Γονική μέριμνα – Η υπόθεση με αίτημα την αφαίρεση της γονικής μέριμνας, κατ’ άρ.1532 ΑΚ, εισάγεται στην εκούσια δικαιοδοσία – Εάν υπόθεση εισαχθεί εσφαλμένα κατά τις διατάξεις της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας απορρίπτεται ως απαράδεκτη
Η διάταξη του άρθρου 1532 ΑΚ ορίζει ότι «αν ο πατέρας ή η μητέρα παραβαίνουν τα καθήκοντα που τους επιβάλλει το λειτούργημα τους για την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου ή τη διοίκηση της περιουσίας του ή αν ασκούν το λειτούργημα καταχρηστικά ή δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σ’ αυτό, το δικαστήριο εφόσον το ζητήσουν ο άλλος γονέας ή οι πλησιέστεροι συγγενείς του τέκνου ή ο Εισαγγελέας μπορεί να διατάξει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο. Το δικαστήριο μπορεί ιδίως να αφαιρέσει από τον ένα γονέα την άσκηση της γονικής μέριμνας ολικά ή μερικά και να την αναθέσει αποκλειστικά στον άλλο ή αν συντρέχουν και στο πρόσωπο αυτού οι προϋποθέσεις της προηγούμενης παραγράφου να αναθέσει την επιμέλεια του τέκνου ολικά ή μερικά σε τρίτο ή να διορίσει επίτροπο».
Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, οι περιπτώσεις κακής άσκησης της γονικής μέριμνας ή της επιμέλειας του ανηλίκου που ενδιαφέρει τη δημόσια τάξη και το κοινωνικό συμφέρον γενικότερα είναι: α) η παράβαση των καθηκόντων των γονέων, β) η καταχρηστική άσκηση του λειτουργήματός τους, γ) η αδυναμία τους να ανταποκριθούν σε αυτό. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 121 ΕισΑΚ που ορίζει ότι «Στις περιπτώσεις των άρθρων 42, 46, 79, 105, 111, 1350 παράγραφος 2, 1352 εδ. β`, 1368, 1407, 1441, 1457, 1458, 1522, 1525, 1526, 1532, 1533, 1660 έως 1663, 1667, 1865, 1866, 1868, 1908, 1913, 1917 παράγραφος 2, 1919, 1920, 1956, 1965, 2021, 2024, 2027, 2028, 2031 του Αστικού Κώδικα, καθώς και σε κάθε δίκη που αφορά την υιοθεσία, την επιτροπεία, τη δικαστική συμπαράσταση ή την επιμέλεια ξένων υποθέσεων, εφαρμόζεται η διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας» και του άρθρου 740 παρ. 1 ΚΠολΔ, ως ισχύει σήμερα, «1. Στην αρμοδιότητα του Μονομελούς Πρωτοδικείου υπάγονται οι υποθέσεις οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 739, η θέση προσώπου σε ακούσια νοσηλεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, καθώς και η ανακοπή των άρθρων 787 του παρόντος και 82 ΑΚ. Εξαιρούνται οι υποθέσεις που αφορούν την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, οι οποίες υπάγονται στην αρμοδιότητα των Πολυμελών Πρωτοδικείων και εκείνες που από το νόμο υπάγονται στην αρμοδιότητα των Ειρηνοδικείων», συνάγεται ότι οι υποθέσεις με αίτημα την αφαίρεση της γονικής μέριμνας, κατ’ άρθ. 1532 ΑΚ, δικάζονται κατά την διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας.
Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 739 επόμ. ΚΠολΔ συνάγεται ότι εάν υπόθεση της εκούσιας δικαιοδοσίας εισαχθεί εσφαλμένα κατά τις διατάξεις της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας απορρίπτεται ως απαράδεκτη, χωρίς να υφίσταται περιθώριο παραπομπής κατ’ άρθρο 46 ΚΠολΔ, καθόσον η υποβολή της αίτησης κατά τα άρθρα 739-781 ΚΠολΔ δεν συνδέεται με δικονομικές ή ουσιαστικές συνέπειες, όμοιες με αυτές της αγωγής (άρθρα 215 επόμ. ΚΠολΔ), οι οποίες θα πρέπει διατηρούμενες να προστατευθούν (βλ. σχετ. ΕφΔωδ 54/2021, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 174/2014, ΧΡΙΔ 2014/686, ΕφΑθ 1199/2008, ΕλλΔ/νη 2009/246, ΕφΑθ 3111/2000, ΕλλΔ/νη 2001/1361, ΜΠρΑθ 6015/2020 αδημ., Β. Βαθρακοκοίλη, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, άρθρο 591, αρ. 15, σελ. 745, Αρβανιτάκη σε Κεραμεύ/Κονδύλη/Νίκα, Ερμηνεία ΚΠολΔ, άρθρα 739-866, αρ. 6, σελ. 1457-1458).
Αγγελική Πολυδώρου, δικηγόρος
e-mail: info@efotopoulou.gr