Η έννοια του διαδίκου και του τρίτου στο πλαίσιο της εκουσίας δικαιοδοσίας
Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 761 και 748 παρ. 3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, στη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, ο καθ’ ου η αίτηση προσλαμβάνει την ιδιότητα του διαδίκου όχι με μόνη την απεύθυνση της αίτησης εναντίον του, ακόμη και όταν, χωρίς πάντως να ασκήσει παρέμβαση, παραστεί στη δίκη, αλλά ή με την προσεπίκληση του ή την άσκηση παρεμβάσεως ή με την κλήτευση του κατόπιν διαταγής του δικαστή κατά την ανέλεγκτη κρίση του, έστω και αν δεν επιβάλλεται τούτο από σχετική διάταξη νόμου, οπότε και δικαιούται σε άσκηση έφεσης κατά της αποφάσεως που θα εκδοθεί επί της αίτησης (ΑΠ 1103/2005 ΝοΒ 2006.193, ΑΠ 305/2005 ΕλλΔνη 2006.1363, ΕφΔωδ 146/2005 δημ. Νόμος). Σημειωτέον δε ότι η κλήτευση του τρίτου, που διατάχθηκε από το δικαστή κατ` εφαρμογή της διάταξης της παρ. 3 του άρθρου 748 ΚΠολΔ, είναι υποχρεωτική (ΑΠ 281/1997 ΕλλΔνη 39.94). Ο όρος λοιπόν «διαδίκου», που υιοθετήθηκε για την εκούσια διαδικασία (βλ. λχ. 753,758 παρ. 1, 759 παρ. 1, 4, 764 παρ. 2 ΚΠολΔ) ερμηνεύεται εδώ με την ευρύτερη έννοια των «μετεχόντων προσώπων», στην οποία συμπεριλαμβάνονται όλα τα ενδιαφέροντα για την εκδοθησόμενη απόφαση πρόσωπα, εφόσον αποτελούν στη συγκεκριμένη περίπτωση υποκείμενα της διεξαγόμενης διαδικασίας, οι οποίοι προσλαμβάνουν την ιδιότητα του διαδίκου: α`) διά της υποβολής της αιτήσεως περί εκδικάσεως ορισμένης υποθέσεως της εκουσίας δικαιοδοσίας, β`) διά της κλητεύσεως αυτών στη διαδικασία κατόπιν διαταγής του αρμοδίου δικαστηρίου (748 παρ. 3), γ`) διά της πρωτοβουλίας του διαδίκου ή αυτεπαγγέλτως υπό του δικαστηρίου προσεπικλήσεως τούτου (753), δ`) διά της ασκήσεως κυρίας ή πρόσθετης παρεμβάσεως (752) και ε`) διά της ασκήσεως τριτανακοπής (ΕφΔωδ 61/2006 δημ. στην Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών Νόμος). Στις δίκες της εκουσίας δικαιοδοσίας, ο Εισαγγελέας είναι διάδικος, είτε τη δίκη προκαλεί ο ίδιος, είτε όταν κλητεύεται σε αυτές (άρθρο 748 παρ. 2 ΚΠολΔ), είτε όταν συμμετέχει ως παρεμβαίνων (EA 347/1952 ΘΞΒ 59). Η δε συμμετοχή του στη δίκη δεν είναι υποχρεωτική, ακόμη και αν κλητεύθηκε προς τούτο (Μπρακατσούλας, Εκουσία Δικαιοδοσία, εκδ. 2006 δελ. 73).
Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 583, 586, 590, 739, 748 παρ. 3 και 773 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι κατά των αποφάσεων που εκδίδονται κατά την διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας μπορεί να ασκήσει τριτανακοπή κάθε τρίτος, εφόσον έχει έννομο συμφέρον. Ως «τρίτος» νοείται όποιος δεν απέκτησε την ιδιότητα του διαδίκου κατά την έννοια της εκουσίας δικαιοδοσίας, δηλαδή δεν είναι αιτών στη σχετική δίκη ή δεν άσκησε παρέμβαση ή δεν κλήθηκε με διαταγή του δικαστή (κατά την κατάθεση της αίτησης) ή δεν προσεπικλήθηκε με διαταγή του δικάζοντος δικαστηρίου να λάβει μέρος σ` αυτή. Έννομο συμφέρον για την άσκηση τριτανακοπής έχει εκείνος που βλάπτεται άμεσα ή έμμεσα από τις έννομες συνέπειες της τριτανακοπτόμενης απόφασης ή εκείνος για τα συμφέροντα του οποίου δημιουργείται άμεσος ή ενδεχόμενος κίνδυνος από την έκδοση αυτής και τις έννομες συνέπειές της (βλ. ΑΠ 41/2003 αδημοσ., ΑΠ 128/1991 ΝοΒ 40.866, ΕφΑθ 584/1998 ΕλλΔνη 40.1376). Η απόφαση που δέχεται την τριτανακοπή ακυρώνει ή κηρύσσει ανενεργό την προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τον ανακόπτοντα ή, αν πρόκειται για αδιαίρετο δίκαιο, ως προς όλους τους διαδίκους, και προχωρεί σε αντίστοιχη έρευνα της αρχικής αίτησης (βλ. ΑΠ 1084/1990, ΔΕΕ 1991.443, ΕφΠειρ 197/2002 ΔΕΕ 2002.497, Εφ.Αθ 7602/2004 ΔΕΕ 2005.178 και Κεραμέα-Κονδύλη-Νίκα, ΕρμΚΠολΔ, έκδ. 2000.1529).
Μαρία Τζαβέλα
Δικηγόρος, LL.M.
E-mail: info@efotopoulou.gr