Οι οικογενειακοί λόγοι και ο ψυχολογικός τους αντίκτυπος ως αιτία εξάλειψης καταχωρηθέντος κυρίου ονόματος
Από τις διατάξεις των άρθρων 58 ΑΚ και 415 ΠΚ συνάγεται ότι το κύριο όνομα, ως χαρακτηριστικό στοιχείο της προσωπικότητας, πρέπει να διατηρείται σταθερό και αμετάβλητο χάριν της ιδίας της προσωπικότητας αλλά και της ασφάλειας των συναλλαγών, καθιστάμενης επιβεβλημένης, όμως, ταυτοχρόνως, της εισαγωγής παρεκκλίσεων χάριν, επίσης, του ίδιου του προσώπου, ερειδομένων στο άρθρο 5 παρ.1 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει τη δυνατότητα εκάστου προς ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Εκ των ανωτέρω διατάξεων, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 του ν.δ. 344/1976 “περί ληξιαρχικών πράξεων” και του άρθρου 22 παρ. 1 στ. δ’, όπως αυτό αντικαταστάθηκε από το άρθρο 14 ν. 1348/1984, αλλά και τις διατάξεις των παρ, 1 και 3 του άρθρου 782 ΚΠολΔ, σύμφωνα με τις οποίες απαιτείται τελεσίδικη δικαστική απόφαση για την διόρθωση της ληξιαρχικής πράξεως γεννήσεως, της οποίας στοιχείο είναι και το κύριο όνομα, έπεται ότι επιτρέπεται η μεταβολή του κυρίου ονόματος, ιδίως λόγω σφάλματος που εμφιλοχώρησε κατά τη σύνταξη αυτής, όταν συντρέχει ιδιαίτερη ανάγκη δικαιολογούσα τη μεταβολή και δη όταν αυτό έχει δικαιολογημένα μη επιθυμητές συνέπειες για τον κάτοχό του, παρακωλύοντας την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του (ΑΠ 573/1981 ΝοΒ 30, 422, ΕφΑΘ 3718/2008, ΕφΑΘ 1661/2005, ΝΟΜΟΣ). Εξάλλου, η αλλαγή του ονόματος δεν προσκρούει στο μυστήριο του βαπτίσματος, του οποίου συστατικό στοιχείο που τελείται εφάπαξ, αναγόμενο δηλαδή στην ουσία του δόγματος, δεν αποτελεί η ονοματοδοσία του ανήλικου τέκνου, μη υφισταμένων συνταγματικώς κατοχυρωμένων ιερών αποστολικών και συνοδικών κανόνων και ιερών παραδόσεων περί ονοματοδοσίας που ορίζουν άλλως {ΟλΑΠ 240/1975, ΑΠ 744/1999 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Γ. Μπαλή Βάπτισμα και ονοματισμός Θέμις ΞΔ’ 953). Αντικείμενο, επομένως, της σχετικής αιτήσεως αλλά και της επακόλουθης αποφάσεως είναι η διαπίστωση των ακριβών στοιχείων που απαιτεί ο νομός για τη σύνταξη της ληξιαρχικής πράξης και ο τονισμός της ορθότητας αυτών σε σύγκριση με τα στοιχεία που βεβαιώθηκαν ανακριβώς στη ληξιαρχική πράξη, της οποίας ζητείται η διόρθωση, η δε απόφαση που εκδίδεται, ως προς τη ρυθμιστική της ενέργεια είναι στην ουσία διαπιστωτική θετική διοικητική πράξη (βλ. Στασινόπουλου, Δίκαιον των διοικητικών πράξεων, παρ. 13 Α’, σελ. 136 επ.), δίχως να αποτελεί διαταγή στο ληξίαρχο για τη διόρθωση της ληξιαρχικής πράξης ή να υποκαθιστά τη δική του ενέργεια, παρά δημιουργεί εις βάρος του ανωτέρω την υποχρέωση να προβει στη σχετική σύνταξη (ΕφΔωδ 95/2004 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΘεσ 2571/1996 Αρμ 1996. 1088, Μπρακατσούλα, έκδοση 8η, σελ. 208, Αρβανιτάκη σε Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα, άρθρο 782, αριθ.1, σελ. 1542.
Ως εξαίρεση από τον κανόνα του αμετάβλητου του ονόματος, η διόρθωση της ονοματοδοσίας, πρέπει ν’ ανταποκρίνεται σε εξαιρετικές προϋποθέσεις, δηλαδή η αιτούμενη μεταβολή θα πρέπει να αίρει κωλύματα στην ανάπτυξη της προσωπικότητας. Αυτά δεν αποκλείεται να υποκινούνται από ψυχολογικά ελατήρια. Εξ αυτού του λόγου δε συνιστά ουσιώδη ανεπίτρεπτη μεταβολή η συμπλήρωση ούτε η απαλοιφή δεύτερου ονόματος, το οποίο δεν είναι εύηχο και δημιουργεί ψυχολογικά προβλήματα στο πρόσωπο που το φέρει, εφόσον διατηρείται το κύριο όνομα 545/2019 Ειρ/κείο Βόλου (ορ. ΕφΑθ 2064/2005 Δνη 2005/1547 -απαλείφεται το «…» και παραμένει το «..»- ΜΠρΝαυπλ 109/1993 ΝοΒ 1993/1106 -απαλείφεται το «…» και παραμένει το «….», ΕιρΘεσσαλ 93Ε/2015 οίκοθεν -απαλείφεται το «………» και παραμένει το «….», ομοίως απαλοιφή δευτέρου ονόματος στην ΜΠρΗλείας 131/2010).
Σε υπόθεση που χειρίστηκε το γραφείο μας, σχετική με αίτηση περί εξάλειψης δεύτερου καταχωρηθέντος κυρίου ονόματος για ψυχολογικούς λόγους που άπτονταν σε ψυχική και πραγματική απομάκρυνση με μέλος της οικογένειας εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 84/2021 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αμαρουσίου (χειρισμός υπόθεσης δικηγόρος Λαμπρινή Σταμέλου, βλ. το κείμενο της απόφασης πατώντας εδώ). Με την αίτησή της η ενδιαφερόμενη ζητούσε να διορθωθεί η υπ’αριθμ. ……………. ληξιαρχική πράξη γέννησης της ληξιάρχου …………………….. ως προς το κύριο όνομά της και ειδικότερα να απαλειφθεί το όνομα «Ε» πριν το ήδη καταχωρηθέν «Α» και να παραμείνει μόνο το κύριο όνομα «Α», το οποίο πάντα επιθυμούσε και με το οποίο έχει καθιερωθεί στον κοινωνικό και οικογενειακό της περίγυρο, λόγω του ότι η αναγραφή του πρώτου ονόματος «Ε» της δημιουργεί προβλήματα στις συναλλαγές, τις προσωπικές και κοινωνικές συναναστροφές της και περιορίζει την ελεύθερη ανάπτυξη της.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά στο ψυχολογικό κομμάτι με την ανωτέρω απόφαση κρίνεται ότι λόγω της αρνητικής συναισθηματικής της ανάμειξης με το όνομα «Ε…..», δεδομένου ότι προέρχεται από το οικογενειακό περιβάλλον του πατέρα της, με τον οποίο δεν είχε καλές σχέσεις και μετά και το χωρισμό με τη μητέρα της δεν επικοινωνεί, η αιτούσα δεν επιθυμεί να φέρει το εν λόγω όνομα. Αντ’ αυτού χρησιμοποιεί αποκλειστικά το όνομα «Α……» τόσο στο οικογενειακό, φιλικό και ευρύτερο κοινωνικό καθώς και το επαγγελματικό της περιβάλλον και με αυτό έχει καθιερωθεί στις πόσης φύσεως συναλλαγές και συναναστροφές της που θα εξομαλυνθούν με την απαλοιφή του καταχωρηθέντος «Ε…………» και την καταχώρηση του μοναδικού κυρίου ονόματος «Α……..» που ανταποκρίνεται στην πραγματική κατάσταση και τη βούληση της απούσας, δεδομένου ότι η διόρθωση αυτή δεν αντίκειται στη δημόσια τάξη και δεν προκαλεί αμφισβήτηση σε σχέση με την ταυτότητα του προσώπου της.
Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος
email: info@efotopoulou.gr