Πενταετής η αξίωση του συγκοινωνού για καταβολή των κάθε είδους ωφελημάτων από τη χρήση του κοινού πράγματος – αποζημίωση χρήσης

Κατά το άρθρο 786 ΑΚ, κάθε κοινωνός έχει ανάλογη μερίδα στους καρπούς του κοινού αντικειμένου. Ως καρποί νοούνται τα ωφελήματα γενικώς από το πράγμα, ήτοι όχι μόνο οι κυρίως καρποί είτε φυσικοί είτε πολιτικοί είναι αυτοί, στους οποίους αναφέρεται το άρθρο 961 ΑΚ, αλλά και κάθε όφελος που παρέχει η χρήση του πράγματος (άρθρο 962 ΑΚ), όπως προκειμένου περί αστικού ακινήτου, που από κατασκευή είναι προορισμένο να χρησιμοποιείται για κατοικία, ή γραφείο ή κατάστημα, η αποζημίωση την οποία δικαιούται ο κοινωνός να απαιτήσει από τα μισθώματα (ΑΠ 362/2011 ΕλλΔνη 2011 σελ. 1029). Για να είναι ορισμένη η αγωγή του κοινωνού, με την οποία αυτός αξιώνει από τον συγκοινωνό, που έκανε αποκλειστική χρήση των καρπών του κοινού πράγματος, αποζημίωση για ορισμένο χρόνο, αρκεί να προσδιορίζεται σε αυτή, το κοινό αντικείμενο και το μερίδιο σε αυτό του ενάγοντος, ότι ο εναγόμενος έκαμε αποκλειστική χρήση των καρπών του, το είδος των ωφελημάτων που αποκόμισε και η ανάλογη μερίδα του ενάγοντος επί του οφέλους αυτού (ΑΠ 231/2004 αδημοσίευτη, ΑΠ 362/2010 ΝοΒ 2010 σελ. 2255).

Περαιτέρω από τη διάταξη του άρθρου 250 περ. 17 ΑΚ η οποία ορίζει ότι σε πενταετή παραγραφή υπόκεινται οι αξιώσεις των κάθε είδους μισθών, των καθυστερουμένων προσόδων, συντάξεων διατροφής και κάθε άλλης παροχής που επαναλαμβάνεται περιοδικά, προκύπτει ότι λόγω της γενικότητας των όρων “καθυστερουμένων προσόδων” και “κάθε άλλης παροχής που επαναλαμβάνεται περιοδικά” περιλαμβάνονται σ’ αυτούς οι καρποί, φυσικοί ή πολιτικοί και τα ωφελήματα, τα οποία η χρησιμοποίηση του πράγματος περιοδικώς παρέχει. Συνακόλουθα στην προβλεπόμενη από τη διάταξη αυτή πενταετή παραγραφή υπόκεινται και οι αξιώσεις του κοινωνού πράγματος κατά του συγκοινωνού, που έκανε αποκλειστική χρήση του κοινού, για απόδοση ανάλογης μερίδας των ωφελημάτων από τη χρήση αυτή (ΑΠ 1671/1995 ΕΕΝ 1997. 355). Κατά δε τα άρθρα 251 και 253 ΑΚ η παραγραφή των παραπάνω αξιώσεων αρχίζει μόλις λήξει το έτος μέσα στο οποίο γεννήθηκε κάθε περιοδική παροχή και ήταν δυνατή η δικαστική επιδίωξη της (ΑΠ 688/78 ΝοΒ 27. 516, ΑΠ 590/80 ΝοΒ 28. 1966, ΕφΘεσ 6274/72 ΕΕΝ 39. 176, ΕφΘεσ 943/76 ΑρχΝ 28. 480). Έχει όμως διατυπωθεί στη νομολογία και η αντίθετη άποψη (βλ. σχετ. την πρόσφατη απόφαση ΕφΛαμ 2/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), σύμφωνα με την οποία η σχετική αξίωση δεν υπόκειται στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 250 αριθ. 16 ΑΚ (που αφορά αξιώσεις από μισθώματα), καθότι πρόκειται για αξίωση που στηρίζεται στην κοινωνία και άρα υπόκειται στη γενική 20ετή παραγραφή του άρθρου 249 ΑΚ.

Μαρία Τζαβέλα

Δικηγόρος, LL.M.

E-mail: info@efotopoulou.gr