• 347/2023 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Καθώς, όπως αναφέρεται στην αγωγή, η ανωτέρω εταιρεία έχει ήδη λυθεί διά έγγραφης καταγγελίας του εναγομένου, και, συνεπώς, έχει τεθεί αυτοδικαίως και υποχρεωτικά στο στάδιο της εκκαθάρισης και δυνάμει της υπ`αριθμόν 3891/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων) έχουν διορισθεί τρίτοι εκκαθαριστές, η εταιρεία διατηρεί τη νομική της προσωπικότητα για τις ανάγκες και το σκοπό της εκκαθάρισης έως του πέρατος αυτής, παραμένοντας κυρία όλων των αντικειμένων της εταιρικής περιουσίας μέχρι τη ρευστοποίηση και τη διανομή της. Ωσαύτως δε αφού παραμένει υποκείμενο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν απ’ αυτήν, δε μπορεί ο εταίρος της, ούτε κατά το εν λόγω στάδιο και ενόσω αυτό διαρκεί, εφόσον ουδέν περί του αντιθέτου διαλαμβάνεται στην αγωγή, να ασκήσει ατομικά αξίωση […] Τα ανωτέρω ισχύουν και για την επικουρική βάση του προαναφερομένου κονδυλίου κατά τις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού, και τούτο ανεξαρτήτως της νομικής βασιμότητας της, διότι από τις ενέργειες του εναγομένου υπέστη άμεση μείωση η περιουσία της εταιρείας και όχι της ενάγουσας.» 

• 2077/2023 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Περαιτέρω, για τη νομική θεμελίωση της αγωγής, σε βάρος της τρίτης εναγόμενης, στις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις, για την απόδοση της ωφέλειας, νομιμοποιείται μόνο η εταιρία, σε βάρος της περιουσίας της οποίας επήλθε βλάβη, αφού αυτή της κατάβαλε μισθούς χωρίς την παροχή εργασίας και είναι η αμέσως ζημιωθείσα, η δε βλάβη του ενάγοντος ομόρρυθμου εταίρου από την παράνομη μείωση της περιουσίας της εταιρίας, στην οποία συμμετέχει, είναι έμμεση και δεν αποκαθίσταται.»

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Νομιμοποίηση εταιρείας επί της επικουρικής βάσης του αδικαιολόγητου πλουτισμού appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Παρατίθενται νομολογιακά αποσπάσματα:

• 347/2023 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Το στάδιο της εκκαθάρισης Ομόρρυθμης Εταιρίας δεν παύει πριν εξοφληθούν όλες οι υποχρεώσεις αυτής και, εάν, μετά τη λήξη των εργασιών της εκκαθάρισης, διαπιστωθεί η ύπαρξη εταιρικής απαίτησης ή εταιρικού χρέους, τότε επαναλαμβάνονται οι εργασίες εκκαθάρισης και συνεχίζεται η εκπροσώπηση της εταιρίας από τον εκκαθαριστή. Κατά το στάδιο δε αυτό φορέας των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων της εταιρίας είναι το νομικό πρόσωπο αυτής, το οποίο και κινεί τις σχετικές δίκες, εκπροσωπούμενο από τον εκκαθαριστή (ΑΠ ποιν 1996/2019 ό.π., ΑΠ 748/2017 ό.π., ΑΠ 224/2016 ό.π., ΕφΑθ 3865/2020 ό.π., ΜΕφΘ 969/2019 ό.π., ΜΕφΠειρ 128/2016 ό.π.). Κύριος δε των κερδών, που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της εταιρίας, είναι το νομικό πρόσωπο αυτής και, επομένως, μόνο κατ’ αυτού νομιμοποιείται παθητικά να στραφεί ο εταίρος για την καταβολή των κερδών, που του αναλογούν (ΑΠ 224/2016 Νόμος, ΑΠ 1036/2007, ΕφΑθ 3865/2020 Νόμος, ΜΕφΘεσ 969/2019 Νόμος, ΜΕφΠειρ 128/2016 Νόμος). Η ορθότητα της από τους εκκαθαριστές διανομής του προϊόντος της εκκαθάρισης, τόσο σχετικά με την έκταση του προϊόντος της εκκαθάρισης, που πρέπει να διανεμηθεί, όσο και με τις μερίδες των εταίρων στο προϊόν της εκκαθάρισης, μπορεί να αμφισβητηθεί από τους εταίρους, κατ’ ενάσκηση δικαιώματος από την εταιρική σχέση και στρέφεται κατά της εταιρείας, η οποία είναι ο οφειλέτης της απαιτήσεως των εταίρων στο προϊόν της εκκαθάρισης (ΑΠ 224/2016 ό.π., ΕφΑθ 3865/2020 ό.π.). Εξάλλου, τα ανωτέρω ισχύουν ακόμα και όταν επήλθε ήδη τυπική λήξη της εκκαθάρισης της εταιρίας, που επέρχεται με τη λογοδοσία των εκκαθαριστών και τη δημοσίευση του ισολογισμού της εκκαθάρισης, η ατελής δε δημοσιότητα, που ισχύει αναφορικά με την εκκαθάριση, δεν οδηγεί σε διαφορετικό συμπέρασμα.» 

• 222/2017 ΠΠρ Πατρών (NOMOS)

            «Κύριος των εισφορών των εταίρων, των κερδών, που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της, και των εν γένει αποκτημάτων από τη διαχείριση και γενικότερα φορέας των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων, που αποτελούν την εταιρική περιουσία, μέχρι τη ρευστοποίηση και τη διανομή αυτής, είναι το νομικό πρόσωπο της ομόρρυθμης εταιρείας. Συνεπώς, μόνο το νομικό πρόσωπο της ομόρρυθμης εταιρείας νομιμοποιείται παθητικά στη δίκη κατόπιν αγωγής κάποιου από τους εταίρους για την καταβολή της αναλογίας των κερδών και όχι τα ομόρρυθμη μέλη ή ο διαχειριστής ή ο εκκαθαριστής αυτής (ΑΠ 224/2016, ΑΠ 2349/2009 ΔΕΕ 2010. 682, ΕφΠειρ 264/2015 ΕλλΔνη 2016. 820, ΕφΘεσ 84/2014 ΕπισκΕΔ 2014. 175, ΕφΑΘ 1127/2011 ΔΕΕ 2011. 1030).

            […]    

            Κατά τη σωρευόμενη βάση, που στηρίζεται στην εταιρική σύμβαση, εκ της οποίας απορρέει το δικαίωμα του ενάγο­ντος για διανομή των κερδών και καταβολής της επιχειρη­ματικής αμοιβής του, η αγωγή πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης του δεύτερου εναγομένου διότι, σύμφωνα με την ανωτέρω μείζονα σκέψη, παθητικά νομιμοποιείται μόνο η πρώτη ενα­γόμενη ομόρρυθμη εταιρεία, ως κυρία των εκάστοτε ετή­σιων κερδών, βάσει των οποίων υπολογίζεται και η εκά­στοτε αναλογούσα ετήσια επιχειρηματική αμοιβή του δια­χειριστή ομορρύθμου εταίρου της.» 

• 3773/2025 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Από τα ανωτέρω, έπεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 64, σε συνδυασμό και με το άρθρο 68 KΠολΔ, μόνη η ετερόρρυθμη εταιρία, ως νομικό πρόσωπο, νομιμοποιείται ενεργητικά και παθητικά, να μετέχει στις σχετικές δίκες, που την αφορούν (βλ. ΕφΠειρ 378/2016 ΤΝΠ Νόμος, ΕφΑαρ 485/2006, ΕπισκΕμπΔ 2006/1125, ΕφΑΘ 7603/2005, ΕλλΔ/νη 2006/118), εκπροσωπούμενη από τον εκκαθαριστή ή τους συνεκκαθαριστές της, οι οποίοι δεν νομιμοποιούνται, ενεργητικά και παθητικά, να ενάγουν και να ενάγονται, ούτε, ως μέλη της εταιρίας, ούτε ατομικά, ως προς τα αντικείμενα της εταιρικής περιουσίας, ήτοι το ενεργητικό και παθητικό αυτής, μέχρι τη ρευστοποίηση της περιουσίας και τη διανομή της, εκτός, εάν συντρέχει κατεπείγουσα περίπτωση. Σε αντίθετη περίπτωση, που ενάγει ή ενάγεται εταίρος ετερόρρυθμης εταιρίας, που τελεί υπό εκκαθάριση και όχι η ίδια, ως νομικό πρόσωπο, το δικαστήριο, που ελέγχει και αυτεπαγγέλτως, τη νομιμοποίηση όλων των διαδίκων, σε κάθε στάση της δίκης, (άρα και στο Εφετείο), σύμφωνα με το άρθρα 68 και 73 KΠολΔ, πρέπει να απορρίπτει τη σχετική αγωγή ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, αντίστοιχα, τούτου (βλ Ολ. ΑΠ 27/1987, ΝοΒ 36, 92, ΕφΑΘ 1510/2024, δημ. ΤΝΠ Νόμος). 

• 2077/2023 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Σε αντίθετη περίπτωση, που ενάγει ή ενάγεται εταίρος της ομόρρυθμης εταιρίας που τελεί υπό εκκαθάριση και όχι η ίδια, ως νομικό πρόσωπο, το δικαστήριο, που ελέγχει και αυτεπαγγέλτως τη νομιμοποίηση όλων των διαδίκων σε κάθε στάση της δίκης (άρα και στο εφετείο), σύμφωνα με το άρθρα 68 και 73 KΠολΔ, πρέπει να απορρίπτει τη σχετική αγωγή ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, αντίστοιχα, τούτου (ΟλΑΠ 27/1987 -ΕφΠειρ 81/2021 378/2016 – ΕφΑθ 3865/2020, 1410/2013). Περαιτέρω, με την άσκηση της έφεσης η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, κατά τα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους.» 

• 224/2016 ΑΠ (NOMOS)

            «Κατά τη διάρκεια του σταδίου της εκκαθαρίσεως, η ομόρρυθμη εταιρία λογίζεται υφιστάμενη για τις ανάγκες της εκκαθαρίσεως, για την ενάσκηση δε των εν γένει αξιώσεων της νομιμοποιείται μόνο η ίδια και όχι οι εταίροι της.

            […]

            Η ορθότητα της από τους εκκαθαριστές διανομής του προϊόντος της εκκαθάρισης, τόσο σχετικά με την έκταση του προϊόντος της εκκαθάρισης που πρέπει να διανεμηθεί, όσο και με τις μερίδες των εταίρων στο προϊόν της εκκαθάρισης, μπορεί να αμφισβητηθεί από τους εταίρους, κατ’ ενάσκηση δικαιώματος από την εταιρική σχέση και στρέφεται κατά της εταιρείας, η οποία είναι ο οφειλέτης της απαιτήσεως των εταίρων στο προϊόν της εκκαθάρισης. Στην ένδικη υπόθεση η υπό κρίση αγωγή της αναιρεσείουσας, […] ήταν απορριπτέα, ως παθητικώς ανομιμοποίητη. Τούτο, διότι στο επισκοπούμενο περιεχόμενο της αγωγής, δεν γίνεται επίκληση περιστατικών νομότυπης περάτωσης της εκκαθάρισης, αλλά αμφισβήτησής της και επίκληση ακυρότητας των όποιων πράξεων εκκαθάρισης διενέργησαν οι αναιρεσίβλητοι, αυθαιρέτως, χωρίς τη σύμπραξη όλων των εταίρων, σε αντίθεση με το νόμο και το καταστατικό της εταιρείας, καθώς και προβολή ανεξόφλητων υποχρεώσεων της εταιρείας έναντι της αναιρεσείουσας από κέρδη κατά τη διάρκεια λειτουργίας της. Ακόμη δε και αν εκτιμηθεί ότι με την αγωγή της η αναιρεσείουσα αμφισβητεί την ορθότητα της από τους εκκαθαριστές διανομής του προϊόντος της (άκυρης κατά τους ισχυρισμούς της) εκκαθάρισης και πάλι παθητικώς νομιμοποιείται η εταιρεία, ως οφειλέτης της απαιτήσεως της αναιρεσείουσας στο προϊόν της εκκαθάρισης.» 

• 3865/2020 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Κατά τη διάρκεια του σταδίου της εκκαθαρίσεως, η ομόρρυθμη εταιρία λογίζεται υφιστάμενη για τις ανάγκες της εκκαθαρίσεως, για την ενάσκηση, δε, των εν γένει αξιώσεων της νομιμοποιείται μόνον, η ίδια και όχι οι εταίροι της. Αυτοί, μόνον, μετά το πέρας της εκκαθαρίσεως μπορούν να ασκήσουν τις αξιώσεις τους κατά της εταιρίας ή κατά των συνεταίρων τους, από την εταιρική σχέση, μεταξύ, δε, αυτών περιλαμβάνεται και η αξίωση καταβολής μεριδίου από τα πραγματοποιηθέντα κέρδη της εταιρίας, κατά τη διάρκεια λειτουργίας της. Εξ άλλου, το στάδιο της εκκαθάρισης ομόρρυθμης εταιρίας δεν παύει, πριν εξοφληθούν όλες οι υποχρεώσεις αυτής και, εάν μετά τη λήξη των εργασιών της εκκαθάρισης, διαπιστωθεί η ύπαρξη εταιρικής απαίτησης ή εταιρικού χρέους, τότε επαναλαμβάνονται οι εργασίες εκκαθάρισης και συνεχίζεται η εκπροσώπηση της εταιρίας από τον εκκαθαριστή. Κύριος, δε, των κερδών, που πραγματοποιούνται, κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της εταιρίας, είναι το νομικό πρόσωπο αυτής και, επομένως, μόνον, κατ’ αυτού νομιμοποιείται παθητικά να στραφεί ο εταίρος για την καταβολή των κερδών, που του αναλογούν (ΑΠ 1036/2007, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Τέλος, η ορθότητα της από τους εκκαθαριστές διανομής του προϊόντος της εκκαθάρισης, τόσο, σχετικά με την έκταση του προϊόντος της εκκαθάρισης, που πρέπει να διανεμηθεί όσο και με τις μερίδες των εταιρών στο προϊόν της εκκαθάρισης, μπορεί να αμφισβητηθεί από τους εταίρους, κατ’ ενάσκηση δικαιώματος από την εταιρική σχέση και στρέφεται κατά της εταιρείας, η οποία είναι ο οφειλέτης της απαιτήσεως των εταίρων στο προϊόν της εκκαθάρισης (ΑΠ 224/2016,ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). […] ε αντίθετη περίπτωση, που ενάγει ή ενάγεται εταίρος της ομόρρυθμης Εταιρίας, που τελεί υπό εκκαθάριση και όχι η ίδια, ως νομικό γμρόσωπο, το δικαστήριο, που ελέγχει και αυτεπαγγέλτως, τη νομιμοποίηση όλων των διαδίκων, σε κάθε στάση της δίκης, (άρα και στο Εφετείο), σύμφωνα με το άρθρα 68 και 73 KΠολΔ, πρέπει να απορρίπτει τη σχετική αγωγή, ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, αντίστοιχα, τούτου (βλ Ολ. ΑΠ 27/1987, ΝοΒ 36, 92, ΕφΠειρ 378/2016, ό.α., ΕφΑΘ 1410/2013, ΕλλΔ/νη 2013/1395).

            […]

            Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο οδηγήθηκε στο ίδιο συμπέρασμα, έστω και με συνοπτικότερη αιτιολογία, η οποία παραδεκτός συμπληρώνεται από το παρόν δικαστήριο, κρίνοντας, ότι οι εναγόμενοι δεν νομιμοποιούνται παθητικός, όσον αφορά την ένδικη αγωγή, ορθά το νόμο εφάρμοσε και όσα περί του αντιθέτου υποστηρίζει με το μοναδικό λόγο έφεσης του ο εκκαλών κρίνονται απορριπτέα.» 

• 1127/2011 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Με το παραπάνω περιεχόμενο και αιτήματα η ένδικη αγωγή κρίνεται απορριπτέα ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης του εναγομένου. Ειδικότερα, όπως εκτίθεται στη μείζονα σκέψη της παρούσας, μοναδική παθητικά νομιμοποιούμενη για την αξίωση των εταίρων τόσο ως προς τα ποσά που εισφέρονται προς την εταιρεία όσο και ως προς τα ποσά που αποτελούν την αναλογία του εταίρου επί των κερδών αυτής, τα οποία αποτελούν κονδύλια της εκκαθάρισης, είναι η ίδια η εταιρεία και όχι τα ομόρρυθμα μέλη αυτής ή ο εκκαθαριστής. 

• 1570/2012 ΑΠ (NOMOS)

            «Αντικείμενο του προς διανομή προϊόντος της εκκαθαρίσεως αποτελεί η, μετά την εξόφληση των εταιρικών χρεών και την απόδοση των εισφορών, απομένουσα ρευστοποιημένη εταιρική περιουσία, δηλαδή το υπάρχον στο ταμείο της εταιρίας ποσό χρημάτων, όπως αυτό προκύπτει από τον εκ μέρους του εκκαθαριστή συνταχθέντα τελικό ισολογισμό της εκκαθαρίσεως.»

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Παθητική νομιμοποίηση εταιρείας σε αγωγή εταίρου για καταβολή κερδών ή διανομή προϊόντος εκκαθάρισης appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Σύμφωνα με το υπ’ αριθμόν 102526/03-11-2023 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, και συγκεκριμένα της Διεύθυνσης Εταιρειών του τμήματος ΓΕΜΗ και ΥΜΣ, υπογεγραμμένο από τον Γενικό Γραμματέα Εμπορίου, Σωττηρίου Αναγνωστόπουλου, με θέμα «Διευκρίνιση σχετικά με τη δημοσίευση στο Γ.Ε.ΜΗ. δικαστικών αποφάσεων που αφορούν σε διορισμό εκκαθαριστή σε εταιρείες»:

«[…] Στην περίπτωση που ο διορισμός εκκαθαριστή πραγματοποιείται με δικαστική απόφαση, τότε σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 30 του ν. 4919/2022 η εν λόγω απόφαση καταχωρίζεται αυτεπάγγελτα στο Γ.Ε.ΜΗ.

Εφόσον ο εκκαθαριστής δεν επιθυμεί να αναλάβει την θέση του εκκαθαριστή, για την οποία ορίστηκε με δικαστική απόφαση, δεν έχουν εφαρμογή τα ανωτέρω, αλλά η παρ. 3 του άρθρου 786 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, σύμφωνα με την οποία ο διοριζόμενος εκκαθαριστής δεν δικαιούται απλώς να μην αποδεχτεί ή να παραιτηθεί, αλλά μόνο να ζητήσει ο ίδιος ή όποιος έχει έννομο συμφέρον την αντικατάστασή του και μάλιστα, μόνο για σπουδαίους λόγους, δηλαδή για λόγους που καθιστούν προφανές ότι η διατήρηση του προσώπου της τελευταίας διοίκησης που διορίστηκε εκθέτει σε κίνδυνο τα συμφέροντα του διοικούμενου υπό εκκαθάριση νομικού προσώπου.

Επιπρόσθετα, η διαδικασία διορισμού εκκαθαριστή που ακολουθείται από το Δικαστήριο δεν αφορά τις Υ.Γ.Ε.ΜΗ., οι οποίες οφείλουν απλά να δημοσιεύουν τις εν λόγω αποφάσεις στο Γ.Ε.ΜΗ.. Τέλος, η αποδοχή ή μη του διορισμού του εκκαθαριστή από το Δικαστήριο έχει δηλωτικό και όχι συστατικό χαρακτήρα, δεδομένου του ήδη γενομένου διορισμού του.

Συνεπώς, ως την έκδοση νέας δικαστικής απόφασης, η οποία θα απαλλάσσει τον διορισμένο από το Δικαστήριο εκκαθαριστή από τα καθήκοντά του, οι αρμόδιες Υπηρεσίες Γ.Ε.ΜΗ. δεν δύνανται να κάνουν καμία αλλαγή στο Π/Σ του Γ.Ε.ΜΗ., ούτε να αναζητούν την αποδοχή του εκκαθαριστή για τον διορισμό του με δικαστική απόφαση, η οποία δεν προβλέπεται σε καμία διάταξη νόμου.»

Κατόπιν, δημοσιεύθηκε το από 10/4/2025 άρθρο στην επίσημη σελίδα του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά με θέμα «ΑΕ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΗ», το οποίο παρέπεμπε στο προαναφερθέν έγγραφο και επικύρωνε το διατακτικό του:

«[…] Όταν εκκαθαριστής έχει διορισθεί με δικαστική απόφαση, προκειμένου να αντικατασταθεί όποιος έχει έννομο συμφέρον θα πρέπει να απευθυνθεί στο δικαστήριο δυνάμει του αρ. 786 παρ. 3 ΚΠολΔ και να αιτηθεί την αντικατάσταση εκκαθαριστή επικαλούμενος σπουδαίο λόγο (βλ. σχετικά έγγραφο με αρ. πρωτ. 102526-3.11.2023 του Υπουργείου Ανάπτυξης).».

Κατόπιν των ανωτέρω, η τυχόν παραίτηση δικαστικώς διορισθέντα εκκαθαριστή που δεν συνοδεύθηκε από την μετέπειτα δικαστική του αντικατάσταση παραμένει ανίσχυρη και δεν απεκδύει τον ίδιο από τις υποχρεώσεις του ως εκκαθαριστή. Προς τον σκοπό δε αυτόν, θα έπρεπε είτε ο ίδιος είτε η εταιρεία να αιτηθούν ενώπιον του Δικαστηρίου τον διορισμό έτερου εκκαθαριστή.

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Παραίτηση δικαστικώς ορισθέντος εκκαθαριστή appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Παρατίθενται νομολογιακά αποσπάσματα από τα οποία προκύπτει πλέον υποχρέωση συστατικής επανεγγραφής στο ΓΕΜΗ της διαγραφείσας εταιρείας και η απαράδεκτη άσκηση αγωγής από και κατά αυτής ως ανυπάρκτου προσώπου σε περίπτωση μη επανεγγραφής της.

 163/2024 Εφετείο Ανατολικής Κρήτης (NOMOS)

            «Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 62 KΠολΔ ικανός να είναι διάδικος είναι αυτός που έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, κατά δε το άρθρο 61 ΑΚ, ένωση προσώπων μπορεί να αποκτήσει προσωπικότητα και να καταστεί νομικό πρόσωπο, αν τηρηθούν οι όροι που αναγράφει ο νόμος. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 313 § 1 περ. δ’ του KΠολΔ, εξάλλου, δικαστική απόφαση που εκδίδεται στο πλαίσιο δίκης, διεξαχθείσας με ανύπαρκτο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, είναι και η ίδια ανίσχυρη (ή αυτοδικαίως άκυρη) και δύναται να επιδιωχθεί η αναγνώριση της ανυπαρξίας της με δικαστική απόφαση κατόπιν άσκησης σχετικής αγωγής ή προβολής σχετικής ένστασης [ΑΠ 822/2021, ΑΠ 622/2016]. Αποκτά, συνεπώς, ιδιαίτερη σημασία, μεταξύ άλλων, η κατάφαση της ύπαρξης ή της ανυπαρξίας ορισμένου νομικού προσώπου κατά την επιχείρηση ορισμένης διαδικαστικής πράξης, η διαδικαστική δε αυτή προϋπόθεση  ερευνάται από το Δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης  (άρθρο 73 KΠολΔ). Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 52 του Ν. 4072/2012, «1. Η σύσταση της ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρείας γίνεται με εγγραφή της εταιρείας στο ΓΕΜΗ.  2. Στο ΓΕΜΗ υποβάλλονται στη δημοσιότητα που προβλέπεται από το άρθρο 16 του ν. 3419/2005 και οι τροποποιήσεις του καταστατικού, καθώς και όσα άλλα στοιχεία αναφέρονται στο νόμο αυτόν, καθώς και στον παρόντα νόμο. 3. Ως προς τα αποτελέσματα της εγγραφής της εταιρείας στο ΓΕΜΗ και της καταχώρισης σε αυτό των άλλων στοιχείων της παραγράφου 2 ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 15 του ν. 3419/2005.». Επίσης, με τις διατάξεις του άρθρου 104 του ιδίου ως άνω νόμου ορίζονται τα εξής : «1. Αν λυθεί η εταιρεία για οποιοδήποτε λόγο, εκτός από την κήρυξη αυτής σε πτώχευση, ακολουθεί το στάδιο της εκκαθάρισης. Μέχρι το πέρας της εκκαθάρισης η εταιρεία λογίζεται ότι εξακολουθεί και διατηρεί την επωνυμία της, στην οποία προστίθενται οι λέξεις «υπό εκκαθάριση». 2. Η εξουσία των οργάνων της εταιρείας κατά το στάδιο της εκκαθάρισης περιορίζεται στις αναγκαίες για την εκκαθάριση της εταιρικής περιουσίας πράξεις. Ο εκκαθαριστής μπορεί να ενεργήσει και νέες πράξεις, εφόσον με αυτές εξυπηρετούνται η εκκαθάριση και το συμφέρον της εταιρείας. 3. Η εκκαθάριση ενεργείται από το διαχειριστή, εκτός αν το καταστατικό προβλέπει διαφορετικά ή αποφάσισαν άλλως οι εταίροι. Οι εταίροι μπορούν να αποφασίσουν διαφορετικά από το καταστατικό μόνο με την πλειοψηφία του άρθρου 72 παράγραφος 5. 4. Οι διατάξεις για το διαχειριστή εφαρμόζονται ανάλογα και στον εκκαθαριστή», ενώ κατά τις διατάξεις του άρθρου 105 του αυτού νόμου, «1. Με την έναρξη της εκκαθάρισης ο εκκαθαριστής υποχρεούται να ενεργήσει απογραφή των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων της εταιρείας και να καταρτίσει οικονομικές καταστάσεις τέλους χρήσεως, οι οποίες εγκρίνονται με απόφαση των εταίρων. Εφόσον η εκκαθάριση εξακολουθεί, ο εκκαθαριστής υποχρεούται να καταρτίζει στο τέλος κάθε έτους οικονομικές καταστάσεις. 2. Ο εκκαθαριστής υποχρεούται να περατώσει αμελλητί τις εκκρεμείς υποθέσεις της εταιρείας, να εξοφλήσει τα χρέη της, να εισπράξει τις απαιτήσεις της και να μετατρέψει σε χρήμα την εταιρική περιουσία…… 4. Εάν το στάδιο εκκαθάρισης υπερβεί την τριετία, εφαρμόζεται αναλόγως το άρθρο 49 παρ. 6 του κ.ν. 2190/1920…..  5. Μετά την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης, ο εκκαθαριστής καταρτίζει οικονομικές καταστάσεις περάτωσης της εκκαθάρισης, τις οποίες οι εταίροι καλούνται να εγκρίνουν με απόφαση τους. Με βάση τις καταστάσεις αυτές ο εκκαθαριστής διανέμει το προϊόν της εκκαθάρισης στους εταίρους, ανάλογα με τον αριθμό των μεριδίων καθενός……. 6. Ο εκκαθαριστής μεριμνά για την καταχώριση της ολοκλήρωσης της εκκαθάρισης στο ΓΕΜΗ. 7. Ενόσω διαρκεί η εκκαθάριση ή μετά την περάτωση της πτώχευσης λόγω τελεσίδικης επικύρωσης του σχεδίου αναδιοργάνωσης ή για το λόγο του άρθρου 170 παράγραφος 3 του Πτωχευτικού Κώδικα (ν. 3588/2007), η εταιρεία μπορεί να αναβιώσει με ομόφωνη απόφαση των εταίρων». Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 10 και 15 του Ν. 3419/2005 «Γενικό Εμπορικό Μητρώο-Εκσυγχρονισμός της Επιμελητηριακής νομοθεσίας» ορίζονται τα ακόλουθα: «Άρθρο 10. 1. Οι υπόχρεοι διαγράφονται από το Γ.Ε.ΜΗ. στις ακόλουθες περιπτώσεις:….. ε. Με την περάτωση της εκκαθάρισης, αν λυθεί το υπόχρεο νομικό πρόσωπο ή η ένωση προσώπων. Η διαγραφή στην περίπτωση αυτή διενεργείται ύστερα από αίτηση του εκκαθαριστή ή των εκκαθαριστών, ενός από τους εταίρους ή τα μέλη της ένωσης ή οποιουδήποτε τρίτου έχει ειδικό έννομο συμφέρον. ……» και «Άρθρο 15. 1. Με την καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ. των νομικών γεγονότων, δηλώσεων, εγγράφων και λοιπών στοιχείων, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού, επέρχονται, ως προς τις ομόρρυθμες εταιρείες, τις ετερόρρυθμες εταιρείες (απλές ή κατά μετοχές), τις ανώνυμες εταιρείες, τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, τις ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες, τους αστικούς συνεταιρισμούς, τις εταιρείες που αναφέρονται στις περιπτώσεις γ’, δ’ και ε’ της παραγράφου 1 του άρθρου 1 και τους υπόχρεους που αναφέρονται στην περίπτωση β’ της παραγράφου 2 του άρθρου 1, τα ακόλουθα αποτελέσματα: α. Τα υπό σύσταση νομικά πρόσωπα που ορίζονται στο προηγούμενο εδάφιο αποκτούν νομική προσωπικότητα. β. Με την επιφύλαξη εφαρμογής των περί μετατροπής διατάξεων του νόμου για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς, οι οποίες ρυθμίζουν τη συντέλεση των περιπτώσεων μετατροπών που διέπονται απ’ αυτόν, συντελείται η μετατροπή των υπόχρεων εταιρειών σε ανώνυμες εταιρείες, σε εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, σε ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες, σε αστικούς συνεταιρισμούς και σε εταιρείες που αναφέρονται στις περιπτώσεις γ’, δ’ και ε’ της παραγράφου 1 του άρθρου 1. γ. Επέρχεται η τροποποίηση του καταστατικού. δ. Με την επιφύλαξη εφαρμογής των περί συγχώνευσης και διάσπασης διατάξεων του νόμου για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς, οι οποίες ρυθμίζουν τη συντέλεση συγχωνεύσεων και διασπάσεων που διέπονται απ’ αυτόν, συντελείται η συγχώνευση ή η διάσπαση, με μόνη την εγγραφή και πριν από τη διαγραφή της εταιρείας που απορροφάται ή διασπάται. ε. Επέρχεται η λύση, μετά από απόφαση των εταίρων ή έκδοση σχετικής διοικητικής πράξης. στ. Επέρχεται η αναβίωση…..». Στη συνέχεια εκδόθηκε ο Ν. 4635/2019 «Επενδύω στην Ελλάδα κλπ (Κεραίες, Ψηφιακή Διακυβέρνηση, ΣΣΕ, Δημόσιες Συμβάσεις, ΓΕΜΗ, Διαδικτυακά παίγνια κλπ « (ΦΕΚ Α` 167/30-10-2019), ο οποίος αντικατέστησε τον ν. 3419/2005 (βλ. άρθρο 116 ν. 4635/2019, «….2. Όπου γίνεται αναφορά στον ν. 3419/2005 νοείται ο παρών νόμος από την έναρξη ισχύος του, καταργουμένου του ν. 3419/2005 από τα άρθρα 1 έως 12 και 14 έως 18») και  ο οποίος με το άρθρο 93 όρισε ότι, «1. Η καταχώριση και ταυτόχρονη δημοσίευση στο ΓΕΜΗ των νομικών γεγονότων, δηλώσεων, εγγράφων και λοιπών στοιχείων, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, είναι αναγκαία ως προς τους υπόχρεους της παραγράφου 1 του άρθρου 86 του παρόντος (στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ΙΚΕ), με την εξαίρεση των υπόχρεων των περιπτώσεων ιβ’- ιδ’, προκειμένου:  α)τα υπό σύσταση νομικά πρόσωπα που ορίζονται στο προηγούμενο εδάφιο να αποκτήσουν νομική προσωπικότητα, β) να επέλθει η τροποποίηση του καταστατικού, γ) να πραγματοποιηθεί η συγχώνευση, η διάσπαση ή η μετατροπή ή άλλη μορφή μετασχηματισμού με την επιφύλαξη εφαρμογής των περί συγχώνευσης και διάσπασης διατάξεων του ν. 4601/2019 (Α’ 44) ή άλλου ειδικότερου νόμου,  δ) να επέλθει η λύση, μετά από απόφαση των εταίρων ή έκδοση σχετικής διοικητικής πράξης, η αναβίωση της εκκαθάρισης ή και η αναβίωση του νομικού προσώπου, ε) να επέλθει η απώλεια της νομικής προσωπικότητας με την καταχώριση της διαγραφής του υπόχρεου….», ενώ στο άρθρο 107 προβλέπονται τα εξής : «…..2. Διαγραφή νομικών προσώπων ή ενώσεων προσώπων:  α) με την περάτωση της εκκαθάρισης, το υπόχρεο νομικό πρόσωπο ή η ένωση προσώπων διαγράφεται από το ΓΕΜΗ. Η διαγραφή στην περίπτωση αυτή διενεργείται ύστερα από αίτηση του εκκαθαριστή ή των εκκαθαριστών, ενός από τους εταίρους ή ενός εκ των μελών της ένωσης ή οποιουδήποτε τρίτου έχει έννομο συμφέρον,  β) αν, παρά τη διαγραφή ενός νομικού προσώπου, υπάρχει περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση που παραλείφθηκαν στη διαδικασία της ολοκληρωθείσας εκκαθάρισης, όποιος έχει έννομο συμφέρον υποβάλλει στην αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. αίτηση για αναβίωση της διαδικασίας εκκαθάρισης του νομικού προσώπου. Η αίτηση αναφέρει τους τελευταίους διορισμένους εκκαθαριστές και συνοδεύεται από έγγραφα που αποδεικνύουν το παραλειφθέν περιουσιακό στοιχείο ή την παραληφθείσα υποχρέωση, καθώς και αποκωδικοποιημένο καταστατικό του νομικού προσώπου. Μετά από έλεγχο νομιμότητας της αίτησης και των δικαιολογητικών γίνεται επανεγγραφή, η οποία οδηγεί σε αναβίωση της διαδικασίας εκκαθάρισης και των καθηκόντων των εκκαθαριστών, οι οποίοι, αν δεν αναλάβουν άμεσα καθήκοντα, αντικαθίστανται κατά το άρθρο 786 παράγραφος 3 KΠολΔ. 3. Στην προηγούμενη περίπτωση αναβιώνει το νομικό πρόσωπο, αν η αίτηση, πέραν των παραπάνω, συνοδεύεται από απόφαση των μελών του νομικού προσώπου περί αναβίωσής του, η οποία ορίζει τη νόμιμη εκπροσώπησή του. Καταχωρίζεται στο Γ.Ε.ΜΗ. η αναβίωση μετά από έλεγχο νομιμότητας περί συμφωνίας της απόφασης με τις διατάξεις, που διέπουν την ίδρυση και λειτουργία του νομικού προσώπου, με το καταστατικό του και τον παρόντα νόμο. ….». Η ισχύς των ανωτέρω διατάξεων του Ν. 4635/2019, σύμφωνα με το άρθρο 116 § 3 εδ. β’ του νόμου αυτού, άρχισε  τρεις μήνες από τη δημοσίευσή του, ήτοι από 30-1-2020. Ήδη εκδόθηκε και έχει εφαρμογή από 7-4-2022 ο Ν. 4919/2022 «Σύσταση εταιρειών μέσω ΥΜΣ ,τήρηση ΓΕΜΗ, Ενσωμάτωση ΟΔΗΓ (ΕΕ) 2019/1151, λειτ. πολιτικών δικ. κλ» (ΦΕΚ Α` 71/07-04-2022), με τον οποίο αντικαταστάθηκε το  ως άνω 107 άρθρο του Ν. 4635/2019 (βλ. άρθρα 58-59 του Ν. 4919/2022) ορίζοντας πλέον στο άρθρο 28 – με παρεμφερή πάντως διατύπωση-  «….3. Το εγγεγραμμένο στο ΓΕΜΗ νομικό πρόσωπο, που είναι υπόχρεο εγγραφής, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο άρθρο 16, διαγράφεται από το ΓΕΜΗ με την περάτωση της εκκαθάρισης, οπότε η διαγραφή διενεργείται ύστερα από αίτηση του εκκαθαριστή ή των εκκαθαριστών, ενός από τους εταίρους ή ενός εκ των μελών της ένωσης ή οποιουδήποτε τρίτου έχει έννομο συμφέρον. 4. Αν σε νομικό πρόσωπο της παρ. 3 που διαγράφηκε από το ΓΕΜΗ υπάρχει περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση που παραλείφθηκε στη διαδικασία της εκκαθάρισης, το νομικό πρόσωπο επανεγγράφεται στο ΓΕΜΗ, μετά από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον προς την αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. και επανέρχεται σε κατάσταση εκκαθάρισης. Η ως άνω αίτηση αναφέρει τους τελευταίους διορισμένους εκκαθαριστές και συνοδεύεται από έγγραφα που αποδεικνύουν το παραλειφθέν περιουσιακό στοιχείο ή την παραλειφθείσα υποχρέωση. Μετά από έλεγχο νομιμότητας της αίτησης και των δικαιολογητικών, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. επανεγγράφει το νομικό πρόσωπο στο ΓΕΜΗ, οπότε αναβιώνουν η διαδικασία της εκκαθάρισης και τα καθήκοντα των εκκαθαριστών. Αν οι εκκαθαριστές δεν αναλάβουν άμεσα τα αναβιώσαντα καθήκοντά τους, αντικαθίστανται, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παρ. 3 του άρθρου 786 του Κώδικα Πολ. Δικονομίας….». Επίσης, με το άρθρο 18 του Ν. 4919/2022 ορίζεται πλέον ότι, « Για τα νομικά πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 16 (στα οποία περιλαμβάνονται οι εμπορικές εταιρείες μεταξύ των οποίων και η ΙΚΕ), εκτός των περ. ιβ), ιγ), ιδ) και ιστ), η καταχώριση και η δημοσίευση στο ΓΕΜΗ των νομικών γεγονότων, δηλώσεων, εγγράφων και λοιπών στοιχείων, είναι υποχρεωτική, προκειμένου να επέλθουν τα εξής έννομα αποτελέσματα: α) η απόκτηση νομικής προσωπικότητας, εφόσον είναι υπό σύσταση, β) η τροποποίηση του καταστατικού τους, γ) η ολοκλήρωση της συγχώνευσης, της διάσπασης ή της μετατροπής τους, δ) η θέση τους σε λύση, μετά από απόφαση των εταίρων τους ή μετά από έκδοση σχετικής διοικητικής πράξης, ε) η αναβίωσή τους, εφόσον είναι υπό εκκαθάριση, καθώς και στις περιπτώσεις παύσης των εργασιών της διαδικασίας πτώχευσης, λόγω της εξόφλησης των πτωχευτικών πιστωτών, πτωχευτικής αποκατάστασης ή σε όποια άλλη περίπτωση προβλέπεται αναβίωση νομικού προσώπου, στ) η απώλεια της νομικής προσωπικότητας με την καταχώριση της διαγραφής του νομικού προσώπου, ζ) η επανεγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ. και η θέση εκ νέου σε κατάσταση εκκαθάρισης, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 28. Πριν την θέση σε ισχύ των Ν. 4635/2019 και 4919/2022, η νομολογία, κατά πάγια θέση της, δεχόταν, σύμφωνα με το άρθρο 72 του ΑΚ  που ορίζει ότι «Μόλις το νομικό πρόσωπο διαλυθεί, βρίσκεται αυτοδικαίως σε εκκαθάριση. Ωσότου περατωθεί η εκκαθάριση και για τις ανάγκες της θεωρείται ότι υπάρχει»,  ότι και οι εταιρείες μετά τη λύση τους και την είσοδο τους στο στάδιο της εκκαθάρισης, θεωρούντο κατά πλάσμα του νόμου, ότι υφίστανται μέχρις ότου επιτευχθεί ο σκοπός της εκκαθάρισης των εκκρεμών σχέσεών τους και η διανομή του τυχόν καθαρού ενεργητικού τους. Σύμφωνα με την άποψη αυτή, η περάτωση της εκκαθάρισης και συγχρόνως της εταιρίας επέρχεται, όταν οι εκκαθαριστές ενεργήσουν τις αναγκαίες πράξεις εκκαθάρισης, συντάξουν απογραφή, δημοσιεύσουν τις εγκριθείσες από τη γενική συνέλευση οικονομικές καταστάσεις πέρατος της εκκαθάρισης και προβούν στην καταχώριση της διαγραφής της εταιρείας στο ΓΕΜΗ, εντούτοις, η καταχώριση της διαγραφής  στο ΓΕΜΗ, κατά την άποψη αυτή, έχει σχετικά συστατικό χαρακτήρα, με την έννοια ότι, χωρίς αυτή δεν επέρχεται περάτωση της εταιρείας, αν, όμως, διαπιστωθεί ότι η εταιρεία είχε και άλλη περιουσία, δεν επέρχεται η περάτωσή της, έστω και αν είχε διαγραφεί από το ΓΕΜΗ, με αποτέλεσμα να μην θίγεται η νομική προσωπικότητα της εταιρείας, εάν η εκκαθάριση δεν έχει πράγματι περατωθεί, ενώ επαναλαμβάνονται και πάλι οι εργασίες της εκκαθάρισης και συνεχίζεται η εκπροσώπηση της λυθείσας εταιρείας από τους εκκαθαριστές [βλ. ενδεικτικά ΑΠ 682/2023, ΑΠ 970/2019, ΑΠ 748/2017, ΑΠ 224/2016, ΝΟΜΟΣ]. Με τους Ν. 4635/2019 και  Ν. 4919/2022 προβλέφθηκε  πλέον η  «συστατική δημοσιότητα», που ορίζεται  ως η καταχώριση και ταυτόχρονη δημοσίευση πράξεων, στοιχείων ή δηλώσεων στο ΓΕΜΗ, τα έννομα αποτελέσματα των οποίων εκκινούν από την ημερομηνία καταχώρισης και ταυτόχρονης δημοσίευσης στο ΓΕΜΗ (άρθρο 85 Ν. 4635/2019 και άρθρο 3  Ν. 4919/2022), ενώ στο άρθρο 18  ο  Ν. 4919/2022 (όπως και ο προηγούμενος Ν. 4635/2019) περιέχει λίστα των γεγονότων, των οποίων η δημοσιότητα de lege lata «είναι αναγκαία» και άρα είναι συστατική, μεταξύ των οποίων ενδιαφέρουν, εν προκειμένω, η περίπτωση (στ), ήτοι η απώλεια της νομικής προσωπικότητας με την καταχώριση της διαγραφής του νομικού προσώπου, και η περίπτωση (ζ), ήτοι η επανεγγραφή στο ΓΕΜΗ και η θέση εκ νέου σε κατάσταση εκκαθάρισης. Η έννοια του συστατικού χαρακτήρα της δημοσιότητας είναι ότι, αν δεν λάβει χώρα η καταχώριση και ταυτόχρονη δημοσίευση των ανωτέρω πράξεων ή/και στοιχείων στο ΓΕΜΗ, τα νομικά γεγονότα, που συντελούνται με αυτά δεν θεωρείται ότι έχουν λάβει χώρα από νομική άποψη, και επομένως είναι νομικώς ανύπαρκτα (ανίσχυρα). Άρα, υπό τον Ν. 4919/2022, χωρίς την καταχώρηση της διαγραφής στο ΓΕΜΗ δεν επέρχεται απώλεια της νομικής προσωπικότητας του νομικού προσώπου και χωρίς επανεγγραφή στο ΓΕΜΗ δεν επανέρχεται το νομικό πρόσωπο σε διαδικασία εκκαθάρισης. Διαπιστώνεται, δηλαδή, ότι με τον Ν. 4919/2022, σε αντίθεση με την κρατούσα μέχρι τότε νομολογία, που θεωρούσε ότι παρά την καταχώρηση της διαγραφής στο ΓΕΜΗ,  το νομικό πρόσωπο διατηρούσε τη νομική του προσωπικότητα, και άρα μπορούσε να είναι φορέας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, μέχρι το πραγματικό πέρας της εκκαθάρισης και για τις ανάγκες αυτής, ρητά καθιερώνεται  ότι με την καταχώρηση της διαγραφής το νομικό πρόσωπο απόλυται της νομικής προσωπικότητάς του, με δυνατότητα μόνο εκ νέου απόκτησης αυτής με την επανεγγραφή του στο ΓΕΜΗ και μόνο προκειμένου να συνεχίσει η εκκαθάριση για συγκεκριμένη υποχρέωση ή περιουσιακό στοιχείο. Η πρόβλεψη αυτή αποτυπώνει, έτσι, τη βούληση του νομοθέτη για τήρηση της αρχής της δημοσιότητας του εμπορικού μητρώου και ενίσχυση της πίστης των τρίτων σ’ αυτό, καθ’ όλο  τον «βίο» ενός νομικού προσώπου, από τη σύστασή του μέχρι το πέρας της εκκαθάρισής του. Ειδικότερα, σε αντίθεση με το φυσικό πρόσωπο, που παύει με τον θάνατό του, το νομικό πρόσωπο δεν παύει να υφίσταται με τη λύση του, αλλά με την με την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης. Με την ολοκλήρωση της εκκαθάρισης επέρχεται η περάτωση, που είναι το τελευταίο χρονικό σημείο του βίου μιας εταιρίας. Η περάτωση έχει δύο όψεις, εσωτερικά, παρίσταται ως ολοκλήρωση των εργασιών της εκκαθάρισης, εξωτερικά, ως εξαφάνιση του νομικού προσώπου, που για τις ανάγκες της εκκαθάρισης είχε διατηρηθεί. Η διαγραφή από το ΓΕΜΗ «εξωτερικεύει» αυτό το γεγονός της ολοκλήρωσης της εκκαθάρισης. Πολλές φορές το γεγονός της εξωτερικής περάτωσης, όμως, μπορεί να μην συμβαδίζει με την εσωτερική περάτωση, που πρέπει να προηγείται, όπως στις περιπτώσεις της εκ των υστέρων ανεύρεσης περιουσίας ή απαιτήσεων κατά της εταιρίας, όποτε, όπως γινόταν δεκτό στη νομολογία, η εκκαθάριση συνεχιζόταν, αφού ουδέποτε πραγματικά είχε διακοπεί και διατηρείτο η νομική προσωπικότητα για τους σκοπούς της εκκαθάρισης καθώς δεν εξυπηρέτησε τον σκοπό της. Ωστόσο, ένα τόσο σημαντικό δημοσιευτέο περιστατικό, όπως η περάτωση της εταιρίας, δεν μπορεί να ολοκληρώνεται εκτός μητρώου και να διαψεύδεται η εμπιστοσύνη, που επένδυσαν οι τρίτοι στην εγγραφή της εταιρίας.  Υπό το καθεστώς του Ν. 3419/2005, στο άρθρο 10 υπό τον τίτλο «διαγραφή» περίπτωση (ε) προβλεπόταν ρητά, ότι η διαγραφή διατάσσεται «με την περάτωση της εκκαθάρισης, αν λυθεί το νομικό πρόσωπο ή η ένωση προσώπων. Η διαγραφή στην περίπτωση αυτή διενεργείται ύστερα από αίτηση του εκκαθαριστή ή των εκκαθαριστών, ενός από τους εταίρους ή τα μέλη της ένωσης ή οποιουδήποτε τρίτου έχει ειδικό έννομο συμφέρον». Η διάταξη δεν προέβλεπε για τη νομική φύση της καταχώρησης της πράξης διαγραφής, αν είχε, δηλαδή, δηλωτικό ή συστατικό χαρακτήρα. Η κατάσταση διαφοροποιήθηκε υπό τον Ν. 4635/2019, όπου για πρώτη φορά, χαρακτηρίζεται ρητά η διαγραφή ως πράξη «συστατικής δημοσιότητας», και προβλέπεται ότι η ταυτόχρονή καταχώριση και δημοσίευση στο ΓΕΜΗ είναι αναγκαία προκειμένου να επέλθει η απώλεια της νομικής προσωπικότητας με την καταχώριση της διαγραφής του υπόχρεου (άρθρο 93 § 1 περίπ. ε’), η οποία επαναλαμβάνεται και στον Ν. 4919/2022 (άρθρο 18 περ. στ’) με την προσθήκη  στις πράξεις συστατικής δημοσιότητας και της περίπτ. (ζ), της επανεγγραφής στο ΓΕΜΗ και της θέσης εκ νέου σε κατάσταση εκκαθάρισης. Τούτο εξυπηρετεί, πρωτίστως, λόγους ουσίας, δηλαδή την προστασία των τρίτων στο «φαινόμενο» δικαίου, που δημιουργείται από τις καταχωρήσεις (και την έλλειψη καταχωρήσεων) στο ΓΕΜΗ. Συνεπώς, η βούληση του νομοθέτη να καταστήσει το ίδιο το ΓΕΜΗ ως μέσο παροχής δημόσιας πίστης σε γεγονότα, που αφορούν τον εταιρικό βίο και τις καταχωρήσεις στο ΓΕΜΗ ως πράξεις, που επιφέρουν έννομες συνέπειες στον χώρο του εταιρικού δικαίου, δεν μπορεί να αγνοηθεί. Οι ρυθμίσεις, δηλαδή, του νέου νόμου περί ΓΕΜΗ έχουν τεθεί για την προστασία των τρίτων (πιστωτών της εταιρίας ή εν γένει συναλλασσομένων με αυτήν) σε συμφωνία με τον γενικό σκοπό της εμπορικής δημοσιότητας, που δεν είναι μόνο η διασφάλιση της τυπικής δημοσιότητας των δημοσιευτέων πράξεων και στοιχείων, αλλά και η ουσιαστική δημοσιότητα, συνιστάμενη στην προστασία της εμπιστοσύνης των τρίτων τόσο όσον αφορά τις πληροφορίες, που δημοσιεύονται, όσο και αναφορικά με την απουσία των δημοσιευτέων πληροφοριών (η «σιωπή» ή η αρνητική ενέργεια της δημοσιότητας). Συνεπώς, η καθιέρωση του συστατικού χαρακτήρα των καταχωρήσεων στο ΓΕΜΗ ως αναγκαίου τύπου τόσο της διαγραφής από το ΓΕΜΗ όσο και της επανεγγραφής της, λόγω ανεύρεσης περιουσιακού στοιχείου ή ύπαρξης υποχρέωσης τρίτου συνάδει με τους σκοπούς της εμπορικής δημοσιότητας, λαμβάνοντας εξάλλου, υπόψη την διαλειτουργικότητα των εθνικών εμπορικών μητρώων της ΕΕ (άρθρο 24 Ν. 4919/2022), που αποτέλεσε στόχευση του ενωσιακού νομοθέτη με την ενσωμάτωση των αντίστοιχων Οδηγιών στον Ν. 4919/2022 και την ανάγκη για δημοσιοποίηση όλων των σημαντικών εταιρικών πληροφοριών. Η αναβίωση, έτσι,  της εκκαθάρισης διέρχεται πλέον μέσω της καταχώρησης της επανεγγραφής στο ΓΕΜΗ, ως όρος του ενεργού της, και δεν θα γίνεται αυτοδικαίως, όπως η νομολογία των πολιτικών δικαστηρίων μέχρι σήμερα δεχόταν [Άννα-Όλγα Μήτσου, Qualex.gr, δημοσ. 28-2-2023]. Με βάση τα ανωτέρω, υποστηρίζεται, λοιπόν,  η άποψη ότι το ζήτημα της διατήρησης της νομικής προσωπικότητας της εταιρείας στο μεσοδιάστημα, από την διαγραφή της μέχρι την επανεγγραφή της, μπορεί να επιλυθεί με την αναλογική εφαρμογή του άρθρου 72 ΑΚ, κατά την οποία να θεωρηθεί ότι το πλάσμα δικαίου περί της ύπαρξης νομικής προσωπικότητας ισχύει και όταν «διαγραφεί» η εταιρία από το μητρώο, ως η εξωτερική πράξη περάτωσης του νομικού προσώπου, χωρίς όμως να λάβει χώρα, εν τέλει και η ουσιαστική (εσωτερική) περάτωση της εταιρίας, γενομένου δεκτού ότι και η επανεγγραφή στο μητρώο, κατά το άρθρο 28 § 4 και 18 Ν. 4919/2022 θα έχει «σχετικά συστατικό χαρακτήρα», να θεωρηθεί δηλαδή ότι η εταιρία ουδέποτε απώλεσε την νομική της προσωπικότητα, παρά την αρχική της διαγραφή, αφού ουδέποτε περατώθηκε ουσιαστικά η εκκαθάριση της [Άννα-Όλγα Μήτσου, Qualex.gr, δημοσ. 28-2-2023]. Ενόψει όλων των παραπάνω, σύμφωνα με την άποψη, που προκρίνεται από το Δικαστήριο αυτό, η  ρητή και σαφή πρόβλεψη του Ν. 4919/2022 (αλλά και του προγενέστερου Ν. 4635/2019) για τη συστατική δημοσιότητα τόσο αναφορικά με το γεγονός της απώλειας της νομικής προσωπικότητας της εταιρείας όσο και αναφορικά με το γεγονός της επανεγγραφής και αναβίωσης της εκκαθάρισης, θεσπίστηκε ακριβώς για να ρυθμίσει ειδικά τα αποτελέσματα της δημοσιότητας σχετικά με τα ζητήματα αυτά,  ώστε να ενισχυθεί έτι περαιτέρω η δημόσια πίστη του ΓΕΜΗ και να μην κινείται εκ νέου διαδικασία εκκαθάρισης, μετά την ανεύρεση περιουσιακών στοιχείων των διαγραφέντων νομικών προσώπων,  χωρίς τούτο να μπορεί να το πληροφορηθούν οι τρίτοι που έχουν έννομο συμφέρον να γνωρίζουν εάν υφίσταται νομικό πρόσωπο  ή όχι (πχ δανειστές).  Ως εκ τούτου, με βάση τη γραμματική διατύπωση των προαναφερόμενων διατάξεων αλλά και με βάση τον σκοπό που επιδιώκει ο νομοθέτης, μετά την καταχώρηση της διαγραφής της εταιρείας και πριν την επανεγγραφή της στο ΓΕΜΗ, η οποία (επανεγγραφή) γίνεται μετά από έλεγχο νομιμότητας, αυτή δεν διαθέτει πλέον νομική προσωπικότητα  -η οποία κατά το άρθρο 61 ΑΚ αποκτάται σύμφωνα με τους όρους που ορίζει ο νόμος-, την επανακτά, όμως, και μάλιστα περιορισμένη, μόνο για την  ανάγκη εκκαθάρισης, που αφορά συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση, μόνο εφόσον γίνει επανεγγραφή της στο ΓΕΜΗ. Μόνο τότε (μετά την επανεγγραφή στο ΓΕΜΗ) θα μπορούσε να θεωρηθεί, και πάλι, κατά πλάσμα δικαίου (άρθρο 72 ΑΚ), ότι η νομική της προσωπικότητα  εξακολούθησε μετά την αρχική διαγραφή της και μέχρι το πέρας της «αναβιωθείσας» εκκαθάρισης [βλ. ΑΠ 530/2023, η οποία  κατ’ αυτεπάγγελτη έρευνα της ύπαρξης της διαδικαστικής προϋπόθεσης της ικανότητας διαδίκου στο πρόσωπο της αναιρεσείουσας εταιρείας, θεώρησε ότι ασκείται από ανύπαρκτο νομικό πρόσωπο, μετά την περάτωση των  εργασιών εκκαθαρίσεώς της και τη διαγραφή της από το ΓΕΜΗ].

            […] Σύμφωνα, λοιπόν,  με  όσα εκτέθηκαν στη νομική σκέψη της παρούσας και τις αναφερόμενες σ’ αυτήν διατάξεις, η εκκαλούσα εταιρεία, από τον χρόνο διαγραφής της από το ΓΕΜΗ απώλεσε τη νομική της προσωπικότητας, την οποία δεν επανέκτησε, καθότι δεν επανεγγράφη σ’ αυτό προκειμένου να αναβιώσει η εκκαθάριση και τα καθήκοντα του εκκαθαριστή, της διαγραφής της έχουσας συστατική δημοσιότητα ως προς την απώλεια της νομικής της προσωπικότητας. Ως εκ τούτου, εφόσον κατά τον χρόνο συζήτησης της ένδικης έφεσης δεν έχει νομική προσωπικότητα, θεωρείται ανύπαρκτο νομικό πρόσωπο. Συνακόλουθα, η ένδικη έφεση πρέπει ν’  απορριφθεί, και αυτεπαγγέλτως, ως απαράδεκτη (άρθρο 532 KΠολΔ) και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου της στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 § 3 KΠολΔ).»

• 260/2026 ΑΠ (NOMOS)

            «Περαιτέρω, στο άρθρο 18 του ν. 4919/2022 (ΦΕΚ Α` 71/7.4.2022), ορίζεται ότι, για τα νομικά πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 16, στα οποία περιλαμβάνεται και η ανώνυμη εταιρεία (άρθρο 16 § 1α`) “η καταχώριση και η δημοσίευση στο Γ.Ε.ΜΗ. των νομικών γεγονότων, δηλώσεων, εγγράφων και λοιπών στοιχείων, είναι υποχρεωτική, προκειμένου να επέλθουν τα εξής έννομα αποτελέσματα: α)…στ) η απώλεια της νομικής προσωπικότητας με την καταχώριση της διαγραφής του νομικού προσώπου, ζ) η επανεγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ. και η θέση εκ νέου σε κατάσταση εκκαθάρισης, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 28″. Κατά δε το άρθρο 28 §§ 3 και 4 του ως άνω νόμου “3. Το εγγεγραμμένο στο Γ.Ε.ΜΗ. νομικό πρόσωπο, που είναι υπόχρεο εγγραφής, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο άρθρο 16, διαγράφεται από το Γ.Ε.ΜΗ. με την περάτωση της εκκαθάρισης, οπότε η διαγραφή διενεργείται ύστερα από αίτηση του εκκαθαριστή ή των εκκαθαριστών, ενός από τους εταίρους ή ενός εκ των μελών της ένωσης ή οποιουδήποτε τρίτου έχει έννομο συμφέρον. 4. Αν σε νομικό πρόσωπο της παρ. 3 που διαγράφηκε από το Γ.Ε.ΜΗ. υπάρχει περιουσιακό στοιχείο ή υποχρέωση που παραλείφθηκε στη διαδικασία της εκκαθάρισης, το νομικό πρόσωπο επανεγγράφεται στο Γ.Ε.ΜΗ., μετά από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον προς την αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. και επανέρχεται σε κατάσταση εκκαθάρισης. Η ως άνω αίτηση αναφέρει τους τελευταίους διορισμένους εκκαθαριστές και συνοδεύεται από έγγραφα που αποδεικνύουν το παραλειφθέν περιουσιακό στοιχείο ή την παραλειφθείσα υποχρέωση. Μετά από έλεγχο νομιμότητας της αίτησης και των δικαιολογητικών, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. επανεγγράφει το νομικό πρόσωπο στο Γ.Ε.ΜΗ. , οπότε αναβιώνουν η διαδικασία της εκκαθάρισης και τα καθήκοντα των εκκαθαριστών. Αν οι εκκαθαριστές δεν αναλάβουν άμεσα τα αναβιώσαντα καθήκοντά τους, αντικαθίστανται, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παρ. 3 του άρθρου 786 του Κώδικα Πολ. Δικονομίας“. Η καταχώριση της διαγραφής στο Γ.Ε.ΜΗ. έχει σχετικά συστατικό χαρακτήρα, με την έννοια ότι χωρίς αυτή δεν επέρχεται περάτωση της ΑΕ. Εάν, όμως, διαπιστωθεί ότι η εταιρεία είχε και άλλη περιουσία, δεν επέρχεται η περάτωσή της, έστω και αν είχε διαγραφεί από το ΓΕΜΗ (ΑΠ530/2023, ΑΠ970/2019).

            Στην προκειμένη περίπτωση, στην προσκομιζόμενη από τον αναιρεσείοντα υπ` αριθμ. πρωτ. …2025 ανακοίνωση της ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ.Ε.ΜΗ του ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, που παραδεκτώς, κατ` άρθρο 561 § 2 KΠολΔ, επισκοπείται, αναφέρονται τα εξής: “Την 26/3/2025 καταχωρήθηκε στο Γ.Ε.ΜΗ με ΚΑΚ …, το από 10/3/2025 πρακτικό Γενικής Συνέλευσης, με το οποίο εγκρίθηκε ο συνημμένος ισολογισμός πέρατος εκκαθάρισης της 5/3/2025, της Ανώνυμης Εταιρείας, με την επωνυμία “(ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ) … ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ” και τον διακριτικό τίτλο “… AE” και αριθμό Γ.Ε.ΜΗ … Κατόπιν τούτου (λόγω έγκρισης ισολογισμού πέρατος εκκαθάρισης) η εταιρεία διαγράφεται από το Γ.Ε.ΜΗ.”. Με βάση τα παραπάνω, κατά το χρόνο συζήτησης της αίτησης αναίρεσης (19/9/2025), η τρίτη αναιρεσίβλητη ανώνυμη εταιρεία “… A.E.Π.Π.” είχε ήδη καταστεί ανύπαρκτο νομικό πρόσωπο, στερούμενο της ικανότητας διαδίκου, δεδομένης της προηγηθείσας περάτωσης της εκκαθάρισής της και διαγραφής της από το Γ.Ε.ΜΗ.

            Επομένως, κατ` αυτεπάγγελτη έρευνα της έλλειψης της διαδικαστικής προϋπόθεσης της ικανότητας διαδίκου στο πρόσωπο της παραπάνω αναιρεσίβλητης, πρέπει να απορριφθεί, ως προς αυτήν, η αίτηση αναίρεσης, ως απαράδεκτη.» 

• 530/2023 ΑΠ (NOMOS)

            «Ενόψει των ανωτέρω, κατ` αυτεπάγγελτη έρευνα πρωτίστως της ύπαρξης της διαδικαστικής προϋπόθεσης της ικανότητας διαδίκου στο πρόσωπο της αναιρεσείουσας εταιρείας, η ένδικη αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 192/2019 απόφασης του Εφετείου Πατρών, εφόσον ασκείται (13.3.2020) από ανύπαρκτο νομικό πρόσωπο, δεδομένου ότι έχουν περατωθεί ήδη από τον μήνα Οκτώβριο 2018 οι εργασίες εκκαθαρίσεώς της και έχει διαγραφεί από το Γ.Ε.ΜΗ. , πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στη πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης (αρ. 176,183 KΠολΔ) κατά τα στο διατακτικό.» 

• 822/2021 ΑΠ (NOMOS)

            «Ενόψει τούτων, κατ’ αυτεπάγγελτη έρευνα πρωτίστως της ύπαρξης της διαδικαστικής προϋποθέσεως της ικανότητας διαδίκου στο πρόσωπο της αναιρεσίβλητης εταιρίας, η ένδικη αίτηση για αναίρεση της 3799/2019 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, εφόσον στρέφεται κατά ανύπαρκτου νομικού προσώπου κατά το χρόνο της ασκήσεώς της, καθόσον η αναιρεσίβλητη ομόρρυθμη εταιρία έχει ήδη λυθεί, έχουν περατωθεί οι εργασίες εκκαθαρίσεώς της και έχει διαγραφεί από το ΓΕΜΗ, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ.3 εδάφ. 6 KΠολΔ).»

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Ικανότητα συμμετοχής σε δίκη λυθείσας εταιρείας μετά το άρθρο 28 παρ. 4 του ν. 4919/2022 appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Παρατίθενται σχετικά νομολογιακά αποσπάσματα:

• 264/2015 Εφετείο Πειραιά (NOMOS)

            «Επίσης από τα άρθρα 914 και 932 ΑΚ συνάγεται ότι επί αδικοπραξίας (εξ αξιοποίνου ή μη πράξεως), όπως επί υπεξαιρέσεως, στρεφομένης κατά ομορρύθμου εταιρείας μόνον η εταιρεία δικαιούται να ζητήσει αποζημίωσιν ή χρηματικήν ικανοποίησιν ηθικής βλάβης και ουχί τα μέλη αυτής είτε η αδικοπραξία έχει τελεσθεί παρά τρίτου είτε υπό μελών της εταιρείας είτε υπό του διαχειριστού αυτής, ως ζημιωσάντων το νομικόν πρόσωπον της εταιρείας, διότι εκ της αδικοπραξίας αμέσως παθών είναι το νομικόν πρόσωπον ως υποκείμενον δικαιωμάτων και υποχρεώσεων και ουχί τα μέλη αυτού, ήτοι αμέσως παθούσα είναι η εταιρεία και ουχί οι εταίροι. Αντίθετο συμπέρασμα δεν δύναται να συναχθεί εκ του άρθρου 22 ΕμπΝ, διότι το υπό του συγκεκριμένου άρθρου ρυθμιζόμενον ζήτημα της εις ολόκληρον ευθύνης των ομορρύθμων εταίρων ανάγεται μόνον εις την παθητικήν και ουχί εις την ενεργητικήν νομιμοποίησιν (βλ. ΣυμβΟλΑΠ 1/1994, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 68285, ΑΠ 1648/2014, ΤΝΠΔΣΑ, ΑΠ 1831/2011, ΤΝΠΔΣΑ, ΑΠ 1296/2007, ΤΝΠΔΣΑ, ΑΠ 1947/2006, ΕλλΔνη 50: 150 & 736, ΣυμβΑΠ 1514 /1998, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 287637, ΣυμβΑΠ 236 /1997, ΤΝΠΔΣΑ, ΣυμβΑΠ 1078 /1994, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 81830, ΣυμβΑΠ 86/1993, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 57986, ΣυμβΑΠ 678/1989, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 1907, ΕφΠατρ 397 /2009, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 562032, ΕφΛαρ485 /2006, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 417470, ΕφΘεσσ 1331/2005, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 408432, ΕφΔωδ 264 /2005, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 386498, ΕφΑθ 4178/2002, ΒΝΔΝΟΜΟΣ: 331205 και Ιωάννου Ν. Κατρά «Σημείωσιν κάτωθι ΑΠ 1947 /2006», ΕλλΔνη 50: 150 – υπό προϋποθέσεις διαφόρως: Ι.Π. Μάρκου, «Παρατηρήσεις κάτωθι ΑΠ 1947/2006», ΕλλΔνη 50: 738).

            […]

1. H) Ούτως, κατά τα εν τη μείζονι σκέψει αναφερόμενα, η υπ’ αριθ. καταθ. 921/2010 αγωγή της εκκαλούσης, η οποία σημειωτέον δεν έπασχεν αοριστίας εκ της μη αναφοράς εν τω αγωγικώ δικογράφω της αντιπαραβολής των κονδυλίων εσόδων και εξόδων (του ισολογισμού) εκάστης επίδικης εταιρικής χρήσεως, τυγχάνει απορριπτέα ως απαράδεκτη: […] β) ελλείψει ενεργητικής νομιμοποιήσεως εν σχέσει προς την εκτιμηθείσαν ως σωρρευομένην βάσιν την ερειδομένην επί της αδικοπρακτικής ευθύνης, διότι αμέσως ζημιωθέν εκ της περιγραφομένης πράξεως της εκ μέρους του εν τοις πράγμασιν ασκήσαντος την διαχείρισιν εφεσιβλήτου εταίρου παρανόμου ιδιοποιήσεως χρηματικού μέρους των συνολικών κερδών της ομορρύθμου εταιρείας, το οποίον ετύγχανε μείζον εν σχέσει προς την αναλογίαν του εταιρικού μεριδίου του ως άνω διαδίκου επί των κερδών της εταιρείας, είναι το νομικόν πρόσωπον της ομορρύθμου εταιρείας, ενώ, κατά τα εν τη αγωγή εκτιθέμενα, η ενάγουσα συνεταίρος είχε εκ της εταιρικής συμβάσεως ενοχικήν αξίωσιν επί των τοιούτων κερδών κατά της ομορρύθμου εταιρείας αλλά δεν είχε καταστεί κυρία των τοιούτων κερδών και ούτως δεν τυγχάνει αμέσως ζημιωθείσα εκ της παρανόμου πράξεως του εν τοις πράγμασιν ασκήσαντος διαχείρισιν και ιδιοποιηθέντος μείζον του εις το εταιρικόν του μερίδιον αναλογούντος χρηματικού ποσού εναγομένου συνεταίρου. Πρέπει, προς τούτο, να σημειωθεί ότι διά του αγωγικού δικογράφου δεν εξιστορείται ότι υπήρχε συμφωνία διά της εταιρικής συμβάσεως ή διά μεταγενεστέρου ιδιωτικού συμφωνητικού μεταξύ των αντιδίκων ομορρύθμων εταίρων, εντός του πλαισίου της οποίας η πράξις της αναλήψεως του χρηματικού ποσού των διανεμητέων κερδών από τον τραπεζικόν λογαριασμόν της εταιρείας υπό του εναγομένου (συν)διαχειριστού εταίρου, ο οποίος, κατ’ άρθρον 65 ΑΚ, ενεργεί ως καταστατικόν όργανον της εταιρείας (βλ. Βασιλείου Βαθρακολοίλη, «Αναλυτική Ερμηνεία – Νομολογία Αστικού Κώδικα», έκδοση 1989, τόμον Α΄, άρθρον 65, σελ. 138), να επιφέρει αυτοδικαίως μεταβίβασιν της κυριότητος των αναληφθέντων χρημάτων από την εταιρείαν προς την δικαιουμένην συμμετοχής επί των κερδών αλλά μη συμμετασχούσαν εις την πράξιν της αναλήψεως ενάγουσαν συνεταίρον (και δή κατά το εις αυτήν αναλογούν ποσοστόν επί των κερδών) και ότι συνακολούθως διά της πράξεως της αναλήψεως των χρημάτων από τον εναγόμενον συνεταίρον ο τελευταίος ταυτοχρόνως ενήργει αφ’ ενός ως καταστατικόν, κατ’ άρθρον 65 ΑΚ, όργανον της εταιρείας εν σχέσει προς την πράξιν παραδόσεως των κερδών από την εταιρείαν προς τους συνεταίρους και αφ’ ετέρου ως αντιπρόσωπος, κατ’ άρθρον 979 ΑΚ, της εναγούσης εν σχέσει προς την παραλαβήν υπ’ αυτού του εις αυτήν αναλογούντος μεριδίου επί των κερδών, ούτως ώστε διά της πράξεως της αναλήψεως των χρηματικών κερδών από τον εταιρικόν τραπεζικόν λογαριασμόν εκ μέρους του εναγομένου διαχειριστού συνεταίρου η ενάγουσα να έχει αποκτήσει κυριότητα επί του εις αυτήν αναλογούντος μεριδίου και να τυγχάνει αμέσως παθούσα από την εν συνεχεία ιδιοποίησιν των χρημάτων εκ μέρους του εναγομένου.»

• 347/2023 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Κατά τις διατάξεις των άρθρων 914 και 932 Α.Κ., δικαίωμα να ζητήσει αποζημίωση για υλική ζημία ή χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, έχει αυτός, που ζημιώθηκε από την αδικοπραξία αμέσως και όχι εμμέσως (ΑΠ ποιν 1996/2019 Νόμος, ΕφΑθ 3865/2020 Νόμος). Ειδικότερα επί αξιόποινης πράξης, που στρέφεται κατά ομόρρυθμης εμπορικής εταιρίας, η οποία κατά το άρθρο 784 Α.Κ. αποτελεί νομικό πρόσωπο, διάφορο από εκείνο των ομορρύθμων εταίρων, οι ομόρρυθμοι εταίροι, στην εν λόγω περίπτωση, θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία ή ηθική βλάβη από την ανωτέρω πράξη (ΑΠ ποιν 1996/2019 Νόμος, ΕφΑθ 3865/2020 Νόμος). Εξάλλου, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 22, 28 ΕμπΝ, 72, 759, 777 εδ. α`, 780 εδ. α`, 781, 782 και 784 ΑΚ και 249 του Ν. 4072/2012, το οποίο, κατά τη διάταξη του άρθρου 294§1 του ίδιου νόμου, εφαρμόζεται και στις εταιρείες, που, κατά την έναρξη ισχύος του, δεν τελούν σε εκκαθάριση ή σε πτώχευση, καθώς και των άρθρων 18 και 42 του ΕμπΝ για την εταιρεία, που συστάθηκε πριν την έναρξη ισχύος του Ν. 4072/2012, προκύπτει ότι οι εταιρείες με νομική προσωπικότητα, όπως είναι και οι ομόρρυθμες εταιρείες, που τήρησαν τις διατυπώσεις δημοσιότητας του άρθρου 42 ΕμπΝ και έχουν νομική προσωπικότητα, την οποία διατηρούν μέχρι πέρατος της εκκαθάρισης και για τις ανάγκες αυτής, έχουν δική τους περιουσία. Κύριος των εισφορών των εταίρων, αλλά και των αποκτημάτων από τη διαχείριση και γενικότερα φορέας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που περιλαμβάνουν την εταιρική περιουσία, είναι το νομικό πρόσωπο της εταιρείας. Επομένως, επί αδικοπραξίας που στρέφεται κατά ομόρρυθμης εταιρείας, η οποία αποτελεί πρόσωπο διάφορο από εκείνα των μελών των ομορρύθμων εταίρων, μόνον η εταιρεία νομιμοποιείται να ασκήσει τη σχετική αγωγή αποζημίωσης, γιατί αυτή είναι η αμέσως ζημιωθείσα και όχι οι ομόρρυθμοι εταίροι, αφού οι τελευταίοι θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία από την ανωτέρω πράξη, ανεξάρτητα αν η αξίωση τούτων στρέφεται κατά τρίτων ή άλλων ομορρύθμων μελών, που ζημίωσαν το νομικό πρόσωπο της εταιρείας.

            […]

            Στην προκειμένη περίπτωση η ανωτέρω αγωγή ως προς το αίτημα αυτής περί επιδίκασης στην ενάγουσα, ομόρρυθμο εταίρο, του συνολικού χρηματικού ποσού των 15.998,21 ευρώ, το οποίο φέρεται ως ιδιοποιηθέν από τον εναγόμενο, επίσης ομόρρυθμο εταίρο της ομόρρυθμης εταιρείας, απορριπτέα τυγχάνει ως ενεργητικώς ανομιμοποίητη, καθόσον, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας απόφασης, μόνον η εταιρεία ως νομικό πρόσωπο δικαιούται να εγείρει την αγωγή αυτή με το συγκεκριμένο αίτημα, που έχει σχέση με την εταιρική περιουσία, καθώς και με την επικαλούμενη αδικοπρακτική συμπεριφορά, που στρέφεται αμέσως κατά της περιουσίας της, της οποίας φορέας είναι η ίδια. Και τούτο διότι δικαιούχος της αγωγικής απαίτησης είναι το νομικό πρόσωπο της εταιρείας, ακόμη και εάν τελέσθηκε από τον εναγόμενο το αδίκημα της υπεξαίρεσης του αναφερομένου στην αγωγή χρηματικού ποσού, καθώς, σύμφωνα με τα ιστορούμενα στο δικόγραφο, η αδικοπραξία φέρεται διαπραχθείσα σε βάρος της και, επομένως, αυτή είναι η αμέσως ζημιωθείσα, και όχι οι εταίροι της ατομικά, και εν προκειμένω η ενάγουσα, η οποία, ως ομόρρυθμος εταίρος, θεωρείται ότι υπέστη έμμεση μόνο ζημία από την ανωτέρω πράξη, εφόσον, επίσης με βάση τα εκτιθέμενα στην αγωγή, δε συντρέχουν ειδικά στο πρόσωπό της οι όροι της αδικοπραξίας ή άλλος αυτοτελής λόγος παραγωγικός υποχρέωσης προς αποζημίωση. Μάλιστα, καθώς, όπως αναφέρεται στην αγωγή, η ανωτέρω εταιρεία έχει ήδη λυθεί διά έγγραφης καταγγελίας του εναγομένου, και, συνεπώς, έχει τεθεί αυτοδικαίως και υποχρεωτικά στο στάδιο της εκκαθάρισης και δυνάμει της υπ`αριθμόν 3891/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων) έχουν διορισθεί τρίτοι εκκαθαριστές, η εταιρεία διατηρεί τη νομική της προσωπικότητα για τις ανάγκες και το σκοπό της εκκαθάρισης έως του πέρατος αυτής, παραμένοντας κυρία όλων των αντικειμένων της εταιρικής περιουσίας μέχρι τη ρευστοποίηση και τη διανομή της. Ωσαύτως δε αφού παραμένει υποκείμενο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν απ’ αυτήν, δε μπορεί ο εταίρος της, ούτε κατά το εν λόγω στάδιο και ενόσω αυτό διαρκεί, εφόσον ουδέν περί του αντιθέτου διαλαμβάνεται στην αγωγή, να ασκήσει ατομικά αξίωση για αποζημίωση κατ’ άλλου εταίρου προς αποκατάσταση της θετικής ζημίας, η οποία προκλήθηκε εξ αδικοπραξίας τελεσθείσας απ’αυτόν στην εταιρική περιουσία, ει μη μόνον ο εκκαθαριστής μπορεί να ζητήσει με αγωγή ως εκπρόσωπος της υπό εκκαθάριση εταιρίας, την αποκατάσταση τέτοιας ζημίας από τον ζημιώσαντα εταίρο, πλην της συνδρομής επείγουσας περίπτωσης, επίκληση της οποίας δε γίνεται εν προκειμένω.»

• 222/2017 ΠΠρ Πατρών (NOMOS)

            «Επιπλέον, σε περίπτωση αδικοπραξίας, δικαιούχος κατά τις διατάξεις του άρθρου 914 του ΑΚ αποζημίωσης είναι αυτός που προσβλή­θηκε με την αδικοπραξία άμεσα στα δικαιώματα, έννομα αγαθά ή προστατευόμενα συμφέροντά του. Αντανακλα­στικές συνέπειες της αδικοπραξίας στην περιουσία τρί­του δεν καθιστούν τον τελευταίο δικαιούχο αποζημίω­σης, εκτός από τις εξαιρέσεις των άρθρων 928 και 929 του ΑΚ. Επομένως, επί αδικοπραξίας από το διαχειριστή της που στρέφεται κατά ομόρρυθμης εταιρείας, μόνο η εταιρεία, η οποία αποτελεί νομικό πρόσωπο διαφορετικό από εκείνο των εταίρων της, νομιμοποιείται να ασκήσει τη σχετική αγωγή αποζημίωσης διότι αυτή είναι η άμεσα ζημιωθείσα και όχι οι ομόρρυθμοι εταίροι της, αφού οι τελευταίοι θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία από την ανωτέρω πράξη.

            […]

            Κατά τη σωρευόμενη βάση περί αδικοπρακτικής ευθύνης του δεύτερου εναγομένου, ανεξάρτητα της αοριστίας της καθόσον δεν αρκεί η απλή αναφορά ότι ο δεύτερος εναγόμενος δεν έχει αποδώσει τα οφειλόμενα προς τον ενάγοντα ποσά, χωρίς να εκτίθενται συγκεκριμένες πράξεις και συμπεριφορές ιδιοποίησης που να συνιστούν αδικοπραξία δια της προσβολής του ενοχικού δικαιώματος του ενάγοντος (ΕφΠειρ 264/2015 ό.π., ΕφΑΘ 1127/2011 ό.π.), η αγωγή πρέπει να απορρι- φθεί ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης ενεργητικής νομιμο­ποίησης του ενάγοντος διότι, σύμφωνα με την ανωτέρω μείζονα σκέψη, αληθείς υποτιθέμενοι οι αγωγικοί ισχυρι­σμοί περί παράνομης ιδιοποίησης των αναλογούντων σ` αυτόν καθαρών κερδών και επιχειρηματικής αμοιβής από τη λειτουργία της πρώτης εναγομένης εκ μέρους του δεύ­τερου εναγομένου, αμέσως ζημιωθέν είναι το νομικό πρόσωπο της πρώτης εναγόμενης ομόρρυθμης εταιρείας, ως κυρίας των ποσών αυτών και υπόχρεη προς απόδοση στο ομόρρυθμο μέλος της, και όχι ο ομόρρυθμος εταίρος αυτής, ενάγων, ο οποίος θεωρείται εμμέσως ζημιωθείς.»

• 6026/2022 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Ειδικότερα επί αξιόποινης πράξης, που στρέφεται κατά ομόρρυθμης εμπορικής εταιρίας, η οποία κατά το άρθρο 784 Α.Κ. αποτελεί νομικό πρόσωπο, διάφορο από εκείνο των ομορρύθμων εταίρων, οι ομόρρυθμοι εταίροι, στην εν λόγω περίπτωση, θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία ή ηθική βλάβη από την ανωτέρω πράξη (ΑΠ ποιν 1996/2019 Δημ. Νόμος, ΕφΑθ 3865/2020 Δημ. Νόμος). Εξάλλου, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 22, 28 ΕμπΝ, 72, 759, 777 εδ. α, 780 εδ. α, 781, 782 και 784 ΑΚ και 249 του Ν. 4072/2012, το οποίο, κατά τη διάταξη του άρθρου 294 § 1 του ίδιου νόμου, εφαρμόζεται και στις εταιρείες, που, κατά την έναρξη ισχύος του, δεν τελούν σε εκκαθάριση ή σε πτώχευση, καθώς και των άρθρων 18 και 42 του ΕμπΝ για την εταιρεία, που συστάθηκε πριν την έναρξη ισχύος του Ν. 4072/2012, προκύπτει ότι οι εταιρείες με νομική προσωπικότητα, όπως είναι και οι ομόρρυθμες εταιρείες, που τήρησαν τις διατυπώσεις δημοσιότητας του άρθρου 42 ΕμπΝ και έχουν νομική προσωπικότητα, την οποία διατηρούν μέχρι πέρατος της εκκαθάρισης και για τις ανάγκες αυτής, έχουν δική τους περιουσία. Κύριος των εισφορών των εταίρων, αλλά και των αποκτημάτων από τη διαχείριση και γενικότερα φορέας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που περιλαμβάνουν την εταιρική περιουσία, είναι το νομικό πρόσωπο της εταιρείας. Επομένως, επί αδικοπραξίας που στρέφεται κατά ομόρρυθμης εταιρείας, η οποία αποτελεί πρόσωπο διάφορο από εκείνα των μελών των ομορρύθμων εταίρων, μόνον η εταιρεία νομιμοποιείται να ασκήσει τη σχετική αγωγή αποζημίωσης, γιατί αυτή είναι η αμέσως ζημιωθείσα και όχι οι ομόρρυθμοι εταίροι, αφού οι τελευταίοι θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία από την ανωτέρω πράξη, ανεξάρτητα αν η αξίωση τούτων στρέφεται κατά τρίτων ή άλλων ομορρύθμων μελών, που ζημίωσαν το νομικό πρόσωπο της εταιρείας. Αντίθετο συμπέρασμα δεν συνάγεται από τη διάταξη του άρθρου 22 ΕμπΝ, γιατί το ρυθμιζόμενο από αυτή ζήτημα, της εις ολόκληρον ευθύνης των ομορρύθμων εταίρων, ανάγεται μόνο στην παθητική και όχι στην ενεργητική νομιμοποίηση αυτών (Ολ. ΑΠ 1/1994, ΑΠ 1648/2014 Δημ. Νόμος, ΑΠ 1947/2006).

            […]

            Εντεύθεν έπεται, ότι σύμφωνα με το άρθρο 64, σε συνδυασμό και με το άρθρο 68 KΠολΔ, μόνη η Ομόρρυθμη Εταιρία, ως Νομικό Πρόσωπο, νομιμοποιείται ενεργητικά και παθητικά, να μετέχει στις σχετικές δίκες, που την αφορούν (βλ. σχετ. ΕφΑθ 3865/2020 ό.π., ΕφΠειρ 378/2016 Δημ. Νόμος, ΕφΛαρ 485/2006, ΕπισκΕμπΔ 2006/1125, ΕφΑΘ 7603/2005, ΕλλΔ/νη 2006.118), εκπροσωπούμενη από τον εκκαθαριστή ή τους συνεκκαθαριστές της, οι οποίοι δε νομιμοποιούνται, ενεργητικά και παθητικά, να ενάγουν και να ενάγονται, ούτε, ως μέλη της εταιρίας, ούτε ατομικά, ως προς τα αντικείμενα της εταιρικής περιουσίας, ήτοι το ενεργητικό και παθητικό αυτής, μέχρι τη ρευστοποίηση της περιουσίας και τη διανομή της, εκτός, εάν συντρέχει κατεπείγουσα περίπτωση. Σε αντίθετη περίπτωση, που ενάγει ή ενάγεται εταίρος της ομόρρυθμης Εταιρίας, που τελεί υπό εκκαθάριση και όχι η ίδια, ως νομικό πρόσωπο, το δικαστήριο, που ελέγχει και αυτεπαγγέλτως, τη νομιμοποίηση όλων των διαδίκων, σε κάθε στάση της δίκης, (άρα και στο Εφετείο), σύμφωνα με το άρθρα 68 και 73 KΠολΔ, πρέπει να απορρίπτει τη σχετική αγωγή, ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, αντίστοιχα, τούτου (βλ Ολ. ΑΠ 27/1987, ΝοΒ 36, 92, ΕφΑθ 3865/2020 ό.π., ΕφΠειρ 378/2016, ό.α., ΕφΑΘ 1410/2013, ΕλλΔ/νη 2013/1395).

            […]

            Ειδικότερα, στο επισκοπούμενο περιεχόμενο της αγωγής, γίνεται μεν επίκληση περιστατικών της θέσεως της ομόρρυθμης εταιρίας σε εκκαθάριση, στην οποία μοναδικοί εταίροι και νόμιμοι εκπρόσωποι ήταν οι ενάγοντες, αλλά ταυτόχρονα προκύπτει ότι αυτή (εκκαθάριση) δεν έχει περατωθεί και ως εκ τούτου, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 22, 28 ΕμπΝ, 72, 759, 777 εδ. α, 780 εδ. α, 781, 782 και 784 ΑΚ και 249 του Ν. 4072/2012, το οποίο, κατά τη διάταξη του άρθρου 294 § 1 του ίδιου νόμου, εφαρμόζεται και στις εταιρείες, που, κατά την έναρξη ισχύος του, δεν τελούν σε εκκαθάριση ή σε πτώχευση, καθώς και των άρθρων 18 και 42 του Εμπ.Ν., για την εταιρεία, που συστάθηκε πριν την έναρξη ισχύος του Ν. 4072/2012, προκύπτει ότι οι εταιρείες με νομική προσωπικότητα, όπως φέρεται ότι είναι και η ομόρρυθμη εταιρεία, της οποίας μέλη ήταν οι ενάγοντες, που τήρησε τις διατυπώσεις δημοσιότητας του άρθρου 42 ΕμπΝ, διατηρεί τη νομική της προσωπικότητα μέχρι πέρατος της εκκαθάρισης και για τις ανάγκες αυτής και έχει δική της περιουσία. Κύριος δε των εισφορών των εταίρων, αλλά και των αποκτημάτων από τη διαχείριση και γενικότερα φορέας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, που περιλαμβάνουν την εταιρική περιουσία, κατά τ’ αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, είναι το νομικό πρόσωπο της εταιρείας. Επομένως, επί αδικοπραξίας, που στρέφεται κατά ομόρρυθμης εταιρείας, η οποία αποτελεί πρόσωπο διάφορο από εκείνα των μελών των ομορρύθμων εταίρων, μόνον η εταιρεία νομιμοποιείται να ασκήσει τη σχετική αγωγή αποζημίωσης, γιατί αυτή είναι η αμέσως ζημιωθείσα και όχι οι ομόρρυθμοι εταίροι, αφού οι τελευταίοι θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία από την ανωτέρω πράξη, ανεξάρτητα αν η αξίωση τούτων στρέφεται κατά τρίτης, εν προκειμένω της εναγομένης, η οποία φέρεται ότι ζημίωσε το νομικό πρόσωπο της εταιρείας. Αντίθετο συμπέρασμα δεν συνάγεται από τη διάταξη του άρθρου 22 ΕμπΝ, γιατί το ρυθμιζόμενο από αυτή ζήτημα, της εις ολόκληρον ευθύνης των ομορρύθμων εταίρων, ανάγεται μόνο στην παθητική και όχι στην ενεργητική νομιμοποίηση αυτών. Συνεπώς, εν προκειμένω, μοναδική ενεργητικά νομιμοποιούμενη για την αξίωση τυχόν θετικής και αποθετικής ζημίας και χρηματικής ικανοποίησης ένεκα ηθικής βλάβης σε βάρος της εναγομένης, είναι η ίδια η ομόρρυθμη εταιρεία και όχι οι ενάγοντες. Η επικαλούμενη απώλεια διαφυγόντων κερδών, που ισχυρίζονται οι ενάγοντες ότι θα αποκόμιζαν, κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, τους καθιστά εμμέσως ζημιωθέντες, καθώς συνάπτεται αιτιωδώς προς τη γενική προσδοκία του εταίρου για τη συμμετοχή του στα μελλοντικά κέρδη, που θα ποριζόταν η εταιρεία με την προσδοκώμενη συνεχή βελτίωση των επιδόσεών της. Επίσης, δικαιούχοι της χρηματικής ικανοποιήσεως για ηθική βλάβη, κατά τ’ αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, είναι μόνον οι φορείς του δικαιώματος ή εννόμου συμφέροντος, που έχει προσβληθεί, ήτοι οι αμέσως ζημιωθέντες από το έγκλημα και όχι οι εμμέσως ή εξ αντανακλάσεως ζημιωθέντες. Δικαίωμα δε επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ηθικής βλάβης, έχει ο θίγόμενος και κατά τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, εφόσον η παράνομη προσβολή της προσωπικότητας συνιστά και αδικοπραξία, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ (ΑΠ 99/2019 Δημ. Νόμος). Έτσι, επί αδικοπραξίας, η οποία στρέφεται κατά ομόρρυθμης εταιρείας, η οποία κατά τα άρθρα 784 του Α.Κ. και 42 του Εμπ.Ν. αποτελεί νομικό πρόσωπο, διάφορο από εκείνο των ομόρρυθμων μελών της εταιρείας αυτής, εφόσον κηρύσσεται ικανό δικαίου και ικανό για δικαιοπραξία (άρθρα 61 και 70 Α.Κ.), έχει δικαίωμα επί της προσωπικότητας αυτού στην έκφανση της πίστης, της υπόληψης, της φήμης, του κύρους, του επαγγέλματος, του μέλλοντος και των λοιπών αναγνωριζόμενων σ’ αυτό άϋλων αγαθών. Συνεπώς, σε περίπτωση προσβολής της προσωπικότητας του νομικού προσώπου σε οποιαδήποτε των εκφάνσεων τούτων, δικαιούται να ζητήσει το νομικό πρόσωπο, κατά τα άρθρα 57 και 59 του Α.Κ., προστασία, καθώς και την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης, που φέρεται ότι υπέστη από την προσβολή, που μπορεί να συνίσταται και στην καταβολή χρηματικού ποσού και όχι οι ομόρρυθμοι εταίροι, αφού οι τελευταίοι θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία από την ανωτέρω πράξη και είναι εμμέσως παθόντες, όπως οι ενάγοντες, ανεξάρτητα αν η αξίωση τούτων στρέφεται κατά τρίτης, εν προκειμένω της εναγομένης, η οποία φέρεται ότι ζημίωσε το νομικό πρόσωπο της εταιρείας.

            […]

            Σε αντίθετη περίπτωση, που ενάγει ή ενάγεται εταίρος της ομόρρυθμης Εταιρίας, που τελεί υπό εκκαθάριση και όχι η ίδια, ως νομικό πρόσωπο, το δικαστήριο, που ελέγχει και αυτεπαγγέλτως, τη νομιμοποίηση όλων των διαδίκων, σε κάθε στάση της δίκης, (άρα και στο Εφετείο), σύμφωνα με το άρθρα 68 και 73 KΠολΔ, πρέπει να απορρίπτει τη σχετική αγωγή, ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, αντίστοιχα, τούτου (βλ Ολ. ΑΠ 27/1987, ΝοΒ 36, 92, ΕφΑθ 3865/2020 ό.π., ΕφΠειρ 378/2016, ό.α., ΕφΑΘ 1410/2013, ΕλλΔ/νη 2013/1395).»

• 2077/2023 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Κατά τη διάρκεια του σταδίου της εκκαθάρισης η ομόρρυθμη εταιρία λογίζεται υφισταμένη για τις ανάγκες της εκκαθάρισης, για την ενάσκηση δε των εν γένει αξιώσεών της νομιμοποιείται μόνο η ίδια και όχι οι εταίροι της. Έτσι, επί αδικοπραξίας που στρέφεται κατά ομόρρυθμης εταιρείας, η οποία αποτελεί πρόσωπο διάφορο από εκείνα των μελών των ομόρρυθμων εταίρων, μόνο η εταιρεία νομιμοποιείται να ασκήσει τη σχετική αγωγή αποζημίωσης, γιατί αυτή είναι η αμέσως ζημιωθείσα και όχι οι ομόρρυθμοι εταίροι, αφού οι τελευταίοι θεωρούνται ότι υπέστησαν έμμεση ζημία από την ανωτέρω πράξη, ανεξάρτητα αν η αξίωση τούτων στρέφεται κατά τρίτων ή άλλων ομόρρυθμων μελών, που ζημίωσαν το νομικό πρόσωπο της εταιρείας. […] Σε αντίθετη περίπτωση, που ενάγει ή ενάγεται εταίρος της ομόρρυθμης εταιρίας που τελεί υπό εκκαθάριση και όχι η ίδια, ως νομικό πρόσωπο, το δικαστήριο, που ελέγχει και αυτεπαγγέλτως τη νομιμοποίηση όλων των διαδίκων σε κάθε στάση της δίκης (άρα και στο εφετείο), σύμφωνα με το άρθρα 68 και 73 KΠολΔ, πρέπει να απορρίπτει τη σχετική αγωγή ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, αντίστοιχα, τούτου (ΟλΑΠ 27/1987 -ΕφΠειρ 81/2021 378/2016 – ΕφΑθ 3865/2020, 1410/2013). Περαιτέρω, με την άσκηση της έφεσης η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, κατά τα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους.»

• 3773/2025 Εφετείο Αθηνών (NOMOS)

            «Από τα ανωτέρω, έπεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 64, σε συνδυασμό και με το άρθρο 68 KΠολΔ, μόνη η ετερόρρυθμη εταιρία, ως νομικό πρόσωπο, νομιμοποιείται ενεργητικά και παθητικά, να μετέχει στις σχετικές δίκες, που την αφορούν (βλ. ΕφΠειρ 378/2016 ΤΝΠ Νόμος, ΕφΑαρ 485/2006, ΕπισκΕμπΔ 2006/1125, ΕφΑΘ 7603/2005, ΕλλΔ/νη 2006/118), εκπροσωπούμενη από τον εκκαθαριστή ή τους συνεκκαθαριστές της, οι οποίοι δεν νομιμοποιούνται, ενεργητικά και παθητικά, να ενάγουν και να ενάγονται, ούτε, ως μέλη της εταιρίας, ούτε ατομικά, ως προς τα αντικείμενα της εταιρικής περιουσίας, ήτοι το ενεργητικό και παθητικό αυτής, μέχρι τη ρευστοποίηση της περιουσίας και τη διανομή της, εκτός, εάν συντρέχει κατεπείγουσα περίπτωση. Σε αντίθετη περίπτωση, που ενάγει ή ενάγεται εταίρος ετερόρρυθμης εταιρίας, που τελεί υπό εκκαθάριση και όχι η ίδια, ως νομικό πρόσωπο, το δικαστήριο, που ελέγχει και αυτεπαγγέλτως, τη νομιμοποίηση όλων των διαδίκων, σε κάθε στάση της δίκης, (άρα και στο Εφετείο), σύμφωνα με το άρθρα 68 και 73 KΠολΔ, πρέπει να απορρίπτει τη σχετική αγωγή ως απαράδεκτη, λόγω έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, αντίστοιχα, τούτου (βλ Ολ. ΑΠ 27/1987, ΝοΒ 36, 92, ΕφΑΘ 1510/2024, δημ. ΤΝΠ Νόμος).»

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Ενεργητική νομιμοποίηση εταιρείας σε περίπτωση τέλεσης εις βάρος της αδικοπραξίας appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Καθίσταται σαφές ότι απαιτείται, μεταξύ άλλων, για τη διάρρηξη απαλλοτρίωσης, γνώση του τρίτου προς τον οποίο έγινε η μεταβίβαση από τον οφειλέτη, ότι ο μεταβιβάσας προέβη στην απαλλοτρίωση με σκοπό βλάβης των δανειστών του. Ως προς τη γνώση γίνεται αναφορά στις ΑΚ 941 και 942, οι οποίες διακρίνουν μεταξύ απαλλοτρίωσης από επαχθή αιτία και από χαριστική αιτία. Η γνώση του τρίτου πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία, δηλαδή την απαλλοτρίωση, τη βλάβη των δανειστών, το δόλο του οφειλέτη. Η συνδρομή της γνώσης θα κριθεί στο πρόσωπο του τρίτου, και αν αυτός συμβάλλεται δι’ αντιπροσώπου (211 ΑΚ). Κρίσιμος χρόνος ύπαρξης της γνώσης είναι εκείνος της απαλλοτρίωσης, ενώ η μεταγενέστερη γνώση δεν ασκεί έννομη επιρροή. Προς αποτροπή του δυσαπόδεικτου της άνω προϋπόθεσης καθιερώνεται με την ΑΚ 941 παρ. 2 μαχητό τεκμήριο υπέρ των δανειστών για την ύπαρξη της γνώσης, όταν ο τρίτος είναι σύζυγος του οφειλέτη ή συγγενής σε ευθεία γραμμή ή σε πλάγια εξ αίματος έως και τον τρίτο βαθμό ή από αγχιστεία έως και τον δεύτερο. Το τεκμήριο όμως αυτό εξανεμίζεται αν η αγωγή διάρρηξης δεν ασκήθηκε (215 ΚΠολΔ) εντός ενός έτους από την ενέργεια της απαλλοτρίωσης (941 παρ. 2 εδ. Β’ ΑΚ) (ΕΡΝΟΜΑΚ – ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΒΑΘΡΑΚΟΚΟΙΛΗ, άρθρο 941).

Ζέτα Μασσέλου, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Προϋποθέσεις αγωγής διάρρηξης δικαιοπραξίας: Η γνώση του τρίτου προς τον οποίο έγινε η μεταβίβαση appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Καταχρηστικότητα της άσκησης του δικαιώματος αναγκαστικής εκτέλεσης appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Κατά την άποψη της νομολογίας, η οικονομική αδυναμία -έστω και μόνιμη- δεν δύναται να εξισωθεί με αδυναμία παροχής, και άρα κατ’ αρχήν δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον οφειλέτη προκειμένου αυτός να απαλλαγεί από τις συμβατικές του υποχρεώσεις [Μ. Ανδριανάτου, Αναπροσαρμογή επιχειρηματικών πιστωτικών συμβάσεων λόγω της οικονομικής κρίσης, 2022, σ. 197-205, Καλλιμόπουλος, Το δίκαιο του χρήματος (1993), σελ. 376 επ., Εφ.Αν.Κρήτης 19/2024 ΤΝΠ Νομος]. Σε περίπτωση, όμως,  δυσχέρειας του πιστούχου της Τράπεζας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του από την πιστωτική σύμβαση λόγω πρόσκαιρης οικονομικής αδυναμίας του, που όμως υπερβαίνει τα όρια της αντοχής του, η καλόπιστη από την πλευρά της Τράπεζας συμπεριφορά επιβάλλει, σ’ αυτή την υποχρέωση να ανεχθεί μια εύλογη καθυστέρηση στην εκπλήρωση της παροχής του οφειλέτη, ιδίως όταν η επιδίωξη της άμεσης εκπλήρωσης της παροχής του πρόκειται να οδηγήσει σε πλήρη οικονομική καταστροφή του, χωρίς ουσιαστικό κέρδος για την ίδια. Στο πλαίσιο αυτό, κατά τον έλεγχο της καταχρηστικότητας της άσκησης του δικαιώματος αναγκαστικής εκτέλεσης, στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν είναι, επίσης η ειλικρινής πρόθεση του δανειολήπτη για διακανονισμό ή/και αναδιάρθρωση του χρέους με σκοπό την εξόφληση, όπως αυτή μπορεί για παράδειγμα να εκφράζεται από την συχνότητα της επικοινωνίας με την τράπεζα και την κατάθεση ρεαλιστικών και βιώσιμων προτάσεων αντιμετώπισης της οφειλής του [ΕΦ ΠΕΙΡΑΙΑ (ΜΟΝ) 73/2026, ΑΠ 1352/2011, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ].

Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Καταχρηστικότητα της άσκησης του δικαιώματος αναγκαστικής εκτέλεσης – οικονομική αδυναμία appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Κατά της νέας αυτοτελούς αναγκαστικής εκτέλεσης, η οποία επισπεύδεται από τον υπερθεματιστή με εκτελεστό τίτλο την περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης κατ’ άρθρα 924 εδ. α`, 943 παρ. 1 και 1005 παρ. 2 ΚΠολΔ, ο καθ’ ου για την αποτελεσματική προστασία του επιβάλλεται να ασκήσει ανακοπή και δη εμπρόθεσμα κατά τους ορισμούς του άρθρου 934 παρ. 1 ΚΠολΔ. Δεν αρκεί η ακύρωση του πλειστηριασμού για να ακυρωθεί και η άμεση εκτέλεση, δηλαδή η αποβολή από το εκπλειστηριασθεν ακίνητο κατ’ άρθρο 943 ΚΠολΔ που λαμβάνει χώρα με εκτελεστό τίτλο την περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης, διότι η συγκεκριμένη εκτέλεση είναι διαφορετική και δεν συμπαρασύρεται από την ακύρωση του πλειστηριασμού. Ακριβώς δε, για να μην απολεσθεί η προθεσμία προσβολής της αποβολής, επιβάλλεται, ακόμα και όταν έχει προηγηθεί και εκκρεμεί ανακοπή κατά του πλειστηριασμού και της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης, να ασκηθεί σύμφωνα με το άρθρο 69 παρ. 1δ` ΚΠολΔ ανακοπή κατά της επιταγής προς απόδοση του ακινήτου, με την προβολή των ίδιων λόγων που ήδη έχουν προταθεί στην πρώτη ανακοπή κατά του πλειστηριασμού και της περίληψης της κατακυρωτικής έκθεσης (ΑΠ 1437/2012 ΤΝΠ Νόμος).

Επομένως, για την ανωτέρω αναγκαστική εκτέλεση, όταν δηλαδή ο υπερθεματιστής και ήδη νέος κύριος του εκπλειστηριασθέντος ακινήτου επιδίδει αντίγραφο εξ απογράφου εκτελεστού της περίληψης της νομίμως μεταγραφείσας περίληψης της κατακυρωτικής έκθεσης με επιταγή προς απόδοση της νομής του εκπλειστηριασθέντος ακινήτου (άρθρα 924 εδ. α’, 943 παρ. 1 και 1005 παρ. 2 ΚΠολΔ), οι λόγοι, που προβάλλει ο μέχρι τούδε νομέας του ακινήτου με την εμπρόθεσμη ανακοπή κατά της εκτέλεσης, δηλαδή κατά της αποβολής του από το εκπλειστηριασθέν ακίνητο, δεν εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 935 ΚΠολΔ, δεδομένου μάλιστα, ότι δεν πρόκειται για την ίδια αλλά για διαφορετική εκτελεστική διαδικασία από εκείνη που οδήγησε στον πλειστηριασμό (151/2026 ΜΠΡ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Λιγοψυχάκη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Σχέση ανακοπής κατά της επιταγής προς απόδοση του ακινήτου και της ανακοπής κατά του πλειστηριασμού και της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Οταν ο υπόχρεος προς επίδειξη είναι διάδικος, η επίδειξη εγγράφου ζητείται είτε με παρεμπίπτουσα αγωγή, είτε και με τις προτάσεις σε οποιαδήποτε στάση της πρωτοβάθμιας ή έκκλητης δίκης. Οι δε παρεμπίπτουσες αγωγές υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δικαστηρίου της κύριας δίκης (άρθ. 31 § 1 ΚΠολΔ). [ΑΠ 94/2018, δημ. σε areiospagos.gr]. Καθ’ ύλη αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της αγωγής προς επίδειξη, που ασκείται αυτοτελώς, είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο, ενώ για την εκδίκαση της παρεμπίπτουσας αγωγής προς επίδειξη, είτε αυτή στρέφεται κατά του αντιδίκου της κύριας δίκης είτε κατά τρίτου, αποκλειστικά αρμόδιο, λόγω συνάφειας, είναι το δικαστήριο στο οποίο εκκρεμεί η αγωγή (Νικολόπουλος στον Γεωργιάδη – Σταθόπουλου ΑΚ, άρθρο 902, αριθμ. παρ. 22, Βασ. Βαθρακοκοίλη, ΕΡΝΟΜΑΚ, 2006, άρθρο 902 αριθμ. παρ. 15, Μιχ. Μαργαρίτης, Ερμηνεία ΚΠολΔ, 2018, άρθρο 451 αριθμ. παρ. 5). Με το σκεπτικό αυτό, το Εφετείο Πειραιώς, με την υπ’ αριθ. 520/2019 απόφασή του, απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την ένσταση καθ’ ύλην αναρμοδιότητας του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς που προέβαλλε ο εναγόμενος, λόγω του σωρευόμενου στην κύρια αγωγή παρεμπίπτοντος αιτήματος επίδειξης εγγράφων, κρίνοντας ότι αρμόδιο για την εκδίκασή του ήταν το ίδιο δικαστήριο που ήταν αρμόδιο και για την κύρια αγωγή.

Ελένη Μακροδημήτρη, δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Η καθ’ ύλην αρμοδιότητα επί παρεμπίπτοντος αιτήματος επίδειξης εγγράφων σωρευόμενου στην κύρια αγωγή appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.