Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Η έλλειψη πληρεξουσιότητας και οι συνέπειές της

Αρκετά συχνά στη συναλλακτική ζωή αναφύεται το η νομική πλημμέλεια της έλλειψης πληρεξουσιότητας, όταν κατά τη διαπραγμάτευση ή τη σύναψη συμβάσεων ο αντιπρόσωπος ενός εκ των συμβαλλόμενων μερών είτε δεν διαθέτει καθόλου την εξουσία να συμβάλλεται στο όνομα και για λογαριασμό του αντιπροσωπευομένου, είτε υπερβαίνει τα όρια της δοθείσας προς τον ίδιο πληρεξουσιότητας. Τα ζητήματα που προκύπτουν εν σχέσει με τη δέσμευση του αντιπροσωπευομένου, την ευθύνη του «ψευδοαντιπροσώπου» και εν γένει τις έννομες συνέπειες στο συμβατικό επίπεδο ρυθμίζονται στα άρθρα 229-231 Α.Κ.

Ενόψει των ανωτέρω καθίσταται ευκρινές ότι σε περίπτωση κατάρτισης σύμβασης από «ψευδοαντιπρόσωπο», ήτοι φυσικό ή νομικό πρόσωπο προς το οποίο είτε δεν έχει χορηγηθεί καθόλου εξουσία εκπροσώπησης είτε έχει μεν δοθεί από τον αντιπροσωπευόμενο αλλά σε διαφορετική έκταση και με διαφορετικό περιεχόμενο από εκείνο που αποτυπώνεται στην καταρτισθείσα σύμβαση, το κύρος της τελευταίας καθίσταται μετέωρο και εξαρτάται πλήρως από την έγκρισή της ή μη εκ μέρους του αντιπροσωπευομένου. Σημειώνεται, βέβαια στο σημείο αυτό, ότι η ελευθερία του τελευταίου να εγκρίνει ή μη τη, δίχως δική του πληρεξουσιότητα ή καθ’ υπέρβαση των ορίων της καταρτισθείσα, σύμβαση από τον «ψευδοαντιπρόσωπο» ελέγχεται και περιορίζεται ενόψει του άρθρου 281 Α.Κ.. Ο τρίτος αντισυμβαλλόμενος, δηλαδή, επειδή δεν μπορεί να εξαρτάται και να καθίσταται στην πράξη «έρμαιο» των επιθυμιών και προθέσεων του αντιπροσωπευομένου εν σχέσει με την έγκριση ή μη εκ μέρους του τελευταίου της σύμβασης, στην οποία προέβη ο «ψευδοαντιπρόσωπος», δικαιούται να αξιώσει την έγκριση της ή μη μέσα σε εύλογη προθεσμία, με την άπρακτη πάροδος της οποίας η ούτως συναφθείσα σύμβαση καθίσταται άκυρη.

Εάν, λοιπόν, ο αντιπροσωπευόμενος δεν εγκρίνει τη δικαιοπραξία, τότε η δυνατότητα επέλευσης των προβλεπομένων εκ του Νόμου εννόμων συνεπειών υπέρ και σε βάρος του ανατρέπεται οριστικά, ενώ παράλληλα θεμελιώνεται ευθύνη του «ψευδοαντιπροσώπου» έναντι του αντισυμβαλλομένου του. Για τη στοιχειοθέτηση της ευθύνης του «ψευδοαντιπροσώπου» τίθενται σωρευτικά δύο προϋποθέσεις, οι οποίες εξειδικεύονται αφενός στην έλλειψη ή υπέρβαση της εξουσίας αντιπροσώπευσης, αφετέρου στην άρνηση εκ μέρους του αντιπροσωπευομένου να εγκρίνει την εκάστοτε επίδικη δικαιοπραξία. Η κατάφαση και ύπαρξη υπαιτιότητας εκ μέρους του «ψευδοαντιπροσώπου» δεν αποτελεί ουσιώδες στοιχείο για τη θεμελίωση της σχετικής ευθύνης, εν αντιδιαστολή με τη γνώση ή άγνοιά του που λαμβάνονται υπόψη και αξιολογούνται για τη διαβάθμιση της ευθύνης του.

Ειδικότερα, επισημαίνεται ότι στην περίπτωση, κατά την οποία ο «ψευδοαντιπρόσωπος» αγνοεί την έλλειψη εξουσίας αντιπροσώπευσης, επειδή ο αντιπροσωπευόμενος τέθηκε σε στερητική δικαστική συμπαράσταση παραδείγματος χάριν, τότε ευθύνεται ο ίδιος σε αποζημίωση του τρίτου αντισυμβαλλομένου, η οποία συνίσταται στην αποκατάσταση του αρνητικού διαφέροντος,  το οποίο μάλιστα δεν μπορεί να υπερβαίνει το θετικό διαφέρον. Αντιθέτως, η ενδεχόμενη γνώση του «ψευδοαντιπροσώπου» συνεπάγεται επίταση της ευθύνης του, ώστε ο ίδιος να υποχρεούται πλέον κατ’ επιλογή του αντισυμβαλλομένου είτε σε εκτέλεση της σύμβασης, συμμορφούμενος πλήρως προς τους όρους και συμφωνίες αυτής, είτε σε αποζημίωση, η οποία συνίσταται στην αποκατάσταση του θετικού διαφέροντος. Σε κάθε περίπτωση, ο «ψευδοαντιπρόσωπος» απαλλάσσεται πλήρως από τη σχετική ευθύνη του, εφόσον αποδείξει ότι ο αντισυμβαλλόμενος τρίτος γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει την έλλειψη ή υπέρβαση των ορίων της πληρεξουσιότητας.

Όλα τα ανωτέρω μπορούν να αποτυπωθούν και να αποδοθούν στα πλαίσια του κάτωθι παραδείγματος:

Εάν υποτεθεί ότι ο Χ παραχωρεί στον Ψ πληρεξουσιότητα για τη μίσθωση ενός διαμερίσματος με μηνιαίο μίσθωμα, το οποίο δεν θα υπερβαίνει το ποσό των 800,00 ευρώ, και ο τελευταίος συμφωνήσει με τον Κ, εκμισθωτή, τη μίσθωση διαμερίσματος ιδιοκτησίας του, επί τη βάσει μηνιαίου μισθώματος ποσού 900,00 ευρώ τότε: 1) η με αυτό το περιεχόμενο σύμβαση μίσθωσης δεν δεσμεύει τον αντιπροσωπευόμενο Χ, εφόσον ο ίδιος δεν την εγκρίνει, 2) σε περίπτωση μη έγκρισής της, ο Ψ είτε θα αναγκαστεί να εκτελέσει ο ίδιος τη σύμβαση είτε θα καταστεί υπόχρεος καταβολής αποζημίωσης προς τον Κ, η οποία θα αντιστοιχεί στο θετικό διαφέρον, εφόσον στο συγκεκριμένο παράδειγμα προκύπτει γνώση του «ψευδοαντιπροσώπου» για την υπέρβαση των ορίων της πληρεξουσιότητάς του και 3) εάν όμως αποδειχθεί ότι και ο Κ ήταν ενήμερος για την ως άνω υπέρβαση των ορίων της πληρεξουσιότητας, τότε ο Ψ απαλλάσσεται πλήρως από την ως άνω ευθύνη του προς αποζημίωση.

Ιωάννης Μπάλλιας, δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr 

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί