Δικηγορικό Γραφείο Ευγενίας Α. Φωτοπούλου
Βασιλίσσης Σοφίας 6 Αθήνα 106 74
Τηλέφωνο: 210 36 24 769, 211 7 80 80 80
210 30 09 019
Email: info@efotopoulou.gr

Περιπτώσεις κτήσης και μη κτήσης κυριότητας των χρημάτων μετά την κατάθεση τους σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό – αναφορικά με το ζήτημα της πλήρωσης της α.υ. της υπεξαίρεσης (ξένο πράγμα – 375 ΠΚ)

Κατά το άρθρο 375 παρ. 1 ΠΚ, όποιος ιδιοποιείται παρανόμως ξένο (ολικά ή εν μέρει) κινητό πράγμα που περιήλθε στην κατοχή του με οποιοδήποτε τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών και αν το αντικείμενο της υπεξαιρέσεως είναι ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της υπεξαιρέσεως απαιτείται το ξένο κινητό πράγμα να περιέλθει με οποιονδήποτε τρόπο στην κατοχή του δράστη, ο τελευταίος να ιδιοποιηθεί παράνομα αυτό, καθό χρόνο βρίσκεται στην κατοχή του, και να έχει δόλια προαίρεση προς τούτο, η οποία καταδηλώνεται με οποιαδήποτε ενέργειά του που εμφανίζει εξωτερίκευση της θελήσεώς του να το ενσωματώσει στην περιουσία του. Περαιτέρω, η υπεξαίρεση αναβαθμίζεται σε κακούργημα, που τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών, εάν υπάρχουν όλα τα στοιχεία της απλής υπεξαίρεσης και επιπλέον μια από τις ακόλουθες περιοριστικά απαριθμούμενες δυο επιβαρυντικές περιστάσεις, εάν η συνολική αξία υπερβαίνει σε ποσό τα 73.000 Ε, [παρ.1 περ. β, που προστέθ. με το άρθρο 14 παρ.3α του Ν.2171/3-6-99], ή εάν πρόκειται για αντικείμενο ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, που το έχουν εμπιστευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθόντος ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας. Αν το συνολικό αντικείμενο της πράξης του προηγούμενου εδαφίου υπερβαίνει το ποσό των 73.000 €, τούτο συνιστά επιβαρυντική περίπτωση [παρ. 2, εδ. β που προστέθ. με το άρθρο 14 παρ. 3β του Ν. 2721/99]. Διαχείριση της ξένης περιουσίας έχει κάποιος όταν έχει εξουσία από το νόμο ή από τη σύμβαση να ενεργεί για λογαριασμό άλλου (του εντολέα του) επί της περιουσίας του όχι απλώς υλικές πράξεις, αλλά νομικές πράξεις με εξουσία αντιπροσωπεύσεως αυτού (Α.Π. 1088/04 Π. ΛΟ. 04/1359].

Διαχειριστής μπορεί να είναι και ο εντολοδόχος, αν έχει διακριτική ευχέρεια κατά την εκτέλεση της εντολής [Α.Π. 1296/03 Π.ΧΡ. ΝΔ/327]. Με την έννοια αυτή, αν η πράξη τελέσθηκε από εντολοδόχο και διαχειριστή ξένης περιουσίας στο ίδιο πεδίο δράσης, η εντολή εμπεριέχεται στη διαχείριση [Α.Π.883/04 Π. ΛΟΓ. 04/1137]. Σκοπός της διατάξεως είναι να τιμωρήσει βαρύτερα την καταχρηστική αντιπροσωπευτική- διαχειριστική πράξη του δράστη. Από το άρθρο 1 του ν.5638/1932 “περί καταθέσεως σε κοινό λογαριασμό”, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 1 του ΝΔ 951/71 και διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 124 περ. Δ΄ στοιχ. α΄ του νδ 118/1973, προκύπτει ότι χρηματική κατάθεση σε κοινό ανοικτό λογαριασμό Τράπεζας στο όνομα δύο ή περισσοτέρων είναι εκείνη που περιέχει τον όρο ότι μπορεί να γίνει χρήση, δηλαδή ανάληψη από το κοινό αυτό λογαριασμό, από έναν ή περισσότερους από εκείνους στο όνομα των οποίων έγινε η κατάθεση, γιατί βάσει της καταθέσεως αυτής η κυριότητα περιέρχεται μεν στην Τράπεζα, σύμφωνα με τα άρθρα 806 και 830 του ΑΚ και το άρθρο 2 παρ. 1 του νδ της 17-7/13-8-1923 “περί ειδικών διατάξεων επί Ανωνύμων Εταιρειών” (Ολ. ΑΠ 1093/91 Π. Χρ. ΜΒ, 39 επ.), αλλά κάθε ένας από εκείνους στο όνομα των οποίων έγινε η κατάθεση δικαιούται να απαιτήσει και να αναλάβει εξ ιδίου δικαίου και όχι ως αντιπρόσωπος άλλου κατ΄ άρθρο 211 ΑΚ, το σύνολο ή μέρος της καταθέσεως, χωρίς τη σύμπραξη των λοιπών συνδικαιούχων, οπότε γίνεται κύριος των αναληφθέντων χρημάτων και είναι αδιάφορο σε ποιόν πράγματι από τους καταθέτες ανήκαν τα χρήματα, όπως αδιάφορη είναι και η μεταξύ των καταθετών σχέση που οδήγησε σε κατάθεση σε κοινό λογαριασμό, η οποία μόνο ενοχικές αξιώσεις μπορεί να δημιουργήσει σε βάρος εκείνου από τους δικαιούχους του κοινού λογαριασμού που προέβη στην ανάληψη των χρημάτων. (Α.Π. 1529/03 Π. ΛΟΓ 03/1660, ΑΠ 1269/1996, Α.Π. 1709/1986 και πρόταση του Αντ/λέα του ΑΠ Σπ. Σταμούλη, όπου και σχετικές παραπομπές. ΑΠ 540/1998-Π.Χρ.ΜΖ, 990. ΛΖ, 238 επ. και ΝΟΒ 47,1288). Έτσι είναι αδιάφορο εάν η κατάθεση στον κοινό λογαριασμό έγινε με την εντολή του αρχικού καταθέτη προς τον τρίτο συνδικαιούχο να προβαίνει σε αναλήψεις για ορισμένο σκοπό, τον οποίο ο τελευταίος δεν τήρησε. Ο αρχικός καταθέτης έχει μόνον ενοχική αξίωση από τον εντολοδόχο συνδικαιούχο να του αποδώσει καθετί που έλαβε για την εκτέλεση της εντολής ή απέκτησε από την εκτέλεσή της, σύμφωνα με το άρθρο 719 ΑΚ.(βλ.Α.Π.439/1979, Α.Π. 598/1985 Π.Χ.ΛΕ/884, Α.Π. 1183/85 Π.Χ.ΛΣΤ/184, Α.Π. 1071/1978. Παμπούκης οι τραπεζικές πιστωτικές συμβάσεις σ.302, είναι ανεξάρτητο εάν ο εισπράξας είχε δικαίωμα να εισπράξει τα χρήματα βάσει της εσωτερικής σχέσεως που συνδέει τους συνδικαιούχους του κ. λογαριασμού.[Α.Π. 461/60 Π.ΧΡ..ΙΑ/147,.Α.Π..439/79 Π.ΧΡ. ΚΘ/570, Α.Π..598/85 Π.ΧΡ. ΛΕ/884 η είσπραξη γίνεται εξ ιδίου δικαίου. Χρ. Μυλωνόπουλος Εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας 2001 σ.147.-ο λήπτης γίνεται κύριος των ληφθέντων από τον κοινό λογαριασμό, Μ.Σταθόπουλος γνωμ. ΕΕμπΔ ΚΗ/501, Βουζίκας Ερμ. ΑΚ 806-809,Ράμμος ΕΡΜΑΚ.830, Α.Π.1183/85 Π.ΧΡ..ΛΣΤ/85-ΑΠ 1709/86 με πρότ..Αντ.Σπ.Σταμούλη, ΠΧΡ.ΛΖ/238, εκείνος από τους δικαιούχους που απέσυρε τα χρήματα γίνεται κύριος αυτών. ΑΠ.54/00 Π.ΔΙΚ.00/484, Π.ΧΡ.00/131,Συμβ.ΑΠ 471/1996 Π.ΧΡ.ΜΖ/79, ΑΠ 1183/85 ΝοΒ 33/1257, ΑΠ 439/1979 Π.ΧΡ. ΚΘ/570). Περαιτέρω, από τις ίδιες πιο πάνω διατάξεις, σε συνδυασμό με αυτές των άρθρων 411, 489, 490, 491 και 493 του ΑΚ, προκύπτει ότι κατά του αναλαβόντος τα χρήματα από τον κοινό λογαριασμό ο μη αναλαβών έχει αξίωση λόγω της δημιουργούμενης ενεργητικής εις ολόκληρον ενοχής ποσού ίσου προς το μισό της καταθέσεως, εκτός αν από τη μεταξύ τους εσωτερική σχέση προκύπτει άλλη αναλογία ή δικαίωμα εφ` ολοκλήρου του ποσού ή έλλειψη δικαιώματος αναγωγής εκ μέρους αυτού που δεν προέβη στην ανάληψη. ΑΠ 540/1998 ΝοΒ 47.1288,ΑΠ 907/1.989 ΕλλΔνη 32.61]. Μάλιστα η εν λόγω κατάθεση δεν κληρονομείται, ανεξάρτητα εάν δεν υπάρχει η ρήτρα του άρθρου 2 του ως άνω νόμου. Η ύπαρξη της ρήτρας απλώς προστατεύει τους νόμιμους μεριδούχους, κατ` άρθρο 177 ΕΙΣ.Ν ΑΚ, εφόσον με την κατάθεση συντελέσθηκε δωρεά, οι οποίοι δύνανται να την ανατρέψουν, κατ` άρθρο 1835 ΑΚ, καθό μέρος η κληρονομιά δεν επαρκεί να καλύψει τη νόμιμη μοίρα. Η ανατροπή δε αυτή έχει ενοχική μόνο ενέργεια, [Μπαλής Γεν,Αρχαί σ.213] και όχι εμπράγματη. [Κ. Ρόκας κατάθεση σε κοινό λογαριασμό Θέμ. ΝΘ/1].

Αντίθετα, στην περίπτωση που κάποιος προβαίνει σε κατάθεση χρημάτων στην Τράπεζα υπέρ τρίτου όχι σε κοινό αλλά σε προσωπικό λογαριασμό, τον οποίο τηρεί στην Τράπεζα επ΄ ονόματι του ίδιου και του τρίτου, υπέρ του οποίου έγινε η κατάθεση, αν ο τρίτος αναλάβει τα χρήματα που κατατέθηκαν υπέρ αυτού, η νομική σχέση προς αυτά, αν δηλαδή με την ανάληψη καθίσταται κύριος ή απλός κάτοχος των αναληφθέντων, θα κριθεί βάσει της υφισταμένης μεταξύ τους εσωτερικής σχέσεως. Έτσι, αν πρόκειται για εξόφληση χρέους ή δωρεά, η βούληση των μερών είναι να μεταβιβασθεί η κυριότητα των χρημάτων στον τρίτο, οπότε ο λήπτης τρίτος με την ανάληψη καθίσταται κύριος τούτων, κατά το άρθρο 1034 ΑΚ, αν όμως πρόκειται για εντολή, οπότε δεν υπάρχει τέτοια βούληση των μερών, ο λήπτης τρίτος με την ανάληψη καθίσταται απλός κάτοχος τούτων με σκοπό να τα χρησιμοποιήσει προς εκτέλεση της εντολής, ενώ η κυριότητα περιέρχεται στον εντολέα-καταθέτη, καθόσον ο εντολοδόχος τρίτος ενεργεί ως άμεσος αντιπρόσωπός του, κατά το άρθρο 211 ΑΚ.[Ολ ΑΠ 1093/91. ΑΠ 732/98. 1266/89. 548/89. Π.ΧΡ. ΜΒ, 39 επ. ΜΘ, 325 επ. και Μ. 548 και 41. Σπινέλλη Π.Χρ. ΜΣΤ, 430 επ.ΑΠ.720/03 Π.ΛΟΓ.03/738,ΝΟΒ 04/100, ΑΠ.537/03 Π.ΛΟΓ 03/576,ΑΡΧΝ 04/557,ΑΠ.14/04 Π.ΛΟΓ 04/163 Π.ΧΡ 05/29,ΑΠ.1468/03 Π.ΛΟΓ 03/1612,ΑΠ.1636/02 Π.ΛΟΓ 02/1847 ΑΡΧΝ 03/598-λήψη από την τράπεζα ελβετικών φράγκων με σύμβαση προαντιφώνησης της νομής, ΑΠ.1011/00 ΑΠ ΑΡΧΝ.01/449, ΝΟΒ.001/438, Π.ΧΡ.01/244-από τον εντολοδόχο που αγόρασε μετοχές-ΑΠ. 1682/97 ΝΟΒ. 98/1292, Π.ΧΡ.98/566,-Εμβάσματα εντολέα σε τραπεζικό λογαριασμό τη εντολοδόχου -αντιπροσώπου για την εκτέλεση ορισμένης εντολής στο όνομα και για λογαριασμό του εντολέα] (1371/2007 ΑΠ).

Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

ΑΦΗΣΤΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί