Λόγος άρσης του άδικου χαρακτήρα της εξύβρισης και της δυσφήμησης κατ’ άρθρο 367 ΠΚ
Από τη διάταξη του άρθρου 367 §§ 1 και 2 ΠΚ, συνάγεται ότι ο άδικος χαρακτήρας των πράξεων της εξύβρισης και της απλής δυσφήμησης (άρθρα 361 και 362 ΠΚ) αίρεται, μεταξύ άλλων, και στην περίπτωση που οι σχετικές εκδηλώσεις γίνονται για διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον (άρθρο 367 § 1 περ. γ’ ΠΚ). Η διάταξη αυτή για την ενότητα της έννομης τάξης, εφαρμόζεται αναλογικά και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 57, 59 και 914 ΑΚ, ώστε αιρουμένου του αδίκου χαρακτήρα των παραπάνω αξιοποίνων πράξεων, αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της επιζήμιας συμπεριφοράς ως όρος της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου (ΑΠ 531/2014, ΑΠ 899/2011 ΤΝΠ NOMOS). Όμως, ο άδικος χαρακτήρας δεν αίρεται και συνεπώς παραμένει η υποχρέωση αποζημίωσης του αδικηθέντος κατά το αστικό δίκαιο, αν συντρέχει περίπτωση συκοφαντικής δυσφήμησης ή από τις περιστάσεις προκύπτει σκοπός εξύβρισης, δηλαδή πρόθεση που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή της τιμής (ΑΠ 343/2016 ΤΝΠ NOMOS). Τέτοιος σκοπός εξύβρισης συντρέχει ιδίως όταν ο τρόπος εκδήλωσης εκείνου που φέρεται ότι ενεργεί από δικαιολογημένο ενδιαφέρον δεν είναι αντικειμενικά πρόσφορος και αναγκαίος για την απόδοση της σκέψης του, αλλά υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο για τη διαφύλαξη του επικαλούμενου δικαιώματος. Ο ισχυρισμός του εναγομένου ότι συντρέχει περίπτωση δικαιολογημένου ενδιαφέροντος του, που αίρει κατά το άρθρο 367 § 1 ΠΚ τον άδικο χαρακτήρα δυσφημιστικού για τον ενάγοντα ισχυρισμού του, συνιστά ένσταση καταλυτική της εναντίον του αγωγής με αντικείμενο την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του αντιδίκου του από την επικαλούμενη παράνομη προσβολή της προσωπικότητάς του με το δυσφημιστικό σε βάρος του ισχυρισμό, ενώ αντένσταση συνιστά ο ισχυρισμός του ενάγοντος ότι δεν αίρεται τελικώς ο άδικος χαρακτήρας της δυσφήμησής του από τον εναγόμενο, επειδή αυτός ενήργησε με ειδικό σκοπό εξύβρισής του (ΑΠ 271/2012, ΕφΑ8 174/2014 ΤΝΠ NOMOS).
Στην υπ’ αρ. 9443/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (υπόθεση του γραφείου μας, χειρισμός υπόθεσης δικηγόρος Αγγελική Πολυδώρου, βλ. την απόφαση πατώντας εδώ), ο εναγόμενος, ο οποίος είχε προβεί σε καταγγελία ενώπιον του Σώματος Ελεγκτών – Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης (Σ,Ε.Ε.Δ.Δ) κατά του ενάγοντος, υπαλλήλου της Πολεοδομίας, προέβαλε ότι οι ισχυρισμοί του για απόπειρα παθητικής δωροδοκίας από τον ως άνω δημόσιο υπάλληλο έγιναν από δικαιολογημένο ενδιαφέρον για την προστασία και διαφύλαξη του νομίμου δικαιώματος του για ίση και αμερόληπτη μεταχείριση από τις δημόσιες υπηρεσίες, σύμφωνα με το άρθρο 7 του ΚΔΔιαδ (Ν.2690/1999). Ο ισχυρισμός αυτός, καίτοι προβλήθηκε παραδεκτώς, απορρίφθηκε στην ουσία του, καθώς η εν λόγω διάταξη δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση συκοφαντικής δυσφήμησης, ως προελέχθη. Η ως άνω δικαστική απόφαση επιδίκασε τελικά στον υπάλληλο που προσεβλήθη η τιμή και η υπόληψή του το ποσό των 5.000 ευρώ.
Ευγενία Φωτοπούλου, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr