Επικοινωνία με τέκνο κατόπιν συμφωνίας των μερών ή με δικαστική απόφαση. Πόσο δεσμευτική είναι η συμφωνία;

Κατά το άρθρο 1520 AΚ ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, διατηρεί το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας με αυτό, ενώ τα σχετικά με την επικοινωνία καθορίζονται ειδικότερα από το δικαστήριο. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι για τον καθορισμό της προσωπικής επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο είναι αδιάφορο για ποιο λόγο οι γονείς δεν ζουν μαζί, όπως επίσης και το ποιος από τους γονείς ασκεί τη γονική μέριμνα ή επιμέλεια του προσώπου του τέκνου. Σκοπός του δικαιώματος αυτού το οποίο συγχρόνως αποτελεί και καθήκον, όπως κάθε αρμοδιότητα που απορρέει από τη γονική μέριμνα, είναι η διατήρηση του ψυχικού δεσμού μεταξύ γονέα και τέκνου και η πρόληψη της μεταξύ τους αποξένωσης. Παράλληλα ανταποκρίνεται στη φυσική ανάγκη αμοιβαίας αγάπης και στοργής. Συντελεί περαιτέρω στη διατήρηση των αντιστοίχων συγγενικών σχέσεων του τέκνου και παρέχει τη δυνατότητα στον άλλο γονέα να έχει άμεση γνώση για την ανάπτυξη της προσωπικότητας, την πνευματική ανάπτυξη και γενικά την παρακολούθηση της όλης κατάστασης του τέκνου. Το δικαίωμα επικοινωνίας μπορεί να ρυθμισθεί και με σύμβαση των γονέων, με γνώμονα πάντοτε το συμφέρον του τέκνου και του γονέα, όχι όμως και να αποκλεισθεί ή να γίνει παραίτηση από το γονέα, γιατί συγχρόνως είναι και καθήκον, όπως προαναφέρθηκε. Η μεταξύ των γονέων σύμβαση είναι γι’ αυτούς δεσμευτική, στερείται όμως εκτελεστότητας, εκτός εάν επικυρωθεί με δικαστική απόφαση. Η δικαστική απόφαση πρέπει να ρυθμίζει τα της επικοινωνίας κατά το δυνατόν λεπτομερώς και πλήρως, να καθορίζει δηλαδή το είδος, τον τόπο, τη διάρκεια και συχνότητα της επικοινωνίας, τον τόπο παράδοσης και παραλαβής, τα τυχόν μεσολαβούντα πρόσωπα κλπ., με γνώμονα πάντα το συμφέρον του τέκνου και όχι την ικανοποίηση των θελήσεων καθενός από τους γονείς, οι οποίοι στη διαμάχη τους για την επικοινωνία, συχνά δεν κινούνται από πνεύμα προστασίας του συμφέροντος του τέκνου, αλλά από πνεύμα ικανοποίησης του εγωισμού τους. Η επικοινωνία πρέπει να γίνεται κατά τακτά χρονικά διαστήματα (μέτριας συχνότητας), που δεν επιβαρύνουν ιδιαίτερα το τέκνο. Όταν οι γονείς κατοικούν ή διαμένουν σε διαφορετικές πόλεις ή και χώρες, η μετάβαση του τέκνου με τη φροντίδα του δικαιούχου επικοινωνίας γονέα, στον τόπο κατοικίας ή διαμονής του τελευταίου, δεν είναι γενικώς απορριπτέα, αλλά πρέπει να εξετάζεται με προσοχή και ενδεχομένως να αποκλείεται, όταν επιβαρύνεται ιδιαίτερα το τέκνο. Τέλος η παρεμπόδιση της επικοινωνίας από το γονέα που έχει την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου, η οποία μπορεί να γίνεται και με την καλλιέργεια σ’ αυτό αρνητικών αισθημάτων απέναντι στον άλλο γονέα, συνεπάγεται κυρώσεις εις βάρος του, μεταξύ των οποίων μπορεί να είναι και η αφαίρεση της επιμέλειας του προσώπου του και η ανάθεσή της στον άλλο γονέα ή σε τρίτον (ΕA 8668/1987 Δικ/νη 29,695, ΕΑ 370/1985 Δικ/νη 26,269, ΕA 10235/1984 ΝοΒ 33,437, Β. Βαθρακοκοίλης, Αναλυτική Ερμηνεία- Νομολογία ΑΚ, άρθρο 1520, τόμος Β`, σελ. 2046, AΚ. Πουλιάδης, εις Γεωργιάδη – Σταθόπουλου ΑΚ,`Αρθρο 1520, τόμος Η`, σελ. 218 επόμ., αριθμοί 2, 7, 34, 35, 42, 44, 50, 54, 58).

Δηλαδή για τον καθορισμό του δικαιώματος επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο του, του οποίου μόνη προϋπόθεση είναι η έλλειψη συγκατοίκησης των γονέων και η διαμονή του τέκνου στον άλλο γονέα από εκείνον που ζητεί την προσωπική επικοινωνία, αρκεί και η συμφωνία των γονέων, ρητή ή σιωπηρή. Αν δεν υπάρχει συμφωνία ή απόφαση δικαστική για τον καθορισμό τρόπου και χρόνου επικοινωνίας, τότε αυτή είναι ελεύθερη οποτεδήποτε, γιατί το δικαίωμα υπάρχει από το νόμο και συνεπώς η συμφωνία των γονέων ή η δικαστική απόφαση  δεν είναι απονεμητική του δικαιώματος αλλά ρυθμιστική του τρόπου και χρόνου άσκησης του υπάρχοντος δικαιώματος επικοινωνίας. Οι συμφωνίες αυτές, αν επιληφθεί το δικαστήριο, δεν δεσμεύουν αυτό, στην έκταση που βρίσκονται σε αρμονία με το συμφέρον του ανηλίκου τέκνου, αλλά λαμβάνονται υπόψη από το δικαστήριο και μπορεί να εκδοθεί απόφαση σύμφωνα με το περιεχόμενό τους. Η συμφωνία είναι δεσμευτική για τους γονείς αλλά δεν είναι εκτελεστή, εκτός αν επικυρωθεί με απόφαση δικαστηρίου, οπότε η απόφαση συνιστά εκτελεστό τίτλο. Συνεπώς, όταν η επικοινωνία ορίζεται με δικαστική απόφαση και παραβιαστεί τότε μπορεί να εκτελεστεί, ήτοι μπορεί να ζητηθεί από το πρόσωπο που την παραβιάζει να προβεί σε πράξη ή παράλειψη ή μπορεί ακόμη να διαταχθεί να παραδοθεί το τέκνο. Αντίθετα, όταν η επικοινωνία ρυθμίζεται με συμφωνία των μερών δεν μπορεί να εκτελεστεί, αλλά παρ’ όλα αυτά είναι δεσμευτική για τα μέρη (416/99 ΕφΑθ).

(Το παρόν συντάχθηκε από τη δικηγόρο Λένα Πολύζου για δημοσίευση στην ιστοσελίδα www.singleparent.gr)

Λένα Πολύζου

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr