Προϋποθέσεις αυτούσιας διανομής σε επίκοινο ακίνητο εκτός σχεδίου πόλεως και δυνατότητα διεκδίκησης δαπανών από συγκοινωνό

Σύμφωνα με το άρθρο 967 ΑΚ, κοινής χρήσεως πράγματα είναι και οι οδοί αδιακρίτως, όπως είναι και η αγροτική οδός επί της οποίας ο καθένας δημότης έχει δικαίωμα να κάνει ελεύθερα χρήση (ΑΠ 286/1987, ΑΠ 443/1994). Κατά το άρθρο 2 παρ.1 ν.δ. 690/1948, το οποίο εφαρμόζεται και επί δικαστικής διανομής, απαγορεύεται η μεταβίβαση της κυριότητας οικοπέδου, επαγομένη τη δημιουργία οικοπέδων μη αρτίων είτε κατά το ελάχιστο εμβαδόν είτε κατά το ελάχιστο πρόσωπο ή βάθος, ενώ κατά το άρθρο 1 παρ.1 περ. α` του από 24/ 31.5.1985 π.δ/τος, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 10 παρ. ν. 3212/2003, τα γήπεδα, που ευρίσκονται εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων, κωμών ή οικισμών ή εκτός των ορίων των νομίμως υφισταμένων προ του έτους 1923 οικισμών είναι άρτια και οικοδομήσιμα, μόνον αν έχουν ελάχιστο εμβαδόν 4.000 τετραγωνικά μέτρα και ελάχιστο πρόσωπο επί κοινοχρήστου οδού είκοσι πέντε (25) μέτρων. Τέλος, κατά το άρθρο 23 παρ.3 του ν. 3212/2003 “η περίπτωση α` της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του από 24/31-5-1985 π.δ/τος, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ.1 του άρθρου 10 του νόμου αυτού, δεν ισχύει για γήπεδα που υφίστανται κατά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, δηλαδή την 31-12-2003. Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι η αυτούσια διανομή επικοίνου ακινήτου δια κατατμήσεως αυτού σε μικρότερα ακίνητα ανάλογα προς τις μερίδες των συγκυρίων είναι κατά νόμο δυνατή και επιτρεπτή, όταν τα δημιουργούμενα μικρότερα ακίνητα είναι άρτια και οικοδομήσιμα ως έχοντα το προβλεπόμενο από τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις ελάχιστο εμβαδόν, ελάχιστο πρόσωπο επί κοινοχρήστου οδού και ελάχιστο βάθος. Έτσι, αν το επίκοινο ακίνητο ευρίσκεται εκτός ρυμοτομικού σχεδίου ή εκτός των ορίων νομίμως υφισταμένου προ του έτους 1923 οικισμού, τότε η αυτούσια διανομή αυτού δια κατατμήσεως σε μικρότερα γαιοτεμάχια, ανάλογα προς τις μερίδες των συγκυρίων, είναι κατά νόμο δυνατή και επιτρεπτή όταν τα δημιουργούμενα γαιοτεμάχια είναι άρτια και οικοδομήσιμα σύμφωνα με τις προπαρατεθείσες γενικές διατάξεις και συγκεκριμένα όταν έχουν εμβαδόν τέσσερα (4) στρέμματα και από 1-1-2004 ελάχιστο πρόσωπο επί κοινοχρήστου δρόμου είκοσι πέντε (25) μέτρων (ΑΠ 515/2013 Τ.Ν.Π. ΝΟΜΟΣ)

Όσον αφορά στη διεκδίκηση δαπανών, από τις διατάξεις των άρθρων 787 επ. και 794 του ΑΚ, οι οποίες εφαρμόζονται, κατ` άρθρο 1113 του ίδιου Κώδικα και στην συγκυριότητα, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 802, 730 επ., 904 επ. και 1101 και 1107 ΑΚ, προκύπτει, ότι, προκειμένου για δαπάνες, που έγιναν σε κοινό πράγμα από έναν εκ των συγκυρίων, μπορεί αυτός να επιδιώξει την αναζήτησή τους από τους λοιπούς συγκυρίους κατά την αναλογία της μερίδας τους, όταν πραγματοποίησε αυτές τις δαπάνες, μετά από σύμφωνη γνώμη της πλειοψηφίας των συγκυρίων ή σχετική δικαστική απόφαση ή για την αποτροπή επικειμένου κινδύνου και για την συντήρηση του πράγματος, αλλά και όταν υποβλήθηκε στις δαπάνες αυτές χωρίς να υπάρχουν οι παραπάνω προϋποθέσεις αλλά με την συνδρομή της διοίκησης αλλοτρίων ή του αδικαιολογήτου πλουτισμού. Στην περίπτωση όμως που οι δαπάνες αυτές έγιναν χωρίς τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις, με μόνη τη συνδρομή των προϋποθέσεων της διοικήσεως αλλοτρίων (άρθρ. 730 επ.) ή του αδικαιολόγητου πλουτισμού (άρθρ.904 επ. του ΑΚ.), ο σχετικός ισχυρισμός, για να είναι ορισμένος και να μπορεί να εξετασθεί από το δικαστήριο πρέπει να αναφέρει, ότι συντρέχουν οι τελευταίες αυτές προϋποθέσεις, της διοικήσεως δηλαδή αλλοτρίων ή του αδικαιολόγητου πλουτισμού, σε αντίθετη δε περίπτωση, μη αναφοράς δηλαδή των στοιχείων αυτών, ο εν λόγω ισχυρισμός είναι απορριπτέος (ΑΠ 1080/2012, ΤΝΠ, ΝΟΜΟΣ,9/2015 ΕΦΠειρ). Αυτό που γίνεται πάγια δεκτό στη θεωρία είναι ότι, το δικαστήριο καταδικάζει απλώς τον οφειλέτη -κοινωνό να πληρώσει το χρέος του από τη μερίδα που θα περιέλθει σ’ αυτόν με την αυτούσια διανομή, αναγνωρίζοντας στο δανειστή κοινωνό το δικαίωμα της επίσχεσης (325, 326 ΑΚ) (Δικαστική Διανομή, Λήδα Θ. Πίψου).

Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr