Σύμβαση παρακαταθήκης – Δικαιώματα και υποχρεώσεις των μερών – Το ορισμένο της σχετικής αγωγής
Με τη σύμβαση παρακαταθήκης, ο θεματοφύλακας παραλαμβάνει από άλλον κινητό πράγμα για να το φυλάει, με την υποχρέωση να το αποδώσει όταν του ζητηθεί (άρθρο 822 ΑΚ). Η εν λόγω σύμβαση συνάπτεται ατύπως για κατ’ είδος ορισμένα κινητά πράγματα ως και αντικαταστατά πράγματα. Η παρακαταθήκη είναι σύμβαση παραδοτική και καταρτίζεται με την παράδοση του πράγματος στον θεματοφύλακα. Κατάθεση χρημάτων ή άλλων αντικαταστατών πραγμάτων, σε περίπτωση αμφιβολίας λογίζεται ως δάνειο, αν ο θεματοφύλακας έχει την εξουσία να τα χρησιμοποιεί (ανώμαλη παρακαταθήκη, άρθρο 830 ΑΚ). Σχετικά, όμως, με τον χρόνο και τον τόπο της απόδοσης ισχύουν, σε περίπτωση αμφιβολίας, οι διατάξεις για την παρακαταθήκη. Με την κατάθεση, ο θεματοφύλακας αποκτά την κυριότητα του πράγματος, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις για την κτήση (ΑΚ 1034), όπως αυτό συμβαίνει στο δάνειο (ΑΚ 806) και έτσι φέρει τον κίνδυνο της τυχαίας καταστροφής ή βλάβης του. Ο παρακαταθέτης έχει πάντοτε ενοχική αξίωση για την απόδοση των πραγμάτων ίδια ποιότητας και ποσότητας με αυτά που κατέθεσε. Με τη λήξη της σύμβασης, γεννάται υποχρέωση του θεματοφύλακα για απόδοση πραγμάτων της ίδιας ποσότητας και ποιότητας, όπως και στο δάνειο. Ο θεματοφύλακας δεν έχει δικαίωμα να μεταχειρίζεται το πράγμα χωρίς την άδεια του παρακαταθέτη, εκτός από την περίπτωση που με ρητή ή σιωπηρή άδεια αυτού, μπορεί να κάνει χρήση αυτού. Ο θεματοφύλακας, αν ο παρακαταθέτης απαιτεί το πράγμα, οφείλει να το αποδώσει και αν ακόμη δεν έχει περάσει η προθεσμία που ορίστηκε για τη φύλαξή του (άρθρο 827 ΑΚ). Για την απόδοση του πράγματος, ο παρακαταθέτης μπορεί να ασκήσει κατά του θεματοφύλακα αγωγή από τη σύμβαση παρακαταθήκης, στην οποία νομιμοποιείται ενεργητικά εκείνος που παρακατέθεσε το πράγμα και ο οποίος συμβάλλεται στην σύμβαση παρακαταθήκης και αντίστοιχα παθητικά ο θεματοφύλακας, που έχει συμβληθεί στη σύμβαση παρακαταθήκης και αν οι θεματοφύλακες είναι περισσότεροι εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 494 παρ. 1 και 481 ΑΚ. Στην αγωγή από τη σύμβαση παρακαταθήκης πρέπει να εκτίθενται: α) η κατάρτιση, έστω και σιωπηρής, με τον εναγόμενο ως θεματοφύλακα, σύμβασης παρακαταθήκης για το παραλαμβανόμενο από εκείνον προς φύλαξη πράγμα, β) η παραχώρηση του πράγματος στον εναγόμενο θεματοφύλακα, γ) η λήξη του χρόνου παρακαταθήκης ή η υποχρέωση απόδοσης του πράγματος, όταν ζητηθεί, δ) η αξία του πράγματος, ε) αίτημα: αα) να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να αποδώσει το πράγμα στον ενάγοντα ή ββ) σε περίπτωση μη ανεύρεσής του, να του επιδικασθεί συγκεκριμένο ποσό ως αποζημίωση, νομιμοτόκως από την υπερημερία του εναγομένου και στ) αίτημα να καταδικασθεί ο εναγόμενος στα δικαστικά έξοδα (ΕφΑθ 150/2025 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
Αγγελική Πολυδώρου, Δικηγόρος
e-mail: info@efotopoulou.gr