Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Επίδειξη εγγράφων στο πλαίσιο μη εκκρεμούς δίκης (άρθρο 901 ΑΚ)

Βασικό δικονομικό αξίωμα είναι ότι κανείς δεν υποχρεούται να δίνει στον αντίδικό του αποδεικτικά στοιχεία, για να τα χρησιμοποιήσει εναντίον του. Πλην, όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις, τόσο ο διάδικος όσο και ο τρίτος υποχρεούνται να επιδείξουν έγγραφα, τα οποία κατέχουν, ακριβώς γιατί από αυτά μπορεί να εξαρτηθεί η ορθή απονομή της δικαιοσύνης. H διάταξη του άρθρου 901 ΑΚ έχει εφαρμογή όταν δεν υπάρχει εκκρεμής δίκη, στην οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ειδικά το ζητούμενο έγγραφο, ενώ οι διατάξεις των άρθρων 450 επ. ΚΠολΔ ρυθμίζουν αποκλειστικά την υποχρέωση των διαδίκων ή τρίτων προς επίδειξη εγγράφου κατά τη διάρκεια εκκρεμούς δίκης, στην οποία το επιδεικτέο έγγραφο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως αποδεικτικό στοιχείο

Πιο συγκεκριμένα  οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 901 ΑΚ είναι α) η ύπαρξη αξίωσης εναντίον του κατόχουβ) η αναγκαιότητα της επίδειξης για την άσκηση της αξίωσης και γ) η άσκηση του δικαιώματος επίδειξης δικαστικά. Επομένως, για την εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης περί επίδειξης πράγματος, απαιτείται η ύπαρξη αξίωσης, που πηγάζει από τον νόμο ή/και τη σύμβαση, πλην όμως η άσκησή της (αξίωσης) εμποδίζεται λόγω της μη γνώσης ορισμένων πραγμάτων και για το λόγο αυτό ζητείται η επίδειξή τους κατ’ άρθρο 901 ΑΚ, υπό την έννοια ότι χωρίς τη σχετική επίδειξη καθίσταται αδύνατη η άσκηση των νόμιμων αξιώσεων.

Κατά το άρθρο 902 ΑΚ όποιος έχει έννομο συμφέρον να πληροφορηθεί το περιεχόμενο ενός εγγράφου που βρίσκεται στην κατοχή άλλου, έχει δικαίωμα να απαιτήσει την επίδειξη ή και αντίγραφό του, αν το έγγραφο συντάχθηκε για το συμφέρον αυτού που το ζητεί ή πιστοποιεί έννομη σχέση που αφορά και αυτόν ή σχετίζεται με διαπραγματεύσεις που έγιναν σχετικά με τέτοια έννομη σχέση είτε απευθείας από τον ίδιο, είτε για το συμφέρον του, με τη μεσολάβηση τρίτου. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι οι προϋποθέσεις της δημιουργίας αξιώσεως για την επίδειξη εγγράφου ή για τη χορήγηση αντιγράφου του κατά το προαναφερόμενο άρθρο είναι αφενός μεν η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος του αιτούντος την επίδειξη, αφετέρου δε η κατοχή του εγγράφου από εκείνον κατά του οποίου στρέφεται η σχετική αξίωση. Οι περιπτώσεις εννόμου συμφέροντος για επίδειξη εγγράφου ή τη χορήγηση αντιγράφου, εξειδικεύονται στην ανωτέρω διάταξη (902 ΑΚ) και αναφέρονται σ` αυτή περιοριστικά είναι δε οι εξής:

 α) όταν το έγγραφο συνετάγει, προς το συμφέρον του αιτούντος, εάν δηλαδή συνετάγει προς σύσταση, απόδειξη ή γενικά διατήρηση των δικαιωμάτων του αιτούντος. Γι` αυτό απαιτείται κατά τη σύνταξη του εγγράφου να υπήρχε

ο ως άνω σκοπός. Το έγγραφο δεν απαιτείται να αφορά αποκλειστικά το συμφέρον του αιτούντος την επίδειξη. Αν όμως δεν έχει συνταχθεί έστω και προς το συμφέρον του, δεν θεμελιώνεται αξίωση επιδείξεως, επειδή έχει απλώς αντικειμενική γι` αυτόν αξία λόγω του περιεχομένου του. Έτσι έννομο συμφέρον δεν υπάρχει αν το έγγραφο έχει συνταχθεί αποκλειστικά προς το συμφέρον του εναγομένου κατόχου του (Ράμμος ΕρμΑΚ 902 αρ. 8),

 β) όταν το έγγραφο πιστοποιεί έννομη σχέση που αφορά και τον αιτούντα, εάν δηλαδή πρόκειται για έγγραφο συστατικό ή αποδεικτικό δικαιοπραξίας, αφορά δηλαδή κυρίως διμερείς δικαιοπραξίες, στις οποίες ο αιτών είναι ένας από τους δικαιοπρακτούντες και

 γ) όταν το έγγραφο σχετίζεται με διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν και έχουν σχέση με τον αιτούντα είτε προς το συμφέρον αυτού δι’ άλλου. Στην, κατηγορία αυτή ανήκουν τα έγγραφα εκείνα, που δεν πιστοποιούν μεν μια έννομη σχέση, αφορούν όμως τις σχετικές με αυτή διαπραγματεύσεις. Δεν έχει δε σημασία αν οι διαπραγματεύσεις αυτές κατέληξαν ή όχι και σε κατάρτιση συμβάσεως.

Σύμφωνα με τη νομολογία για να είναι ορισμένη η αγωγή περί επιδείξεως εγγράφων, πρέπει να αναφέρονται σ’ αυτή ειδικώς τα έγγραφα των οποίων ζητείται η επίδειξη. Ο προσδιορισμός του επιδεικτέου εγγράφου είναι αναγκαίος γιατί: α) έτσι παρέχεται η ευχέρεια στον εναγόμενο να δώσει εξηγήσεις για την κατοχή του εγγράφου, β) σε περίπτωση αμφισβητήσεως της κατοχής του από τον εναγόμενο, μπορεί το Δικαστήριο να διατάξει σχετικές αποδείξεις και γ) γίνεται εφικτός ο προσδιορισμός του εγγράφου στο διατακτικό της αποφάσεως, πράγμα απαραίτητο για την ενδεχόμενη εκτέλεσή της. Πάντως αρκεί, για το ορισμένο της αγωγής, να εξατομικεύεται το έγγραφο, χωρίς να είναι απαραίτητος και ο ειδικότερος προσδιορισμός του περιεχομένου του, γιατί διαφορετικά η άσκηση της σχετικής αξιώσεως δυσχεραίνεται υπερβολικά σε ορισμένες περιπτώσεις (ΕφΑθ 2456/2002, ΕφΑθ 10381/1988, 1255/2021 ΠΠΡ ΑΘ).

Αγγελική Λιγοψυχάκη, ασκ.δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί