Ο κύριος έλεγχος πρέπει να προβλέπεται ρητά από το Σύνταγμα. Παρ’ ημίν τον εν λόγω έλεγχο καθιερώνει το άρθρο 100§1 στοιχ. ε΄ του Συντάγματός μας, που τον αναθέτει στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο. Ο παρεμπίπτων έλεγχος από κάθε δικαστή (διάχυτος έλεγχος)  προβλέπεται στα άρθρα 93§4 Σ και 87§2 Σ. Ο έλεγχος διενεργείται από όλες τις κατηγορίες και τις βαθμίδες των δικαστηρίων (διοικητικά, πολιτικά και ποινικά / πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και διοικητικά – «κοινά Δικαστήρια») εκτός από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (Α.Ε.Δ.) του άρθρου 100 Σ, όχι όμως αφηρημένα, αλλά με την ευκαιρία και στο πλαίσιο των συγκεκριμένων διαφορών, που καλούνται κάθε φορά να επιλύσουν.  Τα κοινά Δικαστήρια που θεμελιώνουν την άσκηση του ελέγχου της συνταγματικότητας στο άρθρο 93§4 Σ απλώς παραμερίζουν τον αντισυνταγματικό κανόνα κατά την εκδίκαση της συγκεκριμένης περίπτωσης, ενώ το Α.Ε.Δ. που θεμελιώνει τον έλεγχο του για την «ουσιαστική αντισυνταγματικότητα διατάξεων τυπικού νόμου» στην ειδική διάταξη του άρθρου 100§1ε΄ Σ., σε περίπτωση αντισυνταγματικότητας, απαγγέλλει την κατάργηση της αντισυνταγματικής διάταξης (αρ. 100§4 Σ.). Ο παρεμπίπτων έλεγχος αποτελεί τη λογική και αναγκαία συνέπεια της τυπικής υπεροχής του Συντάγματος απέναντι στους κοινούς νόμους του Κράτους.

            Α. Παρεμπίπτων έλεγχος – Δικονομικές οδοί

Ενώπιον λοιπόν των κοινών δικαστηρίων ζήτημα αντισυνταγματικότητας τίθεται και – επομένως – έλεγχος συνταγματικότητας ασκείται μέσω των υφιστάμενων δικονομικών οδών, με τις οποίες η συγκεκριμένη κάθε φορά υπόθεση άγεται προς κρίση στο αρμόδιο δικαστήριο. Συγκεκριμένα:

1. Προβολή ισχυρισμού αντισυνταγματικότητας

Κατά την εκδίκαση οποιασδήποτε υπόθεσης ενώπιον οποιουδήποτε δικαστηρίου ζήτημα ελέγχου της συνταγματικότητας μπορεί να τεθεί παρεμπιπτόντως, δηλαδή για τις ανάγκες εκδίκασης της συγκεκριμένης κύριας υπόθεσης, με πρωτοβουλία των διαδίκων (ή και του Εισαγγελέα, όταν προβλέπεται παράστασή του), οι οποίοι προβάλλουν τον ισχυρισμό ότι ο (κατ’ αυτούς) κρίσιμος κανόνας δικαίου είναι αντισυνταγματικός. Ο ισχυρισμός αυτός προβάλλεται μέσω των δικονομικών μηχανισμών κάθε δικαιοδοτικού κλάδου, σε κάθε στάση της δίκης και σε οποιονδήποτε βαθμό. 

1. Αυτεπάγγελτος έλεγχος

Όλα ανεξαιρέτως τα δικαστήρια ασκούν αυτεπαγγέλτως έλεγχο της συνταγματικότητας της κρίσιμης – για την υπόθεση που εκδικάζουν – διάταξης. Ο αυτεπάγγελτος χαρακτήρας του ελέγχου έχει άμεσες δικονομικές συνέπειες: α) την εξέταση του σχετικού ζητήματος σε οποιαδήποτε φάση και στάση της δίκης, β) την εξέταση του ζητήματος για πρώτη φορά σε δεύτερο βαθμό και την προβολή του αντίστοιχου ισχυρισμού με τα ένδικα μέσα, γ) τη δημιουργία λόγου αναίρεσης ( όπου προβλέπεται το ένδικο αυτό μέσο) για «παράβαση κανόνων δικαίου» (559 περ. 1 ΚΠολΔ και 510 παρ. 1 περ. Ε΄ΚΠΔ) ή για «εσφαλμένη ερμηνεία ή πλημμελή εφαρμογή του διέποντος την επίδικη σχέση νόμου» (αρ. 56 παρ.1 στοιχ. δ΄ π.δ. 18/1989), καθόσον οι σχετικοί λόγοι αναίρεσης περιλαμβάνουν στο φάσμα τους και την παράβαση συνταγματικών διατάξεων που οφείλεται στο γεγονός ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση εφάρμοσε άλλο (τον αντισυνταγματικό) αντί άλλου (του εφαρμοστέου μετά τον παραμερισμό ου αντισυνταγματικού κανόνα). Η άρνηση ωστόσο του δικαστή να απαντήσει σε ισχυρισμό αντισυνταγματικότητας που προβάλλεται από διάδικο και η σιωπηρή απόρριψη του ή η παράλειψή του να ασκήσει αυτεπαγγέλτως έλεγχο συνταγματικότητας δεν θεμελιώνει από μόνη της τον λόγο αυτό αναιρέσεως.

• Αυτοτελής λόγος ακύρωσης

            Ο ισχυρισμός αντισυνταγματικότητας ως αυτοτελής λόγος ακύρωσης κατά κανονιστικής ή ατομικής διοικητικής πράξης είναι θεμιτός. Στις περιπτώσεις μάλιστα αυτές λόγος ακύρωσης μπορεί να είναι και η αντισυνταγματικότητα της διοικητικής πράξης, όχι μόνο επειδή στηρίζεται σε αντισυνταγματικό νόμο, αλλά επειδή η ίδια η πράξη παραβιάζει ευθέως το Σύνταγμα. Αυτό σημαίνει, ειδικά για τις κανονιστικές πράξεις ότι μπορεί να ζητηθεί η ακύρωση ενός κανόνα δικαίου λόγω αντισυνταγματικότητας. Επομένως, δεν υπάρχει ούτε πρόβλημα δικαιοδοσίας του ακυρωτικού δικαστή (αρ. 95 Σ), ούτε – καταρχήν – πρόβλημα υπέρβασης του παρεμπιπτόντως χαρακτήρα του ελέγχου, εφόσον το κύριο αντικείμενο της δίκης είναι το κύρος της διοικητικής πράξης.

Το ανωτέρω σύστημα λοιπόν του διάχυτου ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων από τα δικαστήρια έχει ένα εγγενές μειονέκτημα: τη δυνατότητα έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων. Για την αποτροπή λοιπόν αυτού του κινδύνου αναπτύχθηκαν μηχανισμοί κάμψης του διάχυτου ελέγχου. Συγκεκριμένα:

1. Μηχανισμός συγκέντρωσης του ελέγχου είναι η κατά το άρθρο 100 Σ αρμοδιότητα του Α.Ε.Δ.
2. Ενοποίηση νομολογίας από το ανώτατο δικαστήριο εκάστης δικαιοδοσίας.
3. Πολιτική δικαιοδοσία: Παραπομπή στην Ολομέλεια: 563 παρ. 2 ΚΠοΛΔ

      Υποχρεωτική:

1. 557 ΚΠολΔ: Αναίρεση υπέρ του νόμου ασκηθείσα από τον Εισαγγελεά του ΑΠ. Λόγος αναίρεσης υπέρ του νόμου μπορεί να είναι και συχνά ίναι ζήτημα συναγματικότητας, δηλαδή η εφαρμογή του αντισυνταγματικού ή ο παραμερισμός συνταγματικού κανόνα δικαίου από το δικαστήριο της ουσίας.
2. 563 παρ. 2 εδ. γ΄: Με απόφαση του Αρμοδίου Τμήματος, όταν αρνείται την εφαρμογή διάταξης νόμου ως αντισυνταγματικής.
3. 563 παρ. 2 εδ. γ΄: Με απόφαση του αρμοδίου Τμήματος, όταν ναι μεν απορρίπτει τον ισχυρισμό της αντισυνταγματικότητας και εφαρμόζει το νόμο, η απόφασή του όμως αυτή λαμβάνεται με διαφορά μόνο μίας ψήφου.
4. Κατ΄αναλογία προς το άρθρο 14 παρ. 4 π.δ. 18/1989 και κατόπιν του ν. 345/1976: Θα πρέπει να θεωρηθεί υποχρεωτική και η παραπομπή όταν το τμήμα φέρεται σε απόφαση με την αποδοχή άποψης σχετικά με την ουσιαστική συνταγματικότητα διάταξης τυπικού νόμου διαφορετικής από εκείνη που έχει ήδη δεχθεί το ΣτΕ ή ΕΣ.

Δυνητική:

1. 563 παρ. 2 εδ. β΄: Με απόφαση του αρμοδίου τμήματος, εφόσον κριθεί ότι γεννάται ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος ή ότι η παραπομπή είναι αναγκαία για την ενότητα της νομολογίας
2. 563 παρ. 2 εδ. β΄: Απευθείας, με κοινό πρακτικό του Προέδρου και του Εισαγγελέα του Α.Π., αν κριθεί ότι τίθεται ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος ή ότι η παραπομπή είναι αναγκαία για την ενότητα της νομολογίας.
3. Ποινική δικαιοδοσία: Παραπομπή στην Ολομέλεια του ΑΠ:

      Υποχρεωτική: αρ. 10 παρ. 2 ΚΠΔ, 512 ΠΑΡ. 1 fin:

1. Aναίρεση υπέρ του νόμου (505 παρ. 2 ΚΠΔ)
2. Κοινό πρακτικό Εισαγγελεά και Προέδρου ΑΠ για νομικά ζητήματα εξαιρετικής σημασίας
3. Παραπομπή από το αρμόδιο Τμήμα όταν ναι μεν απορρίπτει τον ισχυρισμό της αντισυνταγματικότητας και εφαρμόζει το νόμο, η απόφασή του όμως αυτή λαμβάνεται με διαφορά μόνο μίας ψήφου.
4. Όταν το τμήμα αρνείται την εφαρμογή νόμου ως αντισυνταγματικού
5. Όταν το τμήμα πρόκειται να εκδώσει απόφαση αντίθετη με προηγούμενη θέση της ολομέλεις ή τμήματός του για το ίδιο θέμα.

• Διοικητική Διαδικασία: Παραπομπή στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ)

      Δυνητική:

1. αρ. 14 παρ. 2 α΄ π.δ. 18/1989: Με απόφαση Τμήματος για θέμα μεγαλύτερης σπουδαιότητας, ειδικότερα για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος.
2. αρ. 14 παρ. 2 γ΄ π.δ. 18/1989: Με απόφαση του Προέδρου του Συμβουλίου για θέματα του εδαφίου α΄, αν δεν παραπέμφθηκαν με απόφαση του Τμήματος.

Υποχρεωτική:

1. αρ. 14 παρ. 2 β΄ π.δ. 18/1989: Με απόφαση Τμήματος, όταν αυτό άγεται σε κρίση αντισυνταγματικότητας τυπικού νόμου (αρ. 100 παρ. 5 Σ).
2. αρ. 14 παρ. 4 π.δ. 18/1989: Όταν ένα τμήμα φέρεται προς λήψη απόφασης διαφορετικής από απόφαση του ΑΠ ή του ΕΣ ως προς την ουσιαστική συνταγματικότητα ή την έννοια τυπικού νόμου, αν δεν συντρέχει περίπτωση πραπομπής στο Α.Ε.Δ. βάσει του άρθρου 100 του Σ.

• Αναίρεση υπέρ του νόμου

1. Δικαιοδοσία πολιτικών δικαστηρίων: 557 ΚΠολΔ
2. Δικαιοδοσία ποινικών δικαστηρίων: 505 παρ. 2 ΚΠΔ

• Δικαιοδοσία ΣτΕ: αρ. 53 παρ. 5 π.δ. 18/1989

1. Δικαιοδοσία Ελεγκτικού Συνεδρείου: αρ. 177 ν. 4700/2020

Βέβαια, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις οι αποφάσεις των ανωτάτων δικαστηρίων ισχύουν μεταξύ των διαδίκων. Η παρεμβολή της Ολομέλειας του Α.Π. ή του ΣτΕ δεν επεκτείνει τα αντικειμενικά ή τα υποκειμενικά όρια του δεδικασμένου. Τα Τμήματα δεσμεύονται από τις αποφάσεις της Ολομέλειας όταν επιλαμβάνονται της αυτής υπόθεσης και όχι κάθε φορά που στο μέλλον θα τίθεται παρόμοιο ζήτημα. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κατώτερα Δικαστήρια. Δεσμεύονται από τις αποφάσεις των ανωτάτων δικαστηρίων για ζητήματα αντισυνταγματικότητας μόνο όταν επιλαμβάνονται της ίδιας υπόθεσης, και όχι όταν τίθεται ενώπιόν τους παρόμοιο ζήτημα. Ωστόσο δεν πρέπει να παραγνωρίζονται οι πραγματικές επιπτώσεις τω αποφάσεων των Ολομελειών των ανωτάτων δικαστηρίων. Η επιρροή που ασκείται στη νομολογία των κατώτερων Δικαστηρίων είναι ασφαλώς σοβαρή και η ενοποίηση που επέρχεται είναι συχνά σχεδόν απόλυτη.

ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ, Αθανασίου Ραΐκου, Τόμος Α΄, Τεύχος Γ΄, Εκδόσεις Αντ. Ν Σάκκουλα, 1991.

Ο ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ, Βασιλείου Σκούρη, Ευάγγελου Β. Βενιζέλου, Έκδοση Αντ. Ν. Σάκκουλα, 1985

Έλενα Ψαρρού

Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Έλεγχος συνταγματικότητας των νόμων appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Η υπ’ αριθμ. 411/2026 Απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών εξειδικεύει περαιτέρω την έννοια της βλαπτικής μεταβολής που αναφέρεται ανωτέρω. Συγκεκριμένα τονίζει ότι “Βλαπτική μεταβολή, υπό την εκτεθείσα έννοια, θεωρείται η δυσμενής τροποποίηση για τον εργαζόμενο του τόπου, του χρόνου και του τρόπου παροχής της εργασίας του, η αφαίρεση από τον εργαζόμενο των ήδη ασκούμενων καθηκόντων, ιδίως διευθυντικών ή επιτελικών, ο υποβιβασμός του είτε σε υποδεέστερη θέση, είτε σε θέση αργόμισθου, η άρνηση του εργοδότη να αναθέσει στον εργαζόμενο τα αρμόζοντα στα προσόντα, την εμπειρία και τις εν γένει ικανότητές του επιτελικά ή διευθυντικά καθήκοντα, καθώς και η εν γένει ανάθεση στον εργαζόμενο καθηκόντων υποδεέστερης ειδικότητας ή θέσεως στην επιχείρηση, που συνεπάγεται δυσμενείς υλικές ή και ηθικές, ως προς το κύρος και την προσωπικότητά του, συνέπειες (ΑΠ 632/2020, ΑΠ 216/2017, ΑΠ 1134/2015, ΑΠ 980/2011, ΑΠ 622/2008 ΝΟΜΟΣ), ενώ, δεν υφίσταται βλαπτική μεταβολή, όταν ο εργοδότης, στο πλαίσιο του διευθυντικού του δικαιώματος, τοποθετεί τον εργαζόμενο σε άλλο τομέα, τμήμα ή θέση της επιχειρήσεως και με άλλο αντικείμενο απασχολήσεως, αν αυτό επιβάλλει το πραγματικό συμφέρον της επιχειρήσεως για την αρτιότερη οργάνωση και λειτουργία της, εφ’ όσον τα νέα καθήκοντα δεν είναι υποδεέστερα για τον υπάλληλο και δεν συνεπάγονται για αυτόν δυσμενείς συνέπειες ως προς το κύρος και την προσωπικότητά του (ΑΠ 896/2018, ΑΠ481/2018, ΑΠ104/2017 ΝΟΜΟΣ).”

Ζέτα Μασσέλου, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Η ποιοτική υποβάθμιση του μισθωτού ως μονομερής βλαπτική μεταβολή κατ’ άρθρο 343 Κώδικα Εργατικού Δικαιόυ appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Από τις προαναφερόμενες διατάξεις, που απαγορεύουν τη μεταβίβαση πριν από την κατεδάφισή τους, των αυθαιρέτων κτισμάτων ή κατασκευών εν γένει ή σύστασης εμπραγμάτων δικαιωμάτων επ’ αυτών ή επί του οικοπέδου επί του οποίου έχουν κατασκευασθεί και προβλέπουν ως κύρωση, για την παράβαση της απαγόρευσης αυτής, την αυτοδίκαιη και εξαρχής ακυρότητα της οικείας δικαιοπραξίας, προκύπτει, ότι στην έννοια του αυθαιρέτου εμπίπτουν, προδήλως, κτίσματα ή εν γένει κατασκευές, που έχουν ανεγερθεί κατά παράβαση των οικείων πολεοδομικών διατάξεων και ιδίως χωρίς την απαιτούμενη άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής, έχουν αυτοτελή ύπαρξη και είναι δεκτικά μεταβίβασης σε τρίτους ή σύστασης εμπράγματων επ’ αυτών δικαιωμάτων, κατά τις οικείες διατάξεις του ΑΚ ή τον ν. 3741/1929 «περί ιδιοκτησίας κατ’ ορόφους». Εξάλλου, από τις ίδιες παραπάνω απαγορευτικές διατάξεις προκύπτει, ότι η κατασκευή κτίσματος, χωρίς την απαιτούμενη άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής, εμπίπτει στην έννοια του αυθαίρετου, εφόσον όμως προηγηθεί η διαπίστωση και ο χαρακτηρισμός αυτού ως αυθαιρέτου, κατόπιν αυτοψίας υπαλλήλου της κατά τόπου αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας, ο οποίος συντάσσει επί τόπου σχετική έκθεση και η οποία υπόκειται σε ένσταση εκ μέρους του θιγομένου, εντός της οριζόμενης από τις προαναφερόμενες διατάξεις προθεσμίας, οπότε και επέρχονται οι έννομες συνέπειες του αυθαίρετου χαρακτήρα ενός κτίσματος, μεταξύ των οποίων και οι οριζόμενες από τη διάταξη του άρθρου 17 § 10 του Ν. 1337/1983 απαγορεύσεις μεταβίβασης (ΑΠ 1637/2022, ΑΠ 203/2021, ΑΠ 404/2018, ΑΠ 183/2017, ΝΟΜΟΣ).

[64/2024 ΕΦ ΑΝΑΤ. ΚΡΗΤΗΣ]

Βασιλική Φλωκατούλα – Δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Ακυρότητα συμβολαίου μεταβίβασης ακινήτου λόγω ύπαρξης αυθαίρετων κτισμάτων επί αυτού appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Σύμφωνα με την υπ αρ 34/2026 απόφαση του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας: “Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1116 ΑΚ, κάθε συγκύριος έχει δικαίωμα έναντι τρίτων να ασκεί για ολόκληρο το πράγμα τις αξιώσεις από την κυριότητα. Όταν, όμως, διεκδικεί ολόκληρο το πράγμα οφείλει να απαιτήσει την απόδοσή του σε όλους τους συγκυρίους. Από τη διάταξη αυτή σαφώς συνάγεται ότι ο συγκύριος απλώς δικαιούται και δεν υποχρεούται να ασκήσει τις σχετικές αξιώσεις για ολόκληρο το πράγμα. Έτσι, ουδόλως αποκλείεται στον συγκύριο η άσκηση της διεκδικητικής αγωγής μόνον ως προς το ιδανικό μερίδιό του, χωρίς μάλιστα στην περίπτωση αυτή να είναι αναγκαίο να αναφέρονται οι συγκύριοι, οι οποίοι πρέπει να προσδιορίζονται, όταν μόνο διεκδικείται ολόκληρο το πράγμα υπέρ όλων των συγκυριών. Ενόψει, δε, του ότι η αγωγή/αίτηση διόρθωσης πρώτων κτηματολογικών εγγραφών αποσκοπεί στην προστασία της κυριότητας και στην ακρίβεια των κτηματολογικών εγγραφών, η διάταξη του άρθρου 1116 ΑΚ τυγχάνει ανάλογης εφαρμογής και στην περίπτωση αυτή (βλ. Κων. Πλιάτσικα, Η διόρθωση ανακριβούς πρώτης κτηματολογικής εγγραφής εκδ. 2019 σελ. 322).”

 Ζέτα Μασσέλου, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Ενεργητική νομιμοποίηση συγκυρίου σε αγωγή διόρθωσης κτηματολογικής εγγραφής appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Η διάταξη του άρθρου 171, η οποία περιέχει τις περιπτώσεις της απόλυτης ακυρότητας, είναι διάταξη πλαίσιο, με την έννοια ότι σε αυτή περιγράφεται το γενικό πλαίσιο κάθε περίπτωσης. Για να επέλθει απόλυτη ακυρότητα κατά το άρθρο 171 του Κ.Π.Δ., δεν είναι απαραίτητο να απαγγέλλεται τούτο ρητώς από ορισμένη διάταξη. Αρκεί να πρόκειται για περίπτωση που υπάγεται στο άρθρο αυτό. Σύμφωνα δε με το άρθρο 174 παρ. 1 ΚΠΔ, η απόλυτη ακυρότητα λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας ακόμη και στον Άρειο Πάγο. Αν η απόλυτη ακυρότητα αναφέρεται σε πράξεις της προδικασίας μπορεί να ληφθεί υπόψη αυτεπαγγέλτως ή να προταθεί ωσότου γίνει αμετάκλητη η παραπομπή στο ακροατήριο, κατά δε την παρ. 2 του ίδιου άρθρου η σχετική ακυρότητα μπορεί να προταθεί από τον εισαγγελέα ή από τους διαδίκους που έχουν συμφέρον. Αν η σχετική ακυρότητα αναφέρεται σε πράξη της προδικασίας, πρέπει να προταθεί έως το τέλος της. Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 176 παρ. 1 εδ. α στοιχ. α ΚΠΔ αρμόδιο να κηρύξει την ακυρότητα των πράξεων της προδικασίας είναι το δικαστικό συμβούλιο. Το Δικαστικό Συμβούλιο κηρύσσοντας την ακυρότητα, διατάσσει την επανάληψη των άκυρων πράξεων αν το κρίνει αναγκαίο και εφικτό (Μιχ. Μαργαρίτης, Ερμηνεία ΚΠΔ, σελ. 360). Κατά την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου 176 του Κ.Π.Δ. «Η ακυρότητα μιας πράξης καθιστά άκυρες και τις εξαρτημένες από αυτήν μεταγενέστερες πράξεις της ποινικής διαδικασίας». Ως εξαρτημένες θεωρούνται όσες πράξεις παρήχθησαν συνέπεια της άκυρης προγενέστερης που αποτελεί λογικό νόμιμο όρο των μεταγενέστερων και οι οποίες συνιστούν έτσι το αναγκαίο αποτέλεσμα αυτής. Η εξάρτηση των επόμενων πράξεων από την άκυρη πρέπει να είναι αποκλειστική και πραγματική και όχι τυχαία ή ευκαιριακή, σε τρόπο δηλαδή, ώστε οι μεταγενέστερες πράξεις να τελούν σε σχέση προέλευσης από την άκυρη πράξη (ΟλΑΠ 2/96 ΠοινΧρ Μ ΣΤ` σελ. 1571). Επιπροσθέτως, κατ` άρθρο 307 του Κ.Π.Δ.: «Κατά την διάρκεια της ανάκρισης το συμβούλιο των πλημμελειοδικών με πρόταση του εισαγγελέα ή ενός διαδίκου ή με αίτηση του ανακριτή αποφασίζει:….στ) για κάθε άλλο θέμα που προβλέπεται σε ειδικές διατάξεις»

[ΣΥΜΒ.ΠΛΗΜ/ΚΩΝ ΑΘΗΝΩΝ 335/2026 Τ.Ν.Π.ΝΟΜΟΣ]

Βασιλική Φλωκατούλα – δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Το πλαίσιο της απόλυτης ακυρότητας του άρθρου 171 Κ.Π.Δ. appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Κατά δε, τη διάταξη του άρθρου 82 Α του ΠΚ, που καθιερώνει διακεκριμένη μορφή εγκλήματος, η οποία μπορεί να έχει εφαρμογή σε κάθε έγκλημα “Εάν έχει τελεσθεί έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή του οποίου έγινε λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου το πλαίσιο της ποινής διαμορφώνεται ως εξής: α) Στην περίπτωση πλημμελήματος που τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος, το ελάχιστο όριο της ποινής αυξάνεται κατά έξι μήνες….”. Η επαύξηση αυτή της ποινής βασίζεται κυρίως στο αυξημένο άδικο που παρουσιάζουν αυτές οι συμπεριφορές, λόγω της συμπροσβολής της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, πλέον του εννόμου αγαθού που αποτελεί το κύριο προστατευόμενο μέγεθος κάθε επιμέρους εγκλήματος. Στις περιπτώσεις αυτές, δηλαδή, το θύμα έχει επιλεγεί, διότι φέρει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά άρρηκτα συνδεδεμένα με την ίδια τη φύση του ως ανθρώπου (Α.Π. 804/2024 Τ.Ν.Π.ΝΟΜΟΣ).

Σημειώνεται ότι η επαύξηση της ποινής που προβλέπεται με τη συγκεκριμένη διάταξη του άρθρου 82Α του Π.Κ., λόγω μη αντίθετης πρόβλεψης, αναφέρεται σε όλα τα αδικήματα του Ποινικού Κώδικα. Από τη γραμματική διατύπωση του άρθρου «εάν έχει τελεστεί έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή του οποίου έγινε λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου…», προκύπτει ότι η κατηγορία των ρατσιστικών εγκλημάτων είναι ευρεία και αναφέρεται ακόμα και στο σύνολο των ποινικών αδικημάτων στου Π.Κ.

Βασιλική Φλωκατούλα – δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Το αδίκημα της εξύβρισης με ρατσιστικά χαρακτηριστικά (361 Π.Κ. και 82Α Π.Κ.) appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Το έννομο συμφέρον, η συνδρομή του οποίου επιτελεί νομιμοποιητική λειτουργία στην αναγνωριστική αγωγή και εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης (άρθρο 73 ΚΠολΔ), πρέπει να είναι άμεσο και παρόν. Ειδικότερα, αυτό πρέπει να είναι α) άμεσο, υπό την έννοια ότι η έννομη προστασία, που ζητείται με τη μορφή έκδοσης αναγνωριστικής απόφασης, πρέπει να αποτελεί πρόσφορο και μοναδικό (όχι όμως απαραιτήτως και το μείζον) ένδικο βοήθημα για την εξάλειψη της αβεβαιότητας, που δυσχεραίνει την άσκηση των δικαιωμάτων του ενάγοντος ή προκαλεί άλλο κίνδυνο στα έννομα συμφέροντά του και β) παρόν, υπό την έννοια ότι η ανάγκη δικαστικής προστασίας είναι ενεστώσα, αφορά, δηλαδή, σε έννομες σχέσεις υπαρκτές και παρούσες και όχι υποθετικές και μελλοντικές ή ενδεχόμενες. Ο κίνδυνος δηλαδή, για τα συμφέροντα του αιτούντος δικαστική προστασία με την άσκηση της αναγνωριστικής αγωγής, μπορεί να εξαρτάται και από τη συνδρομή και άλλου μελλοντικού περιστατικού, το δικαίωμα όμως του οποίου ζητείται η προστασία με την εν λόγω αγωγή πρέπει να είναι κεκτημένο και όχι μελλοντικό και ενδεχόμενο. Εξάλλου, το έννομο συμφέρον, που μπορεί να είναι υλικό ή ηθικό, εξαρτάται από τις εκάστοτε περιστάσεις. Αφετηρία του, όταν η αβεβαιότητα δεν προκύπτει από τα πράγματα, είναι η αμφισβήτηση από τον εναγόμενο της επίδικης έννομης σχέσεως, από την οποία πρέπει να απειλείται βλάβη, για την αποτροπή της οποίας η επιδιωκόμενη απόφαση να αποτελεί πρόσφορο μέσο (ΑΠ 66/2022 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Σύμφωνα με τα παραπάνω, την αρνητική αναγνωριστική αγωγή νομιμοποιείται να εγείρει εκείνος που έχει άμεσο έννομο συμφέρον να αναγνωρισθεί η ανυπαρξία κάποιας έννομης σχέσης, για, δε, την πληρότητα του δικογράφου της αρκεί μόνη η με αυτήν (αγωγή) αντιτασσόμενη από τον ενάγοντα γενική άρνηση των πραγματικών περιστατικών που στηρίζουν το προβαλλόμενο από τον εναγόμενο δικαίωμα. Το έννομο συμφέρον, όμως, όπως και η νομιμοποίηση του διαδίκου, αποτελούν, σύμφωνα με το άρθρο 68 ΚΠολΔ, ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή δικαστικής προστασίας [ΑΠ 1815/2022 – Ιστοσελίδα Αρείου Πάγου]. Ο υπερασπιστικός χαρακτήρας της αρνητικής αναγνωριστικής αγωγής έναντι της εξώδικης καύχησης του εναγομένου, ανάγει σε ιστορική της βάση τις αντιρρήσεις που βάλλουν κατά της ύπαρξης της επίδικης έννομης σχέσης και θα απάρτιζαν το αμυντικό οπλοστάσιο του εναγομένου μίας αντίστοιχης θετικής αναγνωριστικής ή καταψηφιστικής αγωγής [βλ. Μακρίδου, Αόριστη αγωγή σ. 32 επόμ.]. Οι αντιρρήσεις αυτές μπορεί να συνίστανται: α) στην καθολική άρνηση κάθε νοητού κατά νόμο παραγωγικού λόγου (γενική άρνηση), β) στην άρνηση μίας, περισσότερων ή όλων των δικαιογόνων προϋποθέσεων ορισμένου δικαιοπαραγωγικού κανόνα (ειδική άρνηση), είτε γ) στην επίκληση δικαιοκωλυτικών, δικαιοφθόρων ή δικαιοανασταλτικών περιστατικών. Επομένως, υποστηρίζεται ότι η ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος, ως δικαιοανασταλτικό περιστατικό, μπορεί να προβληθεί και επιθετικά στα πλαίσια έγερσης αρνητικής αναγνωριστικής αγωγής, με αίτημα την αναγνώριση της ανυπαρξίας οφειλής του ενάγοντος (ΕφΠειρ 120/2024 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Αγγελική Πολυδώρου, Δικηγόρος

e-mail: info@efotopoulou.gr

The post Αναγνωριστική αγωγή και αρνητική αναγνωριστική αγωγή – Έννομο συμφέρον appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Ελένη Μακροδημήτρη, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Η νομιμοποίηση των διαδίκων – Ίδρυση λόγου αναιρέσεως εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγω εσφαλμένης κρίσης περί της συνδρομής της – Ειδικά η περίπτωση των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων ως μη δικαιούχων διαδίκων κατ’ εφαρμογή των Ν. 4354/2015 και 3156/2003 appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Περαιτέρω, στην περίπτωση που η αυτούσια διανομή του επικοινού είναι ανέφικτη ή ασύμφορη και διατάσσεται η πώλησή του με πλειστηριασμό δεν τυγχάνει εφαρμογής η διάταξη του άρθρου 492 ΚΠολΔ, αλλά εκείνη του άρθρου 484 παρ. 2 εδ. δ’ του ίδιου Κώδικα, η οποία προβλέπει την απόσβεση των υποθηκών και ενεχύρων, που υπάρχουν στα πράγματα, τα οποία εκπλειστηριάστηκαν. Η απόσβεση αυτή επιβάλλει την ανεύρεση λύσης, η οποία να εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ενυπόθηκων ή ενεχυρούχων δανειστών, χωρίς να υποχρεώνονται να προβούν σε περαιτέρω ενέργειες, λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την παγίως ακολουθούμενη από τη νομολογία και τη θεωρία άποψη, στην περίπτωση του εκούσιου πλειστηριασμού, που διατάσσεται με δικαστική απόφαση λόγω του ανέφικτου ή του ασύμφορου της αυτούσιας διανομής, δεν ισχύουν οι διατάξεις για την αναγγελία και την κατάταξη των δανειστών. Στην περίπτωση αυτή γίνεται δεκτό ότι, ο εμπραγμάτως ασφαλισμένος δανειστής, που προσεπικαλείται υποχρεωτικά στη δίκη περί διανομής και ασκεί κύρια παρέμβαση, νομίμως ζητεί, κατ’ ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 492 παρ. 3 ΚΠολΔ, σε περίπτωση που διαταχθεί η πώληση του κοινού πράγματος με πλειστηριασμό, την καταβολή από το πλειστηρίασμα, που θα επιτευχθεί, του αναλογούντος στην απαίτησή του ποσού, που ασφαλίζεται με υποθήκη (ή ενέχυρο), ή τη δημόσια κατάθεση από το πλειστηρίασμα του ποσού, που αντιστοιχεί στην ασφαλιζόμενη με προσημείωση απαίτησή του. Πλέον δε των ανωτέρω, οι προαναφερθέντες δανειστές μπορούν να προβάλουν και ισχυρισμούς σχετικά με τον επιδιωκόμενο τρόπο διανομής εκ μέρους των διαδίκων της δίκης διανομής. Επίσης, οι περιοριστικά προσεπικαλούμενοι τρίτοι έχουν δικαίωμα να ασκήσουν παρέμβαση, η οποία είναι κύρια, ενόψει του γεγονότος ότι με αυτή επιδιώκεται η διάγνωση και στη συνέχεια η διάπλαση των εμπραγμάτων δικαιωμάτων της υποθήκης, του ενεχύρου και της επικαρπίας καθώς επίσης και της δεσμευτικότητας, που επιφέρει από τον νόμο η συντηρητική ή αναγκαστική κατάσχεση στο εξ αδιαιρέτου μερίδιο συγκυριότητας του οφειλέτη τους και τέως κοινωνού. Υπό το φως των ανωτέρω και ενόψει του γεγονότος ότι η άσκηση της προσεπίκλησης έχει κατ’ άρθρο 89 εδ. β’ ΚΠολΔ τα αποτελέσματα, που επάγεται η άσκηση της αγωγής, ο ενυπόθηκος ή ενεχυρούχος δανειστής ή ο έχων δικαίωμα επικαρπίας, από την προς αυτόν επίδοση της προσεπίκλησης, καθίσταται αναγκαίος ομόδικος των αρχικών διαδίκων – συγκοινωνών, μεταξύ των οποίων διεξάγεται η δίκη της διανομής του κοινού πράγματος, υπό την έννοια του άρθρου 76 παρ. 1 ΚΠολΔ και δεσμεύεται από το δεδικασμένο, που πηγάζει από την απόφαση, που εκδίδεται επί της αγωγής διανομής, διότι έτσι διευρύνονται και ως προς αυτόν τα υποκειμενικά όρια της δίκης. Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 89 και 215 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο τρόπος άσκησης της προσεπίκλησης είναι ίδιος με εκείνον της αγωγής, ήτοι απαιτείται αυτοτελές δικόγραφο, που κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου, στο οποίο εκκρεμεί η δίκη διανομής, και επιδίδεται στον προσεπικαλούμενο έως τη συζήτηση της αγωγής ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Συνεπώς, η επίδοση αντιγράφου αγωγής δεν ισοδυναμεί με προσεπίκληση, η οποία απαιτεί την κατά τα ανωτέρω προδικασία (ΜΕφΠειρ 244/2025 ιστοσελίδα Εφετείου Πειραιά).

Η παράλειψη της προσεπίκλησης προτείνεται στο δικαστήριο της ουσίας και δεν αποτελεί προνομιακό ισχυρισμό με την έννοια του άρθρου 562 § 2 εδ. β και γ. Το δικαστήριο της ουσίας, όμως, μπορεί στο πλαίσιο των άρθρ. 232 και 245 να διερευνήσει την ύπαρξη δανειστών που πρέπει να προσεπικληθούν και να ζητήσει την προσκομιδή πρόσφατου πιστοποιητικού του Υποθηκοφυλακείου [Ορφανίδης σε Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα Ερμηνεία ΚΠολΔ Ι σελ.877, Λ.-Μ. Πίψου, Δικαστική διανομή, σ. 185]. Άλλωστε, πρέπει να προσεπικαλούνται οι ενυπόθηκοι, προσημειούχοι κλπ δανειστές που έχουν εγγράψει βάρη επί του επικοινού μέχρι τη συζήτηση της αγωγής [βλ. σχετ. και ΕφΠειρ 571/2019, ιστοσελίδα Εφετείου Πειραιά, που έκρινε μη υποχρεωτική την προσεπίκληση κατ’ άρ. 491 ΚΠολΔ των προσημειούχων δανειστών, για εγγραφές που έλαβαν χώρα μετά τη συζήτηση ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου]. Περαιτέρω, αν δεν ασκηθεί η προσεπίκληση, έως τη συζήτηση της αγωγής ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το δικαστήριο αναβάλλει τη συζήτηση αυτή και ορίζει προθεσμία εντός της οποίας θα πρέπει να γίνει η προσεπίκληση. Αν η ταχθείσα προθεσμία περάσει άπρακτη, η αγωγή διανομής απορρίπτεται ως απαράδεκτη (491 παρ.2 ΚΠολΔ). Απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης επέρχεται και όταν το δικαστήριο μετά την πρώτη συζήτηση διαπιστώσει την ύπαρξη προσώπου που θα έπρεπε να είχε προσεπικληθεί [Ορφανίδης σε Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα Ερμηνεία ΚΠολΔ Ι σελ.877]. Ομοίως απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης επέρχεται όταν το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο διαπιστώσει την ύπαρξη προσώπου που θα έπρεπε να είχε προσεπικληθεί στην πρωτοβάθμια δίκη αλλά δεν προσεπικλήθηκε [πρβλ. ΕφΠειρ 571/2019, ο.π.].»

 (Απόσπασμα από την υπ’ αριθμ. 2017/2026 απόφαση του Τριμ. Εφετείου Αθηνών)

Ελένη Μακροδημήτρη, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Υποχρεωτική προσεπίκληση των εμπραγμάτως ασφαλισμένων δανειστών στη δίκη διανομής επίκοινου ακινήτου επί ποινή απαραδέκτου της αγωγής – Απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης και όταν το δικαστήριο μετά την πρώτη συζήτηση διαπιστώσει την ύπαρξη προσώπου που θα έπρεπε να είχε προσεπικληθεί αλλά δεν προσεπικλήθηκε appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.

Από, δε, τις διατάξεις των άρθρων 106, 335, 338 έως 340 και 346 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το Δικαστήριο, προκειμένου να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση περί της αλήθειας ή μη των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οφείλει να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα (αλλά μόνον εκείνα), τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι. Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρ. 559 αριθ. 11 β ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το Δικαστήριο παρά τον νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν. Κατά την αληθινή έννοια της διάταξης αυτής, που προκύπτει και από το συνδυασμό της προς τις διατάξεις των άρθρων 106, 237 εδ. 1 στοιχ. β και 346 ΚΠολΔ, η πρώτη από τις οποίες εισάγει το συζητητικό σύστημα στη διαγνωστική δίκη, δηλαδή της ενεργείας του Δικαστηρίου κατόπιν πρωτοβουλίας των διαδίκων, ως αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν, νοούνται και εκείνες των οποίων δεν έγινε σαφής και ορισμένη επίκληση με τις προτάσεις του διαδίκου, που τις προσκόμισε. Μπορεί δε η επίκληση αυτή να γίνει είτε με τις προτάσεις της συζήτησης, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, είτε με αναφορά δια των προτάσεων αυτών σε συγκεκριμένο μέρος των προσκομιζόμενων προτάσεων προηγούμενης συζήτησης, όπου γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση εγγράφου, κατ’ ανάλογη εφαρμογή του άρθρο. 240 ΚΠολΔ). Το Δικαστήριο της ουσίας οφείλει να ερευνήσει αυτεπαγγέλτως αν για τα προσκομιζόμενα από διάδικο έγγραφα έγινε νόμιμη επίκληση στις προτάσεις του και η σχετική παράλειψη του και η λήψη τελικώς υπόψη εγγράφων που είτε δεν προσκομίσθησαν είτε προσκομίσθησαν, χωρίς νόμιμη επίκληση, ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 τον αριθ. 11 β’ ΚΠολΔ.

Ελένη Μακροδημήτρη, ασκ. δικηγόρος

info@efotopoulou.gr

The post Ίδρυση του λόγου αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθ. 11β’ ΚΠολΔ σε περίπτωση που το Δικαστήριο λάβει υπ’ όψιν αποδεικτικά μέσα μη νομίμως επικληθέντα και προσκομισθέντα appeared first on Δικηγορικό Γραφείο | Ευγενία Φωτοπούλου | Δικηγόροι Αθηνών.