Θεωρείται συνταγματική η περικοπή των επιδομάτων των υπαλλήλων του Δημοσίου;
Την απάντηση στο ως άνω ερώτημα φέρει η απόφαση 510/2020 του Ειρηνοδικείου Αθηνών, το οποίο στο πλαίσιο του διάχυτου ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, έκανε δεκτό το αίτημα της αγωγής υπαλλήλων του Δημοσίου, οι οποίοι εντάσσονταν στο καθεστώς της εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης, περί υποχρέωσης του Δημοσίου να επιστρέψει σε αυτούς τα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας. Η κρίση του Δικαστηρίου βασίστηκε στην αρχή του κράτους δικαίου και την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων, ενώ επισημάνθηκε ότι το γενικό συμφέρον της χώρας, που βρίσκει έρεισμα στο άρθρο 106 του συντάγματος, δεν ταυτίζεται με το αμιγώς δημοσιονομικό. Στη συνεχεία, από την ερμηνεία των άρθρων 4 και 25 του συντάγματος, όπου θεμελιώνεται νομικά η αρχή της ισότητας των Ελλήνων και η ανάγκη τήρησης της αρχής της αναλογικότητας αντίστοιχα, σχετικά με την επιβολή των περιορισμών των δικαιωμάτων, το Δικαστήριο έκρινε ότι υφίσταται η δυνατότητα του νομοθέτη να περιορίζει τα δικαιώματα των πολιτών, προς εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης, ωστόσο οι επιβαρύνσεις αυτές θα πρέπει να έχουν περιορισμένης διάρκειας χαρακτήρα, να έχουν τεθεί για την αντιμετώπιση επείγουσας ανάγκης και σε σχέση με το σκοπό του δημοσίου συμφέροντος να είναι αναγκαίες, πρόσφορες και όχι δυσανάλογες. Η σημαντικότερη και κυρίως ρηξικέλευθη κρίση του Δικαστηρίου επί της υπόθεσης αυτής αφορά την ανάγκη οι επιβαρύνσεις των πολιτών να είναι κατανεμημένες ισότιμα σε όλους τους πολίτες, ήτοι σε αυτούς που απασχολούνται τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και σε όσους ακούν ελευθέριο επάγγελμα ανάλογα με τις δυνάμεις του καθενός.
Η κρίση αυτή του Δικαστηρίου αναδεικνύει την ανάγκη τήρησης της αρχής της ισότητας των πολιτών ως προς την αντιμετώπιση επείγουσας ανάγκης. Η δίκαιη, ανάλογα με τις δυνάμεις των πολιτών, κατανομή των επιβαρύνσεων απορρέει από την αρχή της ισότητας ως προς τη κατανομή των δημόσιων βαρών ανάλογα με τις δυνάμεις των πολιτών. Η στέρηση, συνεπώς, των επιδομάτων των υπαλλήλων του Δημοσίου αποτελεί παραβίαση της αρχής της ισότητας, δεδομένου ότι σύμφωνα με το Δικαστήριο δεν είναι επιτρεπτό να επωμίζονται τις επιβαρύνσεις αυτές μόνο συγκεκριμένες ομάδες πολιτών, οι οποίες είναι συνεπείς ως προς τις υποχρεώσεις τους, ιδίως τις φορολογικές και να ευνοούνται εις βάρος τους άλλες ομάδες.
Εν κατακλείδι, η στέρηση των επιδομάτων αυτών μόνο για τους υπαλλήλους του Δημοσίου, ενώ αφενός αποτελεί πασιφανή παραβίαση του άρθρου 4 του συντάγματος, συνιστά αφετέρου και σημαντική αιτία περί ανισοκατανομής του εισοδήματος των πολιτών, που με τη σειρά του επιφέρει και το φαινόμενο του κοινωνικού αποκλεισμού.
Χαρά Ζούκα, Δικηγόρος
info@efotopoulou.gr