Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Η συνδρομή πλάνης, έλλειψης συνείδησης των πράξεων του προσώπου και ψυχικής/διανοητικής διαταραχής ως λόγοι ανάκλησης της πράξης αποδοχής της παραίτησης δημοσίου υπαλλήλου

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 148 του ν. 3528/2007 (Α’ 54) «Κύρωση του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ.», στο οποίο ορίζεται ότι «1. Η παραίτηση αποτελεί δικαίωμα του υπαλλήλου και υποβάλλεται εγγράφως. Αίρεση, όρος ή προθεσμία στην αίτηση παραίτησης θεωρούνται ότι δεν έχουν γραφεί. 2. … 3. … 4. Ο υπάλληλος μέσα σε αποκλειστική προθεσμία ενός (1) μηνός από την υποβολή της αίτησης παραίτησης μπορεί να την ανακαλέσει εγγράφως, εφόσον αυτή δεν έχει γίνει αποδεκτή σύμφωνα με την επόμενη παράγραφο. 5. Η αίτηση παραίτησης γίνεται αποδεκτή με πράξη που εκδίδεται από το Αρμόδιο όργανο και δημοσιεύεται σε περίληψη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. … Για τη λύση της υπαλληλικής σχέσης εκδίδεται διαπιστωτική πράξη, περίληψη της οποίας δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 6. …» καθώς και βάσει των διατάξεων των άρθρων 131, 140, 141, 143 του ΑΚ οι οποίες, ερμηνευόμενες αυτοτελώς, αλλά και σε συνδυασμό μεταξύ τους, ενόψει και όλου του νομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσονται, του σκοπού που εξυπηρετούν και την υπαγωγή σ’ αυτές των πραγματικών περιστατικών που τέθηκαν υπόψη του Τμήματος (ή της Ολομέλειας) από την ερωτώσα υπηρεσία σχετικά με το εάν είναι δυνατόν να επανέλθει στην υπηρεσία παραιτηθείσα τέως υπάλληλος, η οποία υπέβαλε σχετικό αίτημα, ισχυριζόμενη ότι η παραίτησή της ήταν προϊόν πλάνης ως προς τη δυνατότητα επανόδου της στην υπηρεσία αλλά και νοητικής σύγχυσης που περιόριζε ουσιαστικά τη βούλησή της , συνάγονται τα ακόλουθα:

Η παραίτηση αποτελεί έναν από τους λόγους λύσης της υπαλληλικής σχέσης, είναι δε δικαίωμα του υπαλλήλου, δεδομένου ότι η υπαλληλική σχέση είναι εθελούσια (άρθρ. 4§4, 103§§2,4, 104§1 του Συντάγματος, άρθρ. 14, 18, 19 ΥΚ). Η προς τούτο δήλωση της βούλησης του υπαλλήλου πρέπει να προέρχεται από πρόσωπο που έχει συνείδηση των πραττομένων, δεν στερείται της λογικής, εξαιτίας πνευματικής νόσου (ΑΠ 1687/2002 ΝοΒ 2003.1219) και να είναι απαλλαγμένη από ελαττώματα που αποκλείουν την ελεύθερη διαμόρφωσή της (ΣτΕ 2873/2006, 2316/1989, 3285/1986, 4300/1983, 1323/1974). Δικαίωμα έγγραφης ανάκλησης της παραίτησης προβλέπεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός μήνα από της υποβολής της, εφόσον δεν έχει γίνει αποδεκτή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 5 του άρθρου 148 ΥΚ. Αντιθέτως, ο ΥΚ δεν προβλέπει διαδικασία ανάκλησης της υποβληθείσης παραίτησης, ούτε από τον υπάλληλο, ούτε από τη Διοίκηση, μετά την αποδοχή της (ΣτΕ 3925/1994, Γνωμ ΝΣΚ 45/2010).

Εν τούτοις, έχει γίνει δεκτό ότι επιτρέπεται η ανάκληση της παραίτησης, τόσο από τον υπάλληλο, όσο και από τη Διοίκηση, σε περίπτωση που η περί παραιτήσεως βούληση είναι, κατά τα ως άνω, ελαττωματική. Στα παρακωλυτικά στοιχεία της ελεύθερης διαμόρφωσης της βούλησης περιλαμβάνεται και η πλάνη, δηλαδή η εσφαλμένη γνώση της απαιτούμενης πραγματικής κατάστασης για τον προσδιορισμό της βούλησης (Μπαλής «Γεν. Αρχαί» εκδ. 8η παρ. 42 σελ. 132), η οποία απαιτείται να είναι ουσιώδης, δηλαδή να αναφέρεται σε τόσο σημαντικό και σπουδαίο στοιχείο της κατάστασης στην οποία πρόκειται να περιέλθει ο υπάλληλος μετά τη λύση της σχέσης του με το Δημόσιο, ώστε αυτός, αν το γνώριζε, να μην προέβαινε στη δια της αίτησης εκφρασθείσα δήλωση παραίτησης (ΣτΕ 3554, 3550/1988, 3957/1978, Γνωμ ΝΣΚ 134/2015, 222/2013, 45/2010, 28/2002, 658/1999, 309/1992, 689, 13/1989, 887/1987, 247/1982). Προς την πλάνη, εξομοιούται και η άγνοια, δηλαδή η έλλειψη γνώσης της απαιτουμένης πραγματικής κατάστασης για τον προσδιορισμό της βούλησης, με την προϋπόθεση ότι αυτή δεν είναι συνειδητή από μέρος του δηλούντος (Μπαλής ε.α. παρ. 42 σελ. 137, Γεωργιάδης-Σταθόπουλος κατ’ άρθρο ερμηνεία ΑΚ τόμος 1ος σελ. 209, ΕφΔωδ 16/1972 Αρμ. 26.441).

Περαιτέρω, έχει επίσης γίνει δεκτό ότι, παρά το ότι πλάνη αναγόμενη στα παραγωγικά αίτια της βουλήσεως δεν θεωρείται, κατ` αρχάς, ουσιώδης κατά το αστικό δίκαιο (αρθρ. 143 ΑΚ), αν μνημονεύονται γεγονότα που μπορεί να εκτιμηθούν ως δικαιολογούντα την περί παραιτήσεως βούληση του υπαλλήλου και αυτά αποδεικνύονται μεταγενεστέρως ανακριβή, θεμελιούται πλάνη και νομική ελαττωματικότητα της βουλήσεως του παραιτουμένου και δικαιολογείται η ανάκληση της παραιτήσεως (Γνωμ ΝΣΚ 576/2002, 580/2001, 430/1997). Ειδικότερα, έχει, κατά περίπτωση, κριθεί, ότι η αδυναμία συνταξιοδότησης, μετά τη λύση της υπαλληλικής σχέσης, συνιστά ουσιώδες στοιχείο της κατάστασης στην οποία πρόκειται να περιέλθει ο υπάλληλος μετά την παραίτηση και η περί αυτής πλάνη είναι ουσιώδης (Γνωμ ΝΣΚ 134/2015, 535/2012, 393-395/2012, 45/2010, 207/2001, 442/1999, 430/1997, 309/1992). Ομοίως, έχει γίνει δεκτό ότι ουσιώδες στοιχείο, κατά τα ανωτέρω, μπορεί να είναι και το ύψος της σύνταξης που θα λάβει ο παραιτηθείς (Γνωμ ΝΣΚ 356/2004, 23/2005, 28/2002, 727/1991), εκτός αν η διαφορά του ύψους της σύνταξης είναι μικρή, πράγμα που καθιστά το στοιχείο αυτό μη ουσιώδες (Γνωμ ΝΣΚ 23/2005, 28/2002). Η δε επίκληση από τον υπάλληλο, ενώπιον της Διοίκησης, της συνδρομής πλάνης, κατά τα ως άνω, αρκεί να γίνεται προς στήριξη του αιτήματός του περί ανάκλησης της πράξης αποδοχής της παραίτησης (πρβλ. ΣτΕ 3925/94).

Περιλαμβάνεται επίσης στα παρακωλυτικά στοιχεία της ελεύθερης διαμόρφωσης της βούλησης και η κατά το χρόνο αυτής (βούλησης) έλλειψη συνείδησης των πράξεων του προσώπου, ή συνδρομή ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του. Έλλειψη συνείδησης των πραττομένων συνιστά η παροδική διατάραξη, μη οφειλόμενη σε πνευματική νόσο, υφίσταται δε όταν λείπει η δύναμη προς διάγνωση της ουσίας και του περιεχομένου της επιχειρούμενης πράξης συνεπεία λ.χ. βαριάς μέθης, υψηλού πυρετού, επενέργειας τοξικής ουσίας, ύπνου, ύπνωσης. Αντιθέτως, η ψυχική ή διανοητική διατάραξη που περιορίζει τη λειτουργία της βούλησης μπορεί να είναι παροδική ή διαρκής, πρέπει δε επίσης να αποδεικνύεται ότι υφίστατο κατά το χρόνο επιχείρησης της πράξης (Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, κατ` άρθρο ερμηνεία ΑΚ τόμος 1ος άρθρο 131 ΙΙ αρ. 2-3). Η απόδειξη της ανικανότητας αυτής βαρύνει εκείνον που την επικαλείται, τα μέσα δε απόδειξης δεν μπορεί να είναι παρά ιατρικές γνωματεύσεις, οι οποίες πρέπει να προέρχονται από τα αρμόδια προς τούτο υπηρεσιακά όργανα, συνεπικουρούμενες και από άλλα επίσημα στοιχεία που ανάγονται στο χρόνο της παραίτησής του (ΔΕΑ 1333/2011, Γνωμ. ΝΣΚ 207/2018, 166/2017). Η εξέταση και διαπίστωση του κατά πόσο τα επικαλούμενα από τον παραιτηθέντα υπάλληλο περιστατικά, τα οποία, κατ’ ισχυρισμό του, συνετέλεσαν στην παρακώλυση της ελεύθερης διαμόρφωσης της βούλησής του συγκροτούν την, κατά τα ως άνω, έννοια της πλάνης ανήκει στην αρμοδιότητα της οικείας Υπηρεσίας, λαμβάνοντας προς τούτο υπόψη όλα τα πραγματικά δεδομένα και κάθε άλλο κρίσιμο, κατά την κρίση της, πραγματικό στοιχείο (Γνωμοδότηση ΝΣΚ 51/2019).

Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί