Τεκμήριο κληρονόμου κατ’ άρθρο 821 ΚΠολΔ απορρέον από το κληρονομητήριο· ποια η έκτασή του καθώς και ο τρόπος ανατροπής αυτού
Από τις διατάξεις των άρθρων 1956, 1962, 1963 ΑΚ, και 822 ΚΠολΔ συνάγεται ότι, εκείνος που κατονομάζεται κληρονόμος στο κληρονομητήριο, τεκμαίρεται ότι έχει όλα τα αναφερόμενα σ` αυτό δικαιώματα και δεν περιορίζεται με άλλες διατάξεις, πλην των αναγραφομένων στο κληρονομητήριο. Το τεκμήριο δε αυτό επάγεται ως συνέπεια ότι είναι ισχυρή κάθε δικαιοπραξία που κατάρτισε ο κατονομαζόμενος στο κληρονομητήριο ως κληρονόμος με οποιονδήποτε τρίτο, εκτός αν ο τελευταίος τελούσε εν γνώσει της ανακριβείας του κληρονομητηρίου ή της υποβολής αιτήσεως αφαιρέσεώς του, ή κηρύξεως αυτού ως ανισχύρου ή της δικαστικής αποφάσεως ανακλήσεως ή τροποποιήσεώς του. Έτσι κάθε δικαιοπραξία, είτε είναι μονομερής, είτε είναι σύμβαση υποσχετική ή εμπράγματη, παραμένει αμετακλήτως ισχυρή έναντι του καλής πίστεως τρίτου, που κατά την κατάρτισή της βασίσθηκε στο υφιστάμενο ενεργό κληρονομητήριο. Το κληρονομητήριο δε αυτό, και αν εκ των υστέρων αποδειχθεί ανακριβές, δεσμεύει και τον αληθινό κληρονόμο, ο οποίος διατηρεί το δικαίωμα να ζητήσει από τον φερόμενο ως κληρονόμο, που ενήργησε δυνάμει του ανακριβούς κληρονομητηρίου, το αντικατάλαγμα (ΑΠ 251/80, ΝοΒ 28.1706, ΕφΑθ 4259/81, Αρμ 35.655, Μπαλής, ό.π., παρ. 250 αριθμ. 2, Παπαντωνίου, ό.π., παρ. 32δ, ΕρμΑΚ Γεωργιάδου – Σταθοπούλου, άρθρα 1872-1873, βλ. Κ. Τριανταφυλλόπουλο, Η περί κλήρου αγωγή κατά το σχέδιο της επιτροπής του ΑΚ, ΕΕΝ 29.185 επ., κυρίως δε σελ. 188, ΕφΘεσ 1400/2001).
Η προστασία του 822 δεν λειτουργεί υπέρ του προσώπου που αναφέρεται στο κληρονομητήριο ως δικαιούχος, ούτε του κληρονόμου του [ Κ. Μπέης, Πολιτική Δικονομία, τ. 19, εκούσια δικαιοδοσία – ειδικό μέρος β’, σελ. 1031 επ., Π. Αρβανιτάκης, σε Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα, Ερμηνεία Κπολδ, τ. ΙΙ, σελ. 1603] ενώ σημειούται ότι η ανάκλησή του (823) δεν είναι μονόδρομος για την εναντίωση στο τεκμήριο που εκείνο παράγει. Η απόδειξη του αντιθέτου εκείνου που βεβαιώνεται με το κληρονομητήριο μπορεί να γίνει παρεμπιπτόντως στο πλαίσιο κάθε δίκης (Μπαλής,ο.π.σεΛ.425. Παπαντωνίου , ΚληρΔ §32δ’ ΙΙ σελ. 183. ΕφΘεσ 900/1984 ΝοΒ32,880. ΕφΠειρ 1488/1981 ΕΜ 23,15) και αναφέρεται τόσο στα γεγονότα, στα οποία στηρίχθηκε η απόφαση, που διέταξε τη χορήγηση του κληρονομητηρίου όσο και σε νεότερα γεγονότα, που δεν είχαν εξεταστεί κατά την εκδίκαση της αίτησης για το κληρονομητήριο.
Λαμπρινή Σταμέλου, δικηγόρος