Όρια ηλικίας για να μπορέσει μια γυναίκα να αποκτήσει τέκνο μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης ή με τη χρήση παρένθετης μητρότητας
Το άρθρο 4 του ν. 3305/2005 ορίζει το πεντηκοστό έτος ως όριο για να υποβληθεί μια γυναίκα σε μέθοδο ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για την απόκτηση τέκνου. Ειδικότερα στην παράγραφο 1 αυτού ορίζεται ότι «οι μέθοδοι Ι.Υ.Α. εφαρμόζονται σε ενήλικα πρόσωπα μέχρι την ηλικία φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής του υποβοηθούμενου προσώπου. Σε περίπτωση που το υποβοηθούμενο πρόσωπο είναι γυναίκα, ως ηλικία φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής νοείται το πεντηκοστό έτος. Η εφαρμογή τους σε ανήλικα πρόσωπα επιτρέπεται κατ εξαίρεση λόγω σοβαρού νοσήματος που επισύρει κίνδυνο στειρότητας, για να εξασφαλιστεί η δυνατότητα τεκνοποίησης. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται οι όροι του άρθρου 7». Γίνεται κατανοητό ότι ο νομοθέτης δεν αναγράφει ότι οι μέθοδοι Ι.Υ.Α. εφαρμόζονται σε ενήλικα πρόσωπα μέχρι την ηλικία των 50 ετών, αλλά μέχρι την ηλικία φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής, που σημαίνει ότι το πεντηκοστό έτος είναι ένα μαχητό τεκμήριο που θεσπίζεται από το νομοθέτη ως ηλικία για ικανότητα αναπαραγωγής. Διαφαίνεται δηλαδή η δυνατότητα, εφόσον φυσικά το κρίνει ο κρίνων δικαστής, για απόδειξη ικανότητας αναπαραγωγής και σε μεγαλύτερη ηλικία.
Στην περίπτωση της παρένθετης μητέρας απαιτείται η γυναίκα που επιθυμεί το παιδί να μην μπορεί να κυοφορήσει η ίδια. Παράλληλα, πρέπει να συντρέχει και η γενική προϋπόθεση των νομίμων ορίων ηλικίας (Έφη Κουνουγέρη – Μανωλεδάκη, Οικογενειακό Δίκαιο, τόμος 2, Δ’ έκδοση, σελ. 48).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει η άποψη της νομολογίας αναφορικά με τα παραπάνω:
Στη μείζονα σκέψη της απόφασης 224/2006 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κορίνθου το δικαστήριο σημειώνει ότι «οι προϋποθέσεις για να χορηγηθεί η άδεια του δικαστηρίου είναι καταρχήν η γυναίκα που επιθυμεί το παιδί να μην μπορεί να κυοφορήσει η ίδια, πλην όμως να βρίσκεται σε ηλικία φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής (όπως προσδιορίζεται στη διάταξη του άρθρου 1455 παρ. 1 εδ. 1 ΑΚ), ενώ η γυναίκα που αναλαμβάνει να κυοφορήσει πρέπει να είναι, ενόψει της κατάστασης της υγείας της, κατάλληλη για κυοφορία».
Κατά την υπαγωγή της ως άνω μείζονος το δικαστήριο έκρινε τα κάτωθι: «η αιτούσα, ηλικίας 29 ετών, κάτοικος Κορίνθου, τέλεσε νόμιμο πολιτικό γάμο με τον ***** στις *****, ο οποίος ιερολογήθηκε με το Χ.Ο. Δόγμα στις ****** κανόνες, πλην όμως και παρά την έντονη επιθυμία τους δεν έχουν αποκτήσει δικά τους τέκνα. Τούτο διότι, σύμφωνα με την από 19-5-2006 βεβαίωση του ιατρού, μαιευτήρα – γυναικολόγου, ****** σε συνδυασμό με το υπ’ αριθμ. ***** πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Αλεξάνδρα», συντρέχει αδυναμία απόκτησης τέκνων με φυσικό τρόπο. Ειδικότερα η αιτούσα είναι αδύνατον να κυοφορήσει, διότι υπάρχει συγγενής έλλειψη της μήτρας (σύνδρομο Rokitansky). Eν όψει τούτων η αιτούσα είναι ιατρικώς αδύνατο να κυοφορήσει τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον, παρά το ότι βρίσκεται σε ηλικία φυσικής αναπαραγωγής. Παρά ταύτα κρίνεται κατάλληλη για την παροχή ωαρίου, το οποίο, αφού γονιμοποιηθεί εξωσωματικά με σπέρμα του συζύγου της, θα κυοφορηθεί από παρένθετη μητέρα. Εξάλλου έχει ήδη υποβληθεί στις απαιτούμενες ιατρικές εξετάσεις προγενετικού ελέγχου και είναι απολύτως υγιής γυναικολογικά, κλινικά και εργαστηριακά. Περαιτέρω η γυναίκα που προσφέρεται να κυοφορήσει είναι η μητέρα της ***** το γένος *****, έγγαμη με τον ****** με τον οποίο έχει αποκτήσει, εκτός της αιτούσης, δύο ακόμη τέκνα. Η ανωτέρω, ηλικίας 52 ετών, σύμφωνα με την από ***** βεβαίωση του ιδίου ως άνω ιατρού *******, είναι γυναικολογικώς υγιής και δύναται να κυοφορήσει. Προσκομίζεται εξάλλου η υπ’ αριθμ. *****έγγραφη δήλωση – συναίνεση ενώπιον της Συμ/φου Αθηνών ***** της αιτούσας, του συζύγου της, της μητέρας της αιτούσας, κατοίκου ***** , και του συζύγου της τελευταίας, με την οποία συναίνεσαν εγγράφως για τη μεταφορά γονιμοποιημένων ωαρίων της αιτούσας στο σώμα της μητέρας της και την κυοφορία τους από την τελευταία για λογαριασμό της αιτούσας. Ειδικότερα συμφωνήθηκε να εμφυτευθούν ιατρικώς στο σώμα της ***** ωάρια της αιτούσας, εξωσωματικά γονιμοποιημένα με το σπέρμα του συζύγου της αιτούσας, προκειμένου η ανωτέρω ****** να τα κυοφορήσει ως παρένθετη μητέρα μέχρι τον τοκετό και στη συνέχεια το τέκνο ή τα τέκνα που θα γεννήσει, το οποίο/τα οποία θα είναι τέκνο /τέκνα της αιτούσας και του συζύγου της, να το/τα παραδώσει σε αυτούς, χωρίς να λάβει για την προαναφερόμενη ενέργεια κανένα απολύτως οικονομικό αντάλλαγμα. Τέλος αποδείχθηκε ότι τόσο η αιτούσα όσο και η μητέρα της που θα κυοφορήσει έχουν την κατοικία τους στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια, συντρέχουν όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις, ώστε να δοθεί από το Δικαστήριο η άδεια για τη μεταφορά (ιατρικώς), στο σώμα της ***** ωαρίων της αιτούσας εξωσωματικά γονιμοποιημένων με το σπέρμα του συζύγου της, ****** και για την κυοφορία τους από την ανωτέρω, προκειμένου η αιτούσα και ο σύζυγος της να αποκτήσουν τέκνο και ως εκ τούτου πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση ως κατ’ ουσίαν βάσιμη».
Ελένη Κλουκινιώτη
info@efotopoulou.gr