Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Αξίωση αποκατάστασης δαπανών από συγκύριο appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Χωρίς τη θέληση του υπόχρεου, όπως από τη διατύπωση της διάταξης προκύπτει, το δικαστήριο δεν έχει εξουσία να καθορίσει διαφορετικό τρόπο καταβολής από τον οριζόμενο στο εδ. β΄. Οι ιδιαίτεροι λόγοι κρίνονται με βάση τις περιστάσεις και συνθήκες κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης (π.χ. οικονομική δυσχέρεια, κάλυψη ειδικών αναγκαίων υποχρεώσεων, λόγοι υγείας, σπατάλη δικαιούχου κ.ά.). Ο υπόχρεος πρέπει να προσδιορίσει στην αγωγή του την κατ’ άλλο τρόπο καταβολή, για να μπορεί να κρίνει το δικαστήριο αν αυτή είναι εφικτή και επιτρεπτή.

 Δεν μπορεί όμως το δικαστήριο, και αν ακόμη υπάρχει συμφωνία, να καταλύσει την περιοδικότητα της διατροφής και να διατάξει την εφάπαξ καταβολή ενός κεφαλαιοποιημένου ποσού. Όπου θέλησε ο νομοθέτης την εφάπαξ καταβολή το όρισε ρητώς, όπως π.χ. στην περίπτωση της ΑΚ 1443. Οι εξαιρέσεις αυτές ορίζονται περιοριστικώς στο νόμο και είναι στενώς ερμηνευτέες και επομένως δε χωρεί ανάλογη εφαρμογή τους. Η ανωτέρω, από το νόμο, παρεχόμενη δυνατότητα του, με άλλο τρόπο, καθορισμού της διατροφής αναφέρεται σε κάθε υπόχρεο διατροφής. Η αίτηση για τον καθορισμό αυτόν μπορεί να υποβληθεί αυτοτελώς από τον υπόχρεο στο δικαστήριο που είναι αρμόδιο για την εκδίκαση της αγωγής διατροφής, αλλά μπορεί όμως να καθορισθεί ο διάφορος τρόπος και στη δίκη της αγωγής διατροφής αν ο υπόχρεος συμφωνεί σ’ αυτό. Το δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει την κατ’ άλλο τρόπο καταβολή, δηλαδή την καταβολή σε είδος ή εν μέρει σε χρήμα και εν μέρει σε είδος, την καταβολή σε μικρότερα χρονικά διαστήματα από το μήνα, όχι όμως σε μεγαλύτερα. Μόνο ο υπόχρεος μπορεί να ζητήσει την άνω περιεχομένου μεταβολή, είτε με ένσταση στη δίκη διατροφής, είτε με αυτοτελή αγωγή μεταγενεστέρως.

Για να είναι ορισμένη η αγωγή (ή η ένσταση) του υπόχρεου που επιδιώκεται με άλλο τρόπο η καταβολή της διατροφής, πρέπει να γίνεται επίκληση των ιδιαίτερων λόγων που δικαιολογούν την απόκλιση από τον κανόνα της ΑΚ 1496 εδ. α΄ και να προσδιορίζεται ο τρόπος ή τα ορισμένα χρονικά διαστήματα καταβολής της διατροφής. (Βαθρακοκοίλης, ΕΡΝΟΜΑΚ, Τόμος Ε’, άρθρο 1496)

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι ο υπόχρεος διατροφής δύναται, κατ’ ένσταση του άρθρου 1496 εδ. β΄ ΑΚ, να ζητήσει από το δικαστήριο να του επιτραπεί η καταβολή της διατροφής με τρόπο διαφορετικό από την κατά μήνα προκαταβολή σε χρήμα, πλην όμως, για το ορισμένο της ένστασης, απαιτείται η ειδική επίκληση ιδιαίτερου λόγου που δικαιολογεί την απόκλιση από τον νόμιμο τρόπο καταβολής. Επομένως, η απλή επίκληση εναλλακτικού τρόπου εκπλήρωσης της διατροφικής υποχρέωσης, όπως η υπόσχεση αντί καταβολής και δη από τρίτο, χωρίς παράλληλη έκθεση των συγκεκριμένων ιδιαίτερων περιστάσεων που καθιστούν δικαιολογημένη την εφαρμογή της εξαιρετικής ρύθμισης του άρθρου 1496 εδ. β΄ ΑΚ, δεν αρκεί για τη θεμελίωση της σχετικής ένστασης, η οποία απορρίπτεται ως αόριστη . (βλ. ΜονΕφΠειρ 11/2022· Βαθρακοκοίλης, ό.π., σελ. 783· Τριάντος, σελ. 1793-1794).

Ελένη Μακροδημήτρη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Η κατ’ άρθρο 1496 εδ. β΄ ΑΚ ένσταση περί διαφορετικού τρόπου καταβολής της διατροφής – Προϋποθέσεις και ορισμένο appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Η αίτηση σύγκλησης του μετόχου «επιδίδεται» στον Πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της εταιρίας ή στα έχοντα αρμοδιότητα σύγκλισης του δ.σ. πρόσωπα (δηλαδή σε εμένα). Η έννοια της επίδοσης δεν είναι απαραίτητα εκείνη που τελείται με δικαστικό επιμελητή, πάντως η αίτηση πρέπει να είναι έγγραφη και να περιέχει αίτημα για σύγκληση γενικής συνέλευσης και το αντικείμενο της ημερήσιας διάταξης, να υπογράφεται από εκείνους που έχουν το σχετικό δικαίωμα και συγκεντρώνουν το ελάχιστο ποσοστό 1/20. Παραλήπτης του αιτήματος είναι το διοικητικό συμβούλιο ως συλλογικό όργανο, καθώς αυτό έχει την αρμοδιότητα σύγκλησης της γενικής συνέλευσης. Σε περίπτωση που η αίτηση επιδοθεί στα μέλη του δ.σ. ή σε ένα συγκεκριμένο άλλο από τον Πρόεδρο είναι νομότυπη και προκύπτει υποχρέωση της άμεσης προώθησής της στον τελευταίο, ώστε να ξεκινήσει να τρέχει η προθεσμία σύγκλησης της έκτακτης γενικής συνέλευσης (βλ. Γ. Παναγιωτόπουλο σε Β. Αντωνόπουλο – Σπ. Μούζουλα, Ανώνυμες Εταιρίες, τόμ. II, 2013, σελ. 1030, βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2028). H αίτηση προς το ΔΣ πρέπει να περιέχει το ή τα θέματα της ημερήσιας διάταξης της αιτούμενης έκτακτης ΓΣ, χωρίς να απαιτείται ειδική αιτιολογία (βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2029, Δρακόπουλο, ΔικΑΕ, άρθρ. 39 αρ. 65, Κ. Παμπούκη, ΕπισκΕΔ 1998, 375). Το ΔΣ δεν νομιμοποιείται να εξετάσει τη σκοπιμότητα ή αναγκαιότητα της πραγματοποίησης της ΓΣ (βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2029, ΜΠρΑθ 4825/2002 ΧρΙΔ 2002, 817).

Σε περίπτωση που το διοικητικό συμβούλιο δεν συγκαλέσει καθόλου τη γενική συνέλευση εντός είκοσι (20) ημερών από την επίδοση της αίτησης αυτής, το άνω άρθρο προβλέπει τη δυνατότητα δικαστικής παρέμβασης, καθώς ο μέτοχος που κατέχει το 1/20 τουλάχιστον του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου, μπορεί με αίτησή του να ζητήσει από το Μονομελές Πρωτοδικείο τη σχετική σύγκληση. Στην αίτηση αυτή, για το ορισμένο της, το μόνο που πρέπει να επικαλεσθεί είναι αυτή ταύτη η ιδιότητα του μετόχου και δη, του κατέχοντος το 20% του μετοχικού κεφαλαίου τουλάχιστον (ΕφΑθ 1486/2011 ΔΕΕ 2011.682, ΕΕμπΔ 2011.603, ΕπισκΕμπΔ 2011.1078). Η μετοχική ιδιότητα μπορεί να αποδειχθεί με οποιονδήποτε πρόσφορο τρόπο (Παναγιωτόπουλου, σελ. 1033) [109/2018 ΜΠΡ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (ΑΣΦ) – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ].

Προσέτι, κατά την κρατούσα άποψη στη νομολογία, θέμα της ημερήσιας διάταξης δύναται να αποτελέσει και θέμα της τακτικής γενικής συνέλευσης (βλ. ειδικά για την εκλογή νέου διοικητικού συμβουλίου, διότι σε αντίθετη περίπτωση θα περιοριζόταν υπέρμετρα τα εταιρικά δικαιώματα των μετόχων όταν κρίνεται ότι παραβιάζονται τα δικαιώματά τους και η περιουσίας τους, ΕφΑθ 1486/2011 ό.π., ΜΠρΛαρ 194/2015 ΧρΙΔ 2015.299, ΜΠρΘεσ 4529/2011 Αρμ. 2011.788, ΜΠρΑθ 5570/2010 ΤΝΠ Νόμος, ΜΠρΒολ 30/2002 ΑρχΝ 2002.196). Όπως γίνεται δε, δεκτό, οι μέτοχοι μπορούν ασκήσουν το σχετικό δικαίωμα ακόμη και εάν πρόκειται για την ετήσια τακτική Γενική Συνέλευση (βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2028, Ε. Περάκη, ΔΕΕ 2010, 1133, Μάρκου, ΕΕΝ 1978, 777, Αντωνόπουλο/Γρηγοριάδη, ΔικΚεφΕτ, Ι, 389).

Περαιτέρω, η σχετική αίτηση για τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων δεν απευθύνεται κατά του νομικού προσώπου της εταιρίας ούτε κατά του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου ατομικά, αλλά εναντίον όλων των μελών του δ.σ., που εν προκειμένω δρα συλλογικά και έχει την υποχρέωση της σύγκλησης της γενικής συνέλευσης (ΜΠρΛαρ 194/2015 ό.π., ΜΠρΣπαρτ 10/2014 ΕπισκΕμπΔ 2013.758, ΜΠρΘεσ 4529/2011 Αρμ. 2011.788, ΜΠρΘεσ 41204/2005 Αρμ. 2006.1585, ΜΠρΒολ 30/2002 ΑρχΝ 2002.196, ΜΠρΒολ 639/2001 ΕΕμπΔ 2001.277, ΜΠρΑθ 4539/1998 ΕΕμπΔ 1999.328, ΜΠρΘεσ 3798/1984 Αρμ. 1984.993, Κ. Παμπούκη, γνωμ. σε Αρμ. 1985.197 επ. ιδίως 199, Αντωνόπουλο, ΔΑΕ & ΕΠΕ, 2012, σελ. 366) [βλ. 109/2018 ΜΠΡ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (ΑΣΦ) – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΜΠρΣπ 10/2014 ΝΟΜΟΣ, ΜΠρ Θεσ 4529/2011 Αρμ 2011, 788 με παρατ. Μπεχλιβάνη, ΜΠρΒολ 639/2001 ΧρΙΔ 2001, 452, Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141, σελ. 2030]. Σημειωτέον ότι το δικαίωμα υποβολής αιτήματος για σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης ανήκει όχι μόνο στη μειοψηφία, αλλά και στην πλειοψηφία των μετόχων ανώνυμης εταιρείας, διότι οι ανωτέρω διατάξεις δεν θέτουν ανώτατο όριο (41204/2005 ΜΠΡ ΘΕΣΣΑΛ, δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Ανώνυμη εταιρεία: Δικαίωμα μετόχων που εκπροσωπούν το 1/20 του καταβεβλημένου κεφαλαίου να αιτηθούν τη σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης των μετόχων – Διαδικασία appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Η διαφορά αυτή συνιστά υπόθεση της εκουσίας δικαιοδοσίας, αφού η απόφαση δεν περιέχει διάγνωση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του ιδιωτικού δικαίου, αλλά αναπληρώνει την ελλείπουσα βούληση του διοικητικού συμβουλίου να συγκαλέσει έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων της Α.Ε., εντός 20 ημερών από την επίδοση της σχετικής αίτησης των μετόχων που εκπροσωπούσαν το 1/20 του καταβεβλημένου εταιρικού κεφαλαίου. Επί το ειδικότερον, οι μέτοχοι ανωνύμου εταιρείας, που εκπροσωπούν τουλάχιστον το ένα εικοστό (1/20) του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου, έχουν δικαίωμα να ζητήσουν από το διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας τη σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης, το διοικητικό συμβούλιο υποχρεούται, εφόσον η αίτηση περιέχει ένα τουλάχιστον θέμα ημερήσιας διάταξης, να τη συγκαλέσει, ορίζοντας ημέρα συνεδρίασης, η οποία δεν πρέπει να απέχει περισσότερο από σαράντα πέντε (45) ημέρες από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Αν δεν συγκληθεί από το διοικητικό συμβούλιο η έκτακτη γενική συνέλευση, μέσα σε προθεσμία είκοσι (20) ημερών από την επίδοση της σχετικής αίτησης των μετόχων, οι μέτοχοι αυτοί μπορούν με αίτησή τους, στρεφόμενη κατά του διοικητικού συμβουλίου, να απευθυνθούν στο Μονομελές Πρωτοδικείο της έδρας της εταιρείας, το οποίο με απόφασή του, εκδιδόμενη κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, επιτρέπει σ` αυτούς να συγκαλέσουν την έκτακτη γενική συνέλευση με δαπάνες της εταιρείας, ορίζοντας συγχρόνως τον τόπο και το χρόνο της συνεδρίασης, καθώς και το θέμα της ημερήσιας διάταξης. Αντικείμενο της σχετικής δίκης δεν αποτελεί η διάγνωση της υποχρέωσης του διοικητικού συμβουλίου για τη σύγκληση της έκτακτης γενικής συνέλευσης της ανώνυμης εταιρείας, μετά την υποβολή σχετικής αίτησης από τους μετόχους, ούτε η αναγνώριση του αντίστοιχου δικαιώματος των μετόχων, καθόσον το δικαίωμα και η αντίστοιχη υποχρέωση προβλέπονται από τον νόμο. Το Δικαστήριο καλείται με την απόφασή του, στην περίπτωση μη συμμόρφωσης του διοικητικού συμβουλίου προς τη σχετική αίτηση των μετόχων, να διαπιστώσει αποκλειστικώς και μόνο τις προϋποθέσεις, που προβλέπονται και να επιτρέψει (δώσει την άδεια) στους ίδιους τους αιτούντες τη σύγκληση της έκτακτης γενικής συνέλευσης και όχι να διατάξει το αρχικά αρμόδιο διοικητικό συμβούλιο να προβεί στη σύγκληση της έκτακτης γενικής συνέλευσης και μόνο αν αυτό αρνηθεί να το πράξει ο μέτοχος. Συνακόλουθα, δεν πρόκειται για παροχή ούτε προσωρινής ούτε οριστικής δικαστικής προστασίας αναφορικά με κάποιο εριζόμενο δικαίωμα, αλλά για υπόθεση εκουσίας δικαιοδοσίας και ειδικότερα για ρυθμιστικό μέτρο της εκουσίας δικαιοδοσίας, που έχει διαπιστωτικό χαρακτήρα και απλώς εκδικάζεται, κατά νομοθετική παραπομπή, με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Η νομοθετική αυτή παραπομπή έγινε για λόγους ταχείας και αποτελεσματικής εφαρμογής της απονομής της δικαιοσύνης σε σχέση με το άνω δικαίωμα των μετόχων. Προς τούτο, άλλωστε, προβλέφθηκαν με την ίδια διάταξη ταχείες προθεσμίες, για τον ορισμό της συνεδρίασης της έκτακτης γενικής συνέλευσης  [βλ. 1200/2019 ΑΠ – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, 109/2018 ΜΠΡ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (ΑΣΦ) – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ].

Δεν πρόκειται δηλαδή για λήψη ασφαλιστικών μέτρων, ήτοι για γνήσια υπόθεση ασφαλιστικών μέτρων, αλλά για εφαρμογή της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων για λόγους ταχύτητας και για αποφυγή ένδικων μέσων. Το Δικαστήριο εξετάζει μόνο εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 1 του αρ. 141 ν. 4548/2018. Το ότι δεν πρόκειται για ασφαλιστικά μέτρα επιβεβαιώνεται, μεταξύ άλλων, από το ότι δεν υπάρχει κύρια δίκη, ενώ δεν τίθεται θέμα πλήρους ικανοποίησης δικαιώματος. Το Δικαστήριο εξετάζοντας την πλήρωση των προϋποθέσεων της παρ. 1 προβαίνει σε έλεγχο νομιμότητας και όχι σκοπιμότητας (ΕφΑθ 1486/2011 ΔΕΕ 2011, 682, ΜΠρΘεσ 4529/2011 Αρμ 2011, 788 με παρατ. Μπεχλιβάνη, ΜΠρΒολ 639/2001 ΧρΙΔ 2001, 452) (βλ. Δίκαιο Ανώνυμης Εταιρίας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν. 4548/2018, επιμέλεια Γεώργιος Σωτηρόπουλος, 2024, Νομική Βιβλιοθήκη, αρ. 141 σελ. 2030-2031). Ο Δικαστής δηλαδή θα εξετάσει μόνο το νομότυπο της υποβληθείσας αίτησης, χωρίς να προχωρήσει σε κρίση αναφορικά με τη σκοπιμότητα ή την αναγκαιότητα της υποβολής αυτής (βλ. ΕφΑθ 1486/2011 ό.π., ΜΠρΑθ 4825/2002 ΧρΙΔ 2002.817). Έτσι, η δικαστική κρίση λειτουργεί ως δικλείδα εξασφάλισης της νόμιμης άσκησης του δικαιώματος των μετόχων, ενώ παράλληλα αξιολογείται και η στάση των μελών του διοικητικού συμβουλίου ως προς την άρνηση ή την παράλειψη της σύγκλησης της γ.σ. (Β. Αντωνόπουλο – Σπ. Μούζουλα, ό.π., σελ. 1031 επ.) (109/2018 ΜΠΡ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (ΑΣΦ) – δημοσιευμένη σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Ανώνυμη εταιρεία: Δικαίωμα μετόχων που εκπροσωπούν το 1/20 του καταβεβλημένου κεφαλαίου να αιτηθούν τη σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης των μετόχων – Τι εξετάζει το Δικαστήριο appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Όταν όμως η εντολή η προδήλως παράνομη ή αντισυνταγματική, σύμφωνα με το άρθρο 25 παρ. 3, ο υπάλληλος οφείλει να μην την εκτελέσει, αναφέροντας το γεγονός αυτό χωρίς αναβολή. Ο υπάλληλος δηλαδή υποχρέωση ανυπακοής. Ο όρος «πρόδηλα παράνομη» γίνεται δεκτό ότι αφορά διαταγή η οποία αντίκειται, σύμφωνα με τους ορισμούς του νόμου και την πάγια νομολογία, σε ρητές και απόλυτης σαφήνειας διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας (ΣτΕ 363/1932, ΣτΕ 106/1945, ΣτΕ 1108/1945, ΣτΕ 321/1971, ΣτΕ 1032/1971, ΣτΕ 1078/1980), αντίκειται δηλαδή στο Σύνταγμα, στο νόμο ή σε οποιαδήποτε άλλη διάταξη που έχει χαρακτήρα κανόνα δικαίου, καθώς και στους κανόνες του Ευρωπαϊκού δικαίου που έχουν άμεση εφαρμογή και στους κανόνες των διεθνών συνθηκών, οι οποίοι έχουν θεσπισθεί με νομοθετικές πράξεις.

Ο υπάλληλος μάλιστα είναι υποχρεωμένος να ελέγξει τόσο την εξωτερική (αν δηλ. υπάρχει νομιμότητα ως προς τον τύπο ή την αρμοδιότητα) όσο και την εσωτερική (ως προς το περιεχόμενο) νομιμότητα της διαταγής. Ο υφιστάμενος, λοιπόν, οφείλει να εξετάσει:

            Α) Εάν η διαταγή που του απευθύνθηκε τελεί μέσα στα όρια της καθ’ ύλην και της κατά τόπο αρμοδιότητας, τόσο της προϊσταμένης αρχής όσο και αυτού του ίδιου του παραλήπτη. Ο υφιστάμενος δικαιούται και υποχρεούται να αρνηθεί την εκτέλεση διαταγής που δεν εντάσσεται μέσα στον κύκλο της καθ’ ύλην ή της κατά τόπον αρμοδιότητας του ίδιου ή του διατάσσοντος. Σε περίπτωση μάλιστα που συγκρούονται διαταγές περισσότερων προϊσταμένων, ο υπάλληλος οφείλει να συμμορφωθεί με τη διαταγή του προϊσταμένου ο οποίος βρίσκεται ιεραρχικά στην ανώτερη βαθμίδα.

            Η καθ’ ύλην αρμοδιότητα, κατά τη θεωρία του Διοικητικού Δικαίου, συνίσταται στον καθορισμό του αντικειμένου της δραστηριότητας του διοικητικού οργάνου, δηλαδή των θεμάτων τα οποία μπορούν ή πρέπει να ρυθμισθούν με τις διοικητικές πράξεις που εκδίδει το όργανο αυτό, ενώ η κατά τόπο αρμοδιότητα συνίσταται στον καθορισμό της εδαφικής περιοχής, μέσα στην οποία το διοικητικό όργανο ασκεί την καθ’ ύλην αρμοδιότητά του και στηρίζεται στη σχέση των θεμάτων που υπάγονται στην καθ’ ύλην αρμοδιότητα προς ορισμένο τόπο (Σπηλιωτόπουλος Επ., ό.π. σελ. 144).

            Β) Εάν έχει περιβληθεί η έκδοση της τους νόμους τύπους. Εάν η διαταγή εκδοθεί κατά παράβαση κανόνων που θεσπίζουν ουσιώδεις τύπους της διαδικασίας (π.χ. έλλειψη αιτιολογίας), χαρακτηρίζεται ως πρόδηλα παράνομη και συνεπώς αναγνωρίζεται δικαίωμα ανυπακοής του υπαλλήλου. Η «πρόδηλη παρανομία» δεν υφίσταται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, κατά υποκειμενική άποψη ο υπάλληλος θεωρεί ως παράνομη ορισμένη διαταγή την οποία οφείλει κατά τον νόμο να εκτελέσει, δεδομένου ότι στην αντίθετη περίπτωση θα μπορούσε να παραλύσει η ευταξία στην υπαλληλική διάρθρωση και ιεραρχία (ΣΕ 1756/1979).

            Γ) Εάν δεν αντίκειται το ουσιαστικό περιεχόμενο της διαταγής σε σαφείς διατάξεις του Συντάγματος και των Νόμων. Σύμφωνα μάλιστα με τον Α. Α. Σβώλο, «ο υπάλληλος οφείλει να εξετάζη, εάν η διαταγή είναι σύμφωνος προς το Διάταγμα, εάν το Διάταγμα είναι σύμφωνον προς τον νόμον, αν ούτος τέλος είναι σύμφωνος προς το Σύνταγμα, καθόσον οφείλεται υπακοή κατά πρώτον εις το Σύνταγμα, κατά δεύτερον εις τον νόμον, κατά τρίτον εις το Διάταγμα και κατά τέταρτον εις την διαταγήν της προϊσταμένης αρχής». Στην περίπτωση κατά την οποία έκδηλη παρανομία δεν υπάρχει, η εκτέλεση της διαταγής αποτελεί για τον υπάλληλο – παραλήπτη της, αναντίρρητη υπηρεσιακή υποχρέωση. Διαφορετικά, η άρνηση εκτέλεσης πρόδηλα παράνομης διαταγής δεν συνεπάγεται κανενός είδους ευθύνη για τον υπάλληλο, με την προϋπόθεση όμως ότι αυτός αναφέρει το γεγονός χωρίς αναβολή. Εάν, όμως, αποδειχθεί εκ των υστέρων ότι η διαταγή, την οποία αρνήθηκε να εκτελέσει ο υπάλληλος, δεν είναι πρόδηλα παράνομη, τότε ο υπάλληλος θα διωχθεί για παράβαση καθήκοντος. Το εάν μια εντολή ή πράξη χαρακτηρίζεται από «πρόδηλη» παράνομη ενέργεια επαφίεται στην κρίση του Δικαστηρίου.

Ωστόσο, σε περίπτωση που η διαταγή αντίκειται σε διατάξεις νόμων ή κανονιστικών πράξεων και παράλληλα περιέχει επείγοντες και εξαιρετικούς λόγους γενικότερου συμφέροντος ή σε περίπτωση που ύστερα από άρνηση υπακοής σε πρώτη διαταγή που πρόδηλα αντίκειται σε τέτοιες διατάξεις, ακολούθησε δεύτερη διαταγή που εκθέτει επείγοντες και εξαιρετικούς λόγους γενικότερου συμφέροντος, ο υπάλληλος οφείλει να εκτελέσει τη διαταγή και να αναφέρει συγχρόνως στην προϊστάμενη Αρχή εκ μέρους του ότι διετάχθη (άρθρο 25 παρ. 3 εδ. β΄ ΥΚ). Η ικανοποίηση του δημοσίου συμφέροντος, άλλωστε, κατέχει πρωτεύουσα θέση κατ’ εξοχήν στο Διοικητικό Δίκαιο αλλά και ειδικότερα στο Δημοσιοϋπαλληλικό. Ο κανόνας, λοιπόν, είναι το καθήκον υπακοής του υπαλλήλου, ενώ αποτελεί εξαίρεση η υποχρέωση ανυπακοής, αφού συγχωρείται μόνο στις παραπάνω ρητά αναγραφόμενες στον ΥΚ περιπτώσεις.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι, τελικά, ο δημόσιος υπάλληλος υπέχει καθήκον υπακοής σε νόμιμες και σε απλώς παράνομες διαταγές, δηλ. σε διαταγές των οποίων η νομιμότητα είναι αμφίβολη, καθόσον πιθανολογείται ενδεχομένως να υπάρχει νομική διχογνωμία ως προς την ερμηνεία του νόμου. Η άρνηση, λοιπόν, υπαλλήλου να συμμορφωθεί με μια απλώς παράνομη διαταγή αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα, όπως άλλωστε έχει κριθεί και νομολογιακά (ΣτΕ2031/1987).  Παράλληλα και ταυτόχρονα η υποχρέωση ανυπακοής αφορά μόνο στις πρόδηλα παράνομες διαταγές και συνδέεται με την υποβολή σχετικής αναφοράς. Περαιτέρω, το καθήκον της απόλυτης υπακοής (ουσιαστικά το καθήκον του υπαλλήλου να παρανομήσει) καθιερώνεται στην περίπτωση κατά την οποία ο διατάξας επικαλείται «επείγοντες και εξαιρετικούς λόγους γενικότερου συμφέροντος» ή εάν ακολουθήσει δεύτερη διαταγή που επιβεβαιώνει και επιμένει στο περιεχόμενο της πρώτης.

Νομολογία

1. ΣτΕ3498/2000:. Το ΣτΕ έκρινε ότι δε ήταν πρόδηλα παράνομη η πράξη του Υποδιοικητή του ΙΚΑ περί παράτασης της απόσπαασης μόνιμης υγειονομικού υπαλλήλου, η οποία τιμωρήθηκε με την πειθαρχική ποινή του προστίμου ίσου με το ένα τρίτο (1/3) των μηνιαίων αποδοχών της, λόγω του ότι δεν συμμορφώθηκε με μια απόφαση του Υποδιοικητή, με την οποία παρατάθηκε η απόσπαση της χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου υπηρεσιακού συμβουλίου και παρέμεινε εκτός υπηρεσίας επί εννέα μήνες. Η υπάλληλος με αναφορά της είχε επισημάνει τον «πρόδηλα» παράνομο -κατά τη γνώμη της- χαρακτήρα της πράξης του Υποδιοικητή, όμως το Δικαστήριο έκρινε ότι, ανεξάρτητα από το κατά πόσο ήταν αναγκαία ή όχι για τη σύννομη παράτασης της απόσπασης η προηγούμενη σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου υπηρεσιακού συμβουλίου, η πράξη αυτή δεν ήταν πρόδηλα παράνομη και η υπάλληλος όφειλε, αφού ανέφερε την αντίθετη γνώμη της, να εκτελέσει την σχετική πράξη αμελλητί, πράγμα το οποίο δεν έπραξε.
2. Ο υπάλληλος δεν έχει κατ’ αρχήν την ευχέρεια να  αρνηθεί την  εκτέλεση διαταγής, που αφορά είτε στο αντικείμενο είτε στον τρόπο και τον χρόνο εκπληρώσεως των καθηκόντων  του  και  την  οποία  θεωρεί παράνομη,   αλλά   υποχρεούται  να  την  εκτελέσει  χωρίς  οποιαδήποτε καθυστέρηση οφειλόμενη σ’ αυτόν, αφού  αναφέρει  διά  της  κανονικής ιεραρχικής οδού την γνώμη του ως προς την εικαζόμενη ή πιθανολογούμενη παρανομία.   Μόνο  σε  περίπτωση  έκδηλης  παρανομίας,  όταν δηλαδή το περιεχόμενο της διαταγής αντιστρατεύεται ρητές  και  σαφείς  διατάξεις της  κειμένης  νομοθεσίας,  ο υπάλληλος μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση της διαταγής, υποχρεούμενος πάντως να αναφέρει πάραυτα την άρνησή  του αυτή  και  τους  λόγους στους οποίους στηρίζεται. (ΣτΕ 4197/1986, 1506/1987, 1575/1996).

• Απόφαση Πειθαρχικού Συμβουλίου: […] Επομένως, σε κάθε περίπτωση, αφότου ο υπάλληλος θεωρώντας την απόφαση ορισμού του ως Προέδρου του …παράνομη αναφέρθηκε εγγράφως ως προς το ζήτημα της εικαζόμενης παρανομίας τόσο στον Αντιπεριφερειάρχη όσο και στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση […] είχε στη συνέχεια τη νόμιμη υποχρέωση να τηρήσει τις εντολές που με σειρά εγγράφων (…/2013 έγγραφο του Γενικού Διευθυντή Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης …, οικ. …-2013 και οικ. …-2013 έγγραφα του Αντιπεριφερειάρχη …) του δόθηκαν και να προβεί στην συγκρότηση και λειτουργία του … αμελλητί. Ενόψει αυτών, το Συμβούλιο κρίνει, ότι ο … αρνούμενος να συγκαλέσει και να λειτουργήσει ως Πρόεδρος το … Περιφερειακής Ενότητας …, από το χρόνο συγκρότησής του (…2013) έως την 1.11.2013, οπότε κλήθηκε σε απολογία, υπέπεσε στο αποδιδόμενο σε αυτόν πειθαρχικό αδίκημα της «άρνησης ή παράλυσης εκτέλεσης υπηρεσίας» κατά την περίπτωση κ΄ της παρ. 1 του άρθρου 107 του Ν 3528/2007, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο πρώτο του Ν 4057/2012.

1. Συνεπώς, δεν ήταν νόμιμη διαταγή προς υπάλληλο να προσέλθει στην υπηρεσία του καθ’ ορισμένο Σάββατο και Κυριακή, εφόσον δεν είχαν εκδοθεί αποφάσεις περί υπερωριακής εργασίας ή καθιερώσεως του Σαββάτου ως εργάσιμης ημέρας και μεταφοράς της ημέρας αναπαύσεως, και η δοθείσα στον προσφεύγοντα διαταγή αφορούσε μόνιμες και σταθερές ανάγκες της υπηρεσίας και όχι έκτακτες αναφερόμενες ειδικά στην εν λόγω χρονική περίοδο των δύο ημερών. Η μη προσέλευση, ως εκ τούτου, του υπαλλήλου δεν συνιστά το παράπτωμα της απουσίας από την εκτέλεση υπηρεσιακών καθηκόντων αλλά άρνηση εκτελέσεως υπηρεσίας, εφόσον η ως άνω διαταγή, καίτοι δεν είχε νόμιμο έρεισμα, δεν μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως εκδήλως παράνομη, η πρόσθετη εργασία ή εργασία κατά τις μη εργάσιμες ημέρες μπορεί να επιβληθεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις (ΣΕ 4197/1986, 1324, 1690/1972).

Πηγές:

1. ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΚΑΘΗΚΟΝΤΟΣ – ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗ & ΠΟΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, Ιωάννα Γιαρένη, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 117-122
2. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ, Τάχος – Συμεωνίδης, Εκδόσεις Σάκκουλα, Γ’ έκδοση, άρθρο 25.
3. ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ, Μιχάλης Πικραμένος, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 123

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efottopoulou.gr

The post Δικαίωμα ανυπακοής δημοσίου υπαλλήλου σε παράνομη διαταγή προϊσταμένου του appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Η κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου επί των αδέσποτων ακινήτων, καθιερώθηκε, για πρώτη φορά το έτος 1837, με το άρθρο 16 του νόμου της 21.6/10.7.1837 “Περί διακρίσεως δημοσίων κτημάτων”, με το οποίο ορίστηκε, ότι “όλα τα παρ` ιδιωτών ή κοινοτήτων μη δεσποζόμενα, δηλαδή όλα τα αδέσποτα, καθώς και τα των …ακλήρων αποθανόντων κτήματα, επί των οποίων δεν υπάρχουν άλλων αποδεδειγμέναι απαιτήσεις, ανήκουν εις το Δημόσιον”. Ο νόμος αυτός «περί διακρίσεως κτημάτων» τροποποίησε τον προϊσχύσαντα αυτού κανόνα του βυζαντινορωμαϊκού δικαίου, κατά τον οποίο όποιος καταλάμβανε αδέσπoτο, αποκτούσε την κυριότητα του ((Ν. 1, 23, Πανδ. (47 ,1), Εισηγ. 47 (2-1) Πανδ. 41.1), έτσι ώστε να μην ήταν απαιτούμενη πλέον η πραγματική κατάληψη των αδέσποτων ακινήτων, προκειμένου να επέλθει κτήση της κυριότητας τους, νομοθετική μεταβολή που υπαγορεύτηκε από την ανάγκη να καταστεί ευχερής η κτήση από το δημόσιο της κυριότητας των κτημάτων, τα οποία είχαν τότε εγκαταλειφθεί από τους Οθωμανούς ιδιοκτήτες τους, οι οποίοι αποχώρησαν από την Ελλάδα, λόγω του απελευθερωτικού αγώνα. Συγχρόνως, ο ίδιος νόμος δεν μετέβαλε τις προϋποθέσεις για να καταστεί ένα ακίνητο αδέσποτο, διότι η εγκατάλειψη των κτημάτων από τους Οθωμανούς, που αποχώρησαν από την ελεύθερη πλέον Ελλάδα, θεωρούνταν οριστική (χωρίς πρόθεση επιστροφής τους) και επομένως ότι γινόταν με πρόθεση οριστικής παραίτησης από την κυριότητα. Ο νόμος αυτός θέσπιζε, όπως και το άρθρο 972 ΑΚ, έναν πρωτότυπο τρόπο κτήσης κυριότητας, με συνέπεια από το χρόνο ισχύος του (1837) όλα τα παραπάνω αδέσποτα ακίνητα να περιέλθουν στο δημόσιο, ενώ η κυριότητα των λοιπών ακινήτων, δηλαδή είτε αυτών που ήδη ανήκαν στο ελληνικό δημόσιο λόγω της κατά τα παραπάνω διαδοχής του οθωμανικού δημοσίου, είτε αυτών που τότε ανήκαν στην κυριότητα των ιδιωτών (Ελλήνων ή Οθωμανών), παρέμεινε ως είχε. Κατά συνέπεια, από την έναρξη ισχύος του παραπάνω ειδικού νόμου έπαυσαν να υφίστανται τα εξαρχής (αείποτε) αδέσποτα και έκτοτε ο μόνος νόμιμος τρόπος για να καταστεί ένα ακίνητο αδέσποτο ήταν, όπως και σήμερα εξακολουθεί να είναι, αυτός της παραίτησης του κυρίου από την κυριότητα, για την οποία (παραίτηση), όμως, όπως γινόταν δεκτό κατά το βυζαντινορωμαϊκό δίκαιο, δεν ήταν απαραίτητο να τηρηθεί κάποιος τύπος, αλλά αρκούσε να υπήρχε και να αποδεικνυόταν η σαφής πρόθεση του κυρίου να εγκαταλείψει οριστικά την κυριότητα (Απ. Γεωργιάδης, ό.π. 858-859). Προϋπόθεση, δηλαδή, και υπό την ισχύ του άρθρου 16 του προαναφερόμενου ειδικού νόμου για να περιέλθει ένα πράγμα στην κατηγορία των αδέσποτων και έτσι να ανήκει στο δημόσιο, δεν ήταν μόνον η εγκατάλειψη της νομής του πράγματος, αλλά και η βούληση του κυρίου περί παραιτήσεως αυτού από την κυριότητα, χωρίς πρόθεση περαιτέρω μεταβίβασης του πράγματος σε συγκεκριμένο πρόσωπο, η οποία μάλιστα βούληση πρέπει να εκδηλώνεται υπό συνθήκες μη καθιστώσες αυτήν αμφίβολη (ΠολΠρΝαξ 642004 ό.π, ΠολΠρθεσ 2677/1990 Αρμ 1991.766).

Υπό τον ισχύον νομικό καθεστώς του Αστικού Κώδικα, η διάταξη του άρθρου 972 ΑΚ προβλέπει ότι τα αδέσποτα ακίνητα ανήκουν κατά κυριότητα στο δημόσιο και η διάταξη του άρθρου 2§1 του α.ν. 1539/1938, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 53 ΕισΝΑΚ, προβλέπει ότι το δημόσιο θεωρείται νομέας αυτών, έστω και αν δεν έχει ενεργήσει ουδεμία πράξη νομής. Τα ακίνητα καθίστανται αδέσποτα με την παραίτηση του κυρίου αυτών από την κυριότητα τους, που αναπτύσσει τα αποτελέσματα της μόνο μετά τη μεταγραφή της σχετικής συμβολαιογραφικής δήλωσης παραίτησης (Απ. Γεωργιάδης, ό.π, σ. 858,859) (βλ. Μπαλή, Εμπρ. Δίκ., παρ. 85, Γεωργιάδη, ό.π., Κ. Παπαδόπουλου, Αγωγές Εμπραγμάτου δικαίου, σελ. 67, με παραπομπές εις νομολογία, Μπόσδα, ό.π. σελ. 138, ΑΠ 200/1981 ΝοΒ 29.1398, ΑΠ 447/1976, ΑρχΝ ΚΖ 781 ΠΠρΘεσ 2677/1990 ΑΡΜ/1991, 766).. Η παραίτηση αποτελεί μονομερή και εκποιητική δικαιοπραξία, καθώς τείνει στην κατάργηση του εμπράγματου δικαιώματος της κυριότητας, ως δε τέτοια απαιτείται να περιβληθεί τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου, όπως και κάθε άλλη δικαιοπραξία παραίτησης από εμπράγματο δικαίωμα, και να μεταγραφεί, προκειμένου να αναπτύξει τα έννομα αποτελέσματά της. Ακολούθως, μόνον με και από την μεταγραφή της συμβολαιογραφικής δήλωσης παραίτησης επέρχεται απώλεια της κυριότητας του ιδιώτη και περιέλευσή της στο Δημόσιο (Γεωργιάδης Απόστολος, ΧρΙΔ 2005.858), (67/2024 Εφετείο Αιγαίου NOMOS). Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι υπό το καθεστώς ισχύος του ΑΚ όπου τα αδέσποτα ακίνητα ρυθμίζονται από το άρθρο 972 ΑΚ και το άρθρο 2 παρ. 1 α.ν.1539/1938, προκειμένου να καταστεί ένα ακίνητο αδέσποτο δεν αρκεί ούτε και απαιτείται εγκατάλειψη της νομής του από τον κύριο, αλλά προϋπόθεση για να καταστεί αδέσποτο ένα ακίνητο είναι να προβεί ο κύριος σε δήλωση παραίτησης από την κυριότητα, η οποία (δήλωση) θα πρέπει να υποβληθεί στο συμβολαιογραφικό τύπο και να μεταγραφεί (62/2004 ΠΠρ Νάξου). Το Δημόσιο σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις αποκτά πρωτότυπα την κυριότητα και συγχρόνως με την κυριότητα αποκτά αυτοδίκαια και τη νομή του ακινήτου, ανεξάρτητα αν έλαβε τη φυσική εξουσία αυτού ή αν ενήργησε πάνω σε αυτό πράξεις διακατοχής. Έτσι επί των αδέσποτων κτημάτων ο κάτοχος αυτών δεν μπορεί να αποκτήσει νομή ολικά ή κατά ένα μέρος, αφού αυτή παρεμποδίζεται από την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 2 του α.ν. 1539/1938 κατά την οποία τα κτήματα του Δημοσίου είναι ανεπίδεκτα νομής τρίτου (ΑΠ 132/2000 Δνη 41, 1025).

Διάκριση από τα εγκαταλελειμμένα:

Έπεται ότι τα αδέσποτα ακίνητα πρέπει να διακρίνονται από τα εγκαταλελειμμένα, τα οποία εξακολουθούν να ανήκουν στην κυριότητα κάποιου προσώπου αλλά ο κύριος αυτών εγκατέλειψε τη νομή ή κατοχή τους (δεδομένου ότι η κυριότητα ως απεριόριστο δικαίωμα περιλαμβάνει ακόμα και την ευχέρεια του κυρίου να μην κάνει καμία χρήση του ακινήτου) και είτε ουδείς τα κατέχει είτε κάποιος τρίτος τα κατέλαβε και τα κατέχει, χωρίς όμως ο κύριος να ασκήσει αγωγή κατά του κατόχου αυτού (Απ. Γεωργιάδης, ό.π, σ. 859,860), καθώς αυτά είναι δυνατόν να επανέλθουν στην ενεργό κυριότητα των εγκαίρως εμφανιζομένων ιδιοκτητών, είτε περιέρχονται στην κυριότητα των αληθώς και νομίμως χρησιδεσποσάντων αυτά, είτε τέλος καταλαμβάνονται από το δημόσιο προς δεκαετή διαχείριση, κατά τους όρους του σχετικού άρθρου 334 του α.ν. 1539/1938 (ΠολΠρΝαξ 64/2004 ό.π, ΠολΠρθεσ 2677/1990 ό.π.). Δεν συνάγεται τεκμήριο εγκατάλειψης εκ του λόγου και μόνο ότι ο αντίδικος του Δημοσίου αδυνατεί να αποδείξει με εγγράφους τίτλους την άσκηση νομής στο ακίνητο από τους απώτερους δικαιοπαρόχους του. Διότι ακόμη και αν δεν αποδειχθεί ότι οι δικαιοπάροχοι του σημερινού νομέα ασκούσαν πράξεις νομής στο ακίνητο, τούτο δεν αποδεικνύει ασφαλώς ότι αυτό ήταν αδέσποτο, καθόσον την προϋπόθεση αυτή πρέπει να αποδείξει το Δημόσιο (Κιτσαρά, ό.π.). Στα εγκαταλελειμμένα ακίνητα περιλαμβάνονται επομένως α) εκείνα, των οποίων δεν επιμελείται προς απόλαυση των ωφελημάτων ο ιδιοκτήτης τους, ο οποίος όμως διατηρεί τη διάνοια κυρίου, και β) εκείνα, τη νομή των οποίων εγκαταλείπει ο κύριός τους ατύπως, με σκοπό παραίτησης από την κυριότητά τους (ΕφΔωδ 3/2019 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).(67/2024 Εφετείο Αιγαίου NOMOS).Η έννοια των αδέσποτων είναι διάφορος της τοιαύτης των εγκαταλελειμμένων, τα οποία είτε επανέρχονται στην ενεργό κυριότητα των εγκαίρως εμφανιζομένων ιδιοκτητών, είτε περιέρχονται στην κυριότητα των αληθώς και νομίμως χρησιδεσποσάντων αυτά, είτε τέλος καταλαμβάνονται υπό του Δημοσίου προς δεκαετή διαχείριση (αρθρ. 34 α.ν. 1539/1938) υπέρ και διά λογαριασμό των ενδεχομένως εμφανισθησομένων νομίμων δικαιούχων αυτών παράλληλα με την σοβαρή προσδοκία της, μετά χωρίς διακοπή παρέλευση της δεκαετίας αυτής, αποκτήσεως ιδίας (του Δημοσίου) επ’ αυτών αποκλειστικής κυριότητας (βλ. Ε. Δωρή, Τα δημόσια κτήματα, έκδ. 1980, σελ. 424, 602 επ., Δ. Παίζη, Τα εγκαταλελειμμένα και παρά των ιδιοκτητών ακίνητα και τα επ’ αυτών δικαιώματα του Δημοσίου, εις ΝοΒ 22. 424 επ., Γεωργιάδη, ό.π., σελ. 196, με παραπομπή εις νομολογία). (48/2024 Εφετείο Πειραιά NOMOS) Το Δημόσιο δεν καθίσταται κύριος με μόνη την κατάληψή τους, αλλά προσαπαιτείται: ά): η έκδοση πρωτοκόλλου κατάληψης, β) η παρέλευση δεκαετίας και γ) η καθ’ όλο αυτό το χρονικό διάστημα μη εκδήλωση αναζήτησης εκ μέρους του κυρίου. (ΕφΑιγ 1/1971, ΝοΒ 19.644).

Απόδειξη κυριότητας Δημοσίου:

Το Ελληνικό Δημόσιο επικαλούμενο ότι είναι κύριο του επίδικου κτήματοας λόγω περιέλευσης σε αυτού ως δημόσιο, πρέπει να αποδείξει είτε α) ότι πριν από την απελευθέρωση το ακίνητο αυτό δεν δεσποζόταν από ιδιώτη ή ανήκε σε άκληρο αποθανόντα,  είτε β) ότι μετά την απελευθέρωση το επίδικο ακίνητο κατέστη αδέσποτο με την εγκατάλειψή του από Οθωμανό ιδιοκτήτη του λόγω της οριστικής αποχώρησής του από την Ελλάδα, οπότε το Ελληνικό Δημόσιο θα μπορούσε να αποκτήσει την κυριότητά του επ` αυτού είτε με κατάληψη , είτε αυτοδικαίως, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο 16 του Ν. 21-6/10-7-1837, είτε γ) ότι υπό την ισχύ των διατάξεων του βυζαντινορωμαϊκού δικαίου εγκαταλείφθηκε η νομή του επιδίκου ακινήτου από τον ιδιοκτήτη αυτού, με βούληση εγκατάλειψής του, δηλαδή απόφαση αυτού περί παραιτήσεώς του από την κυριότητα, χωρίς πρόθεση περαιτέρω μεταβίβασης του πράγματος σε συγκεκριμένο τρίτο πρόσωπο και δ) ότι μετά την εισαγωγή του ΑΚ υπήρξε παραίτηση από την κυριότητα του επιδίκου, περιβληθείσα τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου και μεταγραφείσα. (27/2019 ΑΠ NOMOS). Συγκεκριμένα, το ενάγον Δημόσιο οφείλει να προσδιορίσει πως το επίδικο ακίνητο κατέστη αδέσποτο, εάν πρόκειται για εξ αρχής αδέσποτο ή όχι, οπότε στην τελευταία περίπτωση που αυτό έχει προϋπάρξει υπό την δεσποτεία άλλου, οφείλει περαιτέρω να προσδιορίσει ποιο ήταν αυτό το πρόσωπο και πως απέβαλε την κυριότητά του. Περαιτέρω και εφόσον το Δημόσιο επικαλείται ότι το αδέσποτο ακίνητο περιήλθε στην κυριότητά του πριν την ισχύ του νόμου “περί διακρίσεως κτημάτων” της 10.7.1837, πρέπει επιπλέον να επικαλεστεί και όλα εκείνα τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν την πραγματική κατάληψή του ακινήτου από αυτό, η οποία απαιτείτο κατά τις διατάξεις του βυζαντινορωμαϊκού δικαίου προκειμένου να επέλθει κτήση της κυριότητάς του (Εφ.Πατρ. 62/2022 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Νομικό καθεστώς αδεσπότων ακινήτων appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι για την ύπαρξη δεδικασμένου, που στοιχειοθετεί λόγο αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. ΣΤ` του ΚΠΔ, πρέπει να συντρέχουν: α) αμετάκλητη απόφαση (ή βούλευμα) που αποφαίνεται για τη βασιμότητα ή μη της κατηγορίας ή παύει οριστικά την ποινική δίωξη για μια αξιόποινη πράξη, β) ταυτότητα προσώπου και γ) ταυτότητα πράξης, ως προς το πραγματικό σκέλος της στο σύνολό του (τρόπο, χρόνο, τόπο και λοιπές ιστορικές περιστάσεις τέλεσής της) και ανεξάρτητα από το νομικό χαρακτηρισμό της, που περιλαμβάνει τόσο την πράξη του δράστη (ενέργεια ή παράλειψη), όσο και το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκλήθηκε από αυτή, αμέσως μετά την τέλεσή της ή σε μεταγενέστερο χρόνο (ΑΠ 544/2023, ΑΠ 445/2021, ΑΠ 37/2017 ΝΟΜΟΣ).

Ως πράξη νοείται το ιστορικό γεγονός, δηλαδή η υλική πράξη και πνευματική κίνηση, με όλα τα αποτελέσματα στον εξωτερικό κόσμο, καθ` όλη τη διαδρομή και καθ` όλες τις πραγματικές και νομικές όψεις της, τις οποίες ο δικαστής έχει δικαίωμα να ερευνήσει και να αξιολογήσει αυτεπάγγελτα. Ταυτότητα, δηλαδή, της πράξης, υπάρχει όταν η νέα κατηγορία συγκροτείται εξ αντικειμένου από τα ίδια πραγματικά περιστατικά, από τα οποία απαρτίζεται κατά τα ουσιώδη αντικειμενικά στοιχεία της και η προηγούμενη κατηγορία. Ενόψει αυτών, το δεδικασμένο εξαντλείται, όχι στην ταυτότητα του εγκλήματος, αλλά στην ταυτότητα της αξιόποινης πράξης, για την οποία ασκήθηκε η ποινική δίωξη και δεν εμποδίζει νέα δίωξη για άλλη αξιόποινη πράξη, που δεν κρίθηκε, έστω και αν στα στοιχεία της πράξης αυτής περιλαμβάνεται και εκείνο, που επίσης αποτέλεσε στοιχείο του εγκλήματος, που έχει κριθεί. Δεν υφίσταται ταυτότητας πράξης και ως εκ τούτου δεδικασμένο, οσάκις τα περισσότερα αποτελέσματα μίας φυσικής πράξης, έχουν αυτοτελή υλική υπόσταση και αποτελούν εξωτερικά καθένα ίδιο έγκλημα, το οποίο δεν τέθηκε υπό την κρίση του δικαστηρίου (ΑΠ 544/2023, ΑΠ 445/2021, ΑΠ 743/2020, ΑΠ 872/2015 ΝΟΜΟΣ), όπως, επίσης όταν διαφέρει ο χρόνος τέλεσης (ΑΠ 1638/2018 ΝΟΜΟΣ), ενώ δεν έχει σημασία αν παραλλάσσει ο τρόπος συμμετοχής (ΑΠ 544/2023, ΑΠ 733/1998 ΝΟΜΟΣ) και βέβαια η ταυτότητα της πράξης προκύπτει μόνο από το διατακτικό της απόφασης ή του βουλεύματος και όχι από το αιτιολογικό, που μπορεί να χρησιμεύσει μόνο για τη διασάφηση του πρώτου (ΑΠ 544/2023, ΑΠ 320/2014 ΝΟΜΟΣ).

Η επίκληση της ύπαρξης δεδικασμένου αποτελεί αυτοτελή ισχυρισμό, που προβλέπεται από το άρθρο 57 παρ.1 του ΚΠΔ, τον οποίο ο επικαλούμενος οφείλει να αποδείξει εγγράφως, δηλαδή με την προσκομιδή του αντιγράφου της απόφασης από την οποία απορρέει και επιπροσθέτως της βεβαίωσης του αρμοδίου γραμματέα περί του αμετακλήτου αυτής. Η παραβίαση του δεδικασμένου, μπορεί να προταθεί, όπως ειδικά προβλέφθηκε στο άρθρο 510 παρ. 2 του ΚΠΔ, το πρώτον και ενώπιον του Αρείου Πάγου ως λόγος αναίρεσης κατ` απόφασης, κατά την παρ.1 στοιχ. ΣΤ` του ίδιου άρθρου, έστω και αν τα πραγματικά περιστατικά που τον θεμελιώνουν δεν προτάθηκαν στο δικαστήριο της ουσίας, ενώ εξετάζεται, σύμφωνα με το άρθρο 511 εδ. α` ΚΠΔ και αυτεπαγγέλτως (ΑΠ 420/2023, ΑΠ 721/2022, ΑΠ 1955/2019, ΑΠ 1090/2019, ΑΠ 16/2018, ΑΠ 957/2016 ΝΟΜΟΣ).

Ελένη Μακροδημήτρη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Δεδικασμένο και εκκρεμοδικία στην ποινική διαδικασία κατ’ άρθρο 57 ΚΠΔ –  Η παραβίασή τους ως λόγος αναίρεσης κατ’ άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. ΣΤ΄ ΚΠΔ – Έννοια κι έκταση της ταυτότητας της πράξης appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Η αποκλειστική προθεσμία για την άσκηση της αγωγής της περ. α` αρχίζει από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της απόφασης του Δ.Σ. του Φορέα, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 1. Η αγωγή απευθύνεται κατά του αναγραφόμενου ως δικαιούχου του δικαιώματος στο οποίο αφορά η πρώτη εγγραφή ή κατά των καθολικών του διαδόχων. Σε περίπτωση ειδικής διαδοχής στο δικαίωμα στο οποίο αφορά η πρώτη εγγραφή, η αγωγή πρέπει να στραφεί τόσο κατά του φερόμενου με την πρώτη εγγραφή ως δικαιούχου ή των καθολικών του διαδόχων όσο και κατά των ειδικών διαδόχων αυτού. Εάν στην πρώτη εγγραφή έχει σημειωθεί ότι εκκρεμεί η εξέταση αίτησης διόρθωσης από τις Επιτροπές Εξέτασης Υποθέσεων Κτηματογράφησης του άρθρου 7Α του ν. 2308/1995 (Α` 114), η αγωγή στρέφεται υποχρεωτικά κατά του εμφανιζόμενου ως δικαιούχου στην πρώτη εγγραφή των τυχόν ειδικών ή καθολικών του διαδόχων και του αιτούντος τη διόρθωση κατά το άρθρο 6Α του ν. 2308/1995. Η άσκηση αγωγής, σύμφωνα με τα ανωτέρω, συνεπάγεται την αυτοδίκαιη λήξη της διαδικασίας ενώπιον των Επιτροπών Εξέτασης Υποθέσεων Κτηματογράφησης του άρθρου 7Α του ν. 2308/1995. [……]”

Αξίζει να σημειωθεί ότι όταν πρόκειται για αγωγή διόρθωσης πρώτων κτηματολογικών εγγραφών με χωρικές μεταβολές του ως άνω άρθρου, επειδή μία τέτοια αγωγή αποσκοπεί στην προστασία της κυριότητας και στην ακρίβεια των κτηματολογικών εγγραφών – κατ’ άρθρο 1116 του ΑΚ, αναλογικά εφαρμοζόμενου (βλ. Κων. Πλιάτσικα, Η διόρθωση ανακριβούς πρώτης κτηματολογικής εγγραφής εκδ. 2019 σελ. 322), πρέπει να διαταχθεί η διόρθωση με χωρική μεταβολή του εκάστοτε γεωτεμαχίου, ακόμη και αν τη συγκεκριμένη αγωγή δεν την άσκησαν όλοι οι συγκύριοι (590/2023 ΕΦ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ).

Ζέτα Μασσέλου

ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Νομιμοποίηση ενός εκ των συγκυρίων προς άσκηση αγωγής διόρθωσης πρώτων κτηματολογικών εγγραφών με χωρικές μεταβολές του άρθρου 6 παρ. 2 ν. 2664/1998 appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Ζέτα Μασσέλου, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Αλλαγή όψης πολυκατοικίας: Η πολεοδομική νομιμοποίηση αυθαιρέτου δεν αναιρεί τα δικαιώματα των συνιδιοκτητών (ΑΠ70/2019) appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Ζέτα Μασσέλου

ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Προσβολή πατρότητας και αναγνώριση τέκνου γεννημένου σε γάμο appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.