόσπασμα από την υπ’ αρ. 5467/2021 απόφαση του ΜονΠρΑθ, απόφαση από υπόθεση του γραφείου μας, χειρισμός υπόθεσης δικηγόρος Αγγελική Πολυδώρου, βλ. το κείμενο της απόφασης πατώντας εδώ
Ευγενία Φωτοπούλου, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr