Ερμηνεία διαθήκης υπέρ του κράτους ή κοινωφελών σκοπών
Το αντικείμενο της αιτήσεως του άρθρου 825 ΚΠολΔ, οριοθετείται από το κείμενο του άρθρου στο οποίο ορίζεται: «Κάθε αμφιβολία ή αμφισβήτηση για την ερμηνεία διαθήκης ή άλλης πράξης με την οποία διαθέτονται περιουσιακά στοιχεία με κληρονομιά, κληροδοσία ή δωρεά υπέρ του κράτους ή κοινωφελών σκοπών, εφόσον αναφέρεται στον τρόπο της εκκαθάρισης και γενικά της διαχείρισης και της εκτέλεσης της περιουσίας που έχει διατεθεί για το κράτος ή για κοινωφελή σκοπό, υπάγεται στην αρμοδιότητα του Εφετείου της έδρας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης που εποπτεύει την κοινωφελή περιουσία. Αν η κοινωφελής περιουσία υπάγεται στην εποπτεία του Υπουργού Οικονομικών, αρμόδιο είναι το Εφετείο Αθηνών».
Καταρχήν πρέπει να επισημανθεί ότι το Εφετείο είναι αρμόδιο να κρίνει, κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας των άρθρων 741 επομ ΚΠολΔ, όταν πρόκειται για την ερμηνεία διαθήκης ή άλλης πράξης με την οποία έχει διατεθεί περιουσιακό στοιχείο για κοινωφελείς σκοπούς, αποκλειστικώς και μόνο όταν προκύπτει αμφιβολία ή αμφισβήτηση για ζητήματα που έχουν σχέση με τον τρόπο εκκαθάρισης και γενικά διαχείρισης καταλειφθέντος περιουσιακού στοιχείου για κοινωφελή σκοπό και όχι όταν αυτή ανάγεται σε άλλα θέματα ερμηνείας της διαθήκης (Βαθρακοκοίλης, ΚΠολΔ, άρθρο 825, αρ. 8, ΑΠ 78/2015 ΝοΒ 2005, 1417, ΑΠ 1062/2004, Δίκη 2005, 57).
Εξ’ αντιδιαστολής, στο πεδίο εφαρμογής του 825 ΚΠολΔ δεν υπάγονται ενδεικτικά η ερμηνεία διαθήκης ως προς την ταυτότητα του τετιμημένου (ΕφΑθ 896/1996 ΕλλΔνη 1998, 179), η αμφισβήτηση για το ποσοστό από την κληρονομία που περιήλθε στο κράτος ή υπέρ του κοινωφελούς σκοπού και εάν προέρχεται από κληρονομία ή κληροδοσία. Για τα ανωτέρω ζητήματα, αρμόδια τυγχάνουν τα πρωτοβάθμια δικαστήρια (κατά κανόνα το Πολυμελές Πρωτοδικείο) που δικάζουν κατά την τακτική διαδικασία, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές ισχύει η από το άρθρο 12 ΚΠολΔ καθιερούμενη αρχή της μη υπερβάσεως του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας και συνεπώς τυχόν ασκηθείσα αίτηση ενώπιον του Εφετείου, δε θα παραπεμφθεί στο αρμόδιο δικαστήριο κατά άρθρο 46 ΚΠολΔ, αλλά θα απορριφθεί λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας (ΕφΛαρ 72/2017 ΤΝΠ ΔΣΑ).
Χρύσα Ανδρεσάκη
Δικηγόρος
info@efotopoulou.gr