Σύμβαση χρησιδανείου αορίστου χρόνου – Πώς επέρχεται η λύση αυτής – Προστασία χρήστη σε περίπτωση μη επιστροφής του πράγματος

Από τις διατάξεις των άρθρων 810, 816 και 817 ΑΚ, προκύπτει ότι η σύμβαση χρησιδανείου, η οποία φέρει ενοχικό χαρακτήρα και μπορεί να καταρτιστεί άτυπα, έστω και αν αφορά ακίνητο, έχει ως περιεχόμενο την από μέρους του χρήστη παραχώρηση της χρήσης κινητού ή ακινήτου πράγματος, χωρίς αντάλλαγμα στον χρησάμενο, ο οποίος υποχρεούται να αποδώσει το πράγμα στον χρήστη μετά τη λήξη της σύμβασης, που μπορεί να συναφθεί είτε για αόριστο είτε για ορισμένο χρόνο. Ο όρος παραχώρησης της χρήσης χωρίς αντάλλαγμα είναι ουσιώδης, διότι, αν συμφωνήθηκε “αντάλλαγμα”, η σύμβαση αυτή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως χρησιδάνειο, αλλά συνήθως, ή ως μίσθωση ή άλλη μικτή σύμβαση, μη ρυθμιζόμενη πάντως από τις διατάξεις περί χρησιδανείου. Ως αντάλλαγμα, θεωρείται κάθε παροχή που λαμβάνει ο χρήστης δυνάμει της σύμβασης, καθώς και κάθε ωφέλεια που έχει αυτός από τη χρήση του πράγματος από τον χρησάμενο, εφόσον αυτή, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις είναι τόσο σημαντική, που να αφαιρεί από την πράξη του χρήστη τον χαρακτήρα της αγαθοσύνης η οποία οριοθετεί το χρησιδάνειο από τις άλλες συμβάσεις (ΑΠ 567/2023, ΑΠ 1645/2022, ΑΠ 1133/2018, ΑΠ 449/2014).

Περαιτέρω, από τον συνδυασμό της διάταξης του άρθρου 810 ΑΚ, προς αυτήν του άρθρου 816 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι αν το χρησιδάνειο ορίστηκε για αόριστο χρόνο, η σύμβαση λύνεται με καταγγελία από τον χρήστη, αρκεί να μην ασκείται το δικαίωμα καταγγελίας άκαιρα και επιζήμια (άρθρα 200, 288 ΑΚ), ενόψει της ιδιάζουσας φύσης του χρησιδανείου ως σύμβασης φιλαλληλίας, αγαθοσύνης και κοινωνικής ευπρέπειας, γεγονός πάντως, που αποτελεί περιεχόμενο σχετικής ένστασης του εναγόμενου χρησάμενου (ΑΠ 567/2023, ΑΠ 1645/2022, ΑΠ 1133/2018, ΑΠ 449/2014).

Εξάλλου, σε περίπτωση μη επιστροφής του πράγματος κατά την ορισθείσα ημέρα λήξης του χρησιδανείου ή επιστροφής αυτού καθυστερημένα, ο χρησάμενος καθίσταται υπερήμερος και ο χρήστης δικαιούται να ζητήσει εκτός από την παροχή, δηλαδή την επιστροφή του πράγματος, και αποζημίωση για τη ζημία που υπέστη από την καθυστέρηση κατά τα άρθρα 341 παρ. 1 και 343 παρ. 1 ΑΚ. Η αποζημίωση αυτή, κατά τη διάταξη του άρθρου 298 ΑΚ, περιλαμβάνει τόσο τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δικαιούχου (θετική ζημία), όσο και το διαφυγόν κέρδος (αποθετική ζημία, ΑΠ 1410/2018, ΑΠ 449/2014) – (ΑΠ 810/2025 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Πολυδώρου, Δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr