Το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο και η απομάκρυνση υφιστάμενων εγκαταστάσεων
Το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο [ΓΠΣ], το οποίο καταρτίζεται βάσει των άρθρων 38 επ. του Κώδικος Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας αποτελεί, κατά το σύστημα του ν. 1337/1983, το πρώτο στάδιο του πολεοδομικού σχεδιασμού μίας περιοχής.
Κατά αυτό τον τρόπο περιέχει την γενική πρόταση πολεοδομικής οργανώσεως των πολεοδομικών ενοτήτων, η οποία αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στις χρήσεις γης στην περιοχή και περιλαμβάνει τις τυχόν απαγορεύσεις δομήσεως και χρήσεων. Οι σχετικές με τις χρήσεις γης ρυθμίσεις του ΓΠΣ, εφ όσον δεν χρειάζονται, τυχόν, περαιτέρω εξειδίκευση, είναι δεσμευτικές από της ενάρξεως της ισχύος αυτού (ΣΕ 4047/1999).
Κατά πάγια νομολογία του ΣτΕ το ΓΠΣ αποτελεί κανονιστική πράξη μόνο στο μέτρο που περιέχει όρους και περιορισμούς δόμησης. Σύμφωνα με την Στε 717/2015 οι πράξεις που καθορίζονται μεταξύ άλλων χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης έχουν κανονιστικό χαρακτήρα.
Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η πράξη δημιουργίας σχεδίου πόλεως αποτελεί όχι κανονιστική αλλά ατομική πράξη γενικού περιεχομένου (Πολιτιστικό Περιβάλλον – Χωρικός Σχεδιασμός και Βιώσιμη Ανάπτυξη, Δ. Χριστοφιλόπουλος, Δίκαιο και Οικονομία Π.Ν. Σάκκουλας)
Με την παράγραφο 6 του άρθρου 26 του ν. 2831/2000 ορίσθηκε ότι: «νομίμως υφιστάμενες χρήσεις κτιρίων ή εγκαταστάσεων σε περιοχές στις οποίες καθορίζονται ή μεταβάλλονται οι χρήσεις γης διατηρούνται εκτός αν ορίζεται διαφορετικά με την κανονιστική πράξη καθορισμού ή μεταβολής των χρήσεων», με την παράγραφο 5 του άρθρου 23 του ν. 3212/2003 ορίσθηκε ότι: «Οι διατάξεις του άρθρου 26 του ν. 2831/2000, όπως τροποποιούνται και συμπληρώνονται με το άρθρο 12 του νόμου αυτού, κατισχύουν ως ειδικότερες κάθε προγενέστερης αντίθετης ρύθμισης που έχει θεσπιστεί με κανονιστική πράξη έγκρισης Ζ.Ο.Ε., Γ.Π.Σ. ή άλλων σχεδίων χρήσεων γης ».
Ενόψει των ανωτέρω η ΣτΕ 2935/2012 έκρινε τα κάτωθι:
Κατά την έννοια των προπαρατεθεισών διατάξεων, οι επιβαλλόμενες με το ΓΠΣ ή με την πολεοδομική μελέτη χρήσεις γης των ακινήτων μίας περιοχής, η οποία πολεοδομείται, μπορεί να αφορούν όχι μόνον τα νέα κτίρια που κατασκευάζονται μετά την θέσπιση των ως άνω πολεοδομικών ρυθμίσεων, αλλά και τα προϋφιστάμενα κτίρια, ανεξαρτήτως της διαφορετικής, τυχόν ευμενέστερης γι’ αυτά, πολεοδομικής ρυθμίσεως που ίσχυε κατά την ανέγερσή τους. Η τελευταία, όμως, αυτή δυνατότης, της εφαρμογής δηλαδή των θεσπιζομένων με το ΓΠΣ ή με την πολεοδομική μελέτη χρήσεων γης και σε προϋφιστάμενα κτίρια, πρέπει, πάντως, να προβλέπεται ρητώς στο οικείο νεώτερο νομοθέτημα, δεδομένου ότι πρόκειται για ρύθμιση, η οποία αποκλίνει από τον κανόνα, υπαγορευόμενο άλλωστε και από την αρχή της προστατευομένης εμπιστοσύνης, κατά τον οποίον μεταγενέστερες μεταβολές κανονιστικού καθεστώτος δεν θίγουν, κατ’ αρχήν, δικαιώματα και καταστάσεις που έχουν νομίμως δημιουργηθεί δυνάμει ατομικών διοικητικών πράξεων ερειδομένων επί του ισχύοντος, κατά την έκδοσή τους, νομοθετικού καθεστώτος. Συνεπώς, σε περίπτωση κατά την οποία εγκρινόμενο ΓΠΣ ή πολεοδομική μελέτη θεσπίζει νέες χρήσεις γης για τα ακίνητα της περιοχής, διαφορετικές από τις μέχρι τότε ισχύουσες, χωρίς, όμως, να περιλαμβάνει ειδική πρόβλεψη, με την θέσπιση μεταβατικής διατάξεως, για την τύχη ακινήτων, στα οποία υφίστανται νομίμως διαφορετικές χρήσεις, βάσει του προηγουμένου κανονιστικού καθεστώτος, οι προϋφιστάμενες αυτές χρήσεις δεν επηρεάζονται από το νεώτερο καθεστώς αλλά συνεχίζονται είτε απεριορίστως είτε για όσο χρόνο προέβλεπε, τυχόν, το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς ή η ατομική διοικητική πράξη που τις είχε επιτρέψει, δεδομένου και ότι με τη συγκεκριμένη χρήση του κτιρίου, για την οποία χορηγείται η σχετική οικοδομική άδεια, συνδέονται οι εφαρμοστέες κατά νόμο κατασκευαστικές προδιαγραφές και η διαμόρφωση των χώρων του (ΣτΕ 3176/2008, 2172/2006).
Ελένη Κλουκινιώτη
info@efotopoulou.gr