Ωράριο διευθυνόντων υπαλλήλων
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 2269/1920 που κύρωσε τη Διεθνή Σύμβαση Εργασίας της Ουάσιγκτον “Εις πάσας τας οιουδήποτε είδους βιομηχανικάς εργασίας, δημοσίας ή ιδιωτικάς ως και εις τα παραρτήματα αυτών, εξαιρέσει εκείνων εις ας αποσχολούνται μέλη μόνον μιας και της αυτής οικογενείας, η διάρκεια της εργασίας του προσωπικού δεν δύναται να υπερβαίνη 8 ώρας ημερησίως και 48 ώρας καθ`εβδομάδα, πλήν των κάτωθι εξαιρέσεων: α) Αι διατάξις της παρούσης συμβάσεως δεν εφαρμόζονται επί προσώπων κατεχόντων θέσιν εποπτείας ή διευθύνσεως, ή θέσιν εμπιστευτικήν […]”.
Με τον τρόπο αυτό ο νομοθέτης ρητά εξαίρεσε του διευθύνοντες υπαλλήλους από την ημερήσια εργασία των οκτώ ωρών και την εβδομαδιαία εργασία των σαράντα οκτώ ωρών. Τούτο προβλέφθηκε για το λόγο ότι οι ώρες απασχόλησης των διευθυνόντων υπαλλήλων δεν μπορεί να είναι οι ίδιες με αυτές των υπόλοιπων μισθωτών γιατί τα αυξημένης ευθύνης και επιτελικής φύσης καθήκοντά τους απαιτούν συνήθως την ανάλωση περισσότερου χρόνου εργασίας προκειμένου να ανταποκριθούν σε αυτά. Η διαπίστωση αυτή συνεπάγεται ότι δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις για τα χρονικά όρια εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της ΑΚ 659 (πρόσθετη εργασία), ώστε να μη δικαιούνται οι διευθύνοντες υπάλληλοι πρόσθετη αμοιβή ούτε και αποζημίωση για υπερωρίες. Επίσης, δε δικαιούται αποζημίωσης για απασχόληση τις νυχτερινές ώρες, αλλά και τις Κυριακές και τις αργίες, ούτε αναπληρωματική εβδομαδιαία ανάπαυση. Ομοίως, δεν δικαιούνται αποζημίωσης για εκτός έδρας εργασία. Δεν αποκλείεται πάντως, με την ατομική σύμβαση εργασίας να συμφωνηθεί η παροχή εργασίας εντός των χρονικών ορίων που προβλέπει ο νόμος, οπότε για την τυχόν υπέρβασή τους μπορεί να αξιωθεί η αντίστοιχη αμοιβή (Δημήτριος Σιδέρης, Το εργασιακό καθεστώς των διευθυνόντων υπαλλήλων, 2005, σελ. 87-88).
Η απόφαση 83/1995 ΕφΠειρ έκρινε ότι οι διευθύνοντες υπάλληλοι “δεν έχουν αξίωση αποδόσεως της ωφελείας του εργοδότη τους από παροχή εργασίας πέραν του νομίμου ωραρίου κατά το άρθρο 904 ΑΚ γιατί η τελευταία δεν οφείλεται σε παράνομη αιτία, ούτε αξίωση συμπληρωματικής αμοιβής κατά το άρθρο 659 ΑΚ για εργασία τους πέραν της συνήθους ή της συμφωνημένης, γιατί είναι ασυμβίβαστη προς την ιδιότητά τους ως διευθυντών ο περιορισμός της απασχολήσεως τους μέσα σε ορισμένα χρονικά όρια (ΑΠ 1029/80 ΝοΒ 29,346). Τέτοιοι υπάλληλοι θεωρούνται εκείνοι που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε σημαντικό τομέα μεγάλης επιχειρήσεως, οι οποίοι απολαύουν ιδιάζουσας εμπιστοσύνης του εργοδότη τους ένεκα πολλών λόγων, όπως είναι η ειδίκευσή τους, τεχνική, εμπορική κ.λπ., η ανώτερη μόρφωσή τους ή η μεγάλη τους πείρα και επηρεάζουν αποφασιστικά τις κατευθύνσεις και την εξέλιξη της επιχειρήσεως και αμείβονται με μισθό σημαντικά ανώτερο εκείνου που καταβάλλεται στους λοιπούς υπαλλήλους, των οποίων διακρίνονται σαφώς, καίτοι οι ίδιοι δεν παύουν να είναι υπάλληλοι. Ο σημαντικά ανώτερος μισθός τους αντισταθμίζει την αυξημένη αποδοτικότητα και ευθύνη τους και επί πλέον την εξαίρεσή τους από τις προστατευτικές διατάξεις των εργαζομένων, μεταξύ των οποίων και αυτός περί των χρονικών ορίων της εργασίας και αποζημιώσεως ή προσαυξήσεως για υπερωριακή και εργασία πέραν της συνήθους ή συμφωνημένης (βλ. σχετ. ΑΠ Ολ 3/85 ΕΕΔ 44,431, ΑΠ 206/87 ΕλΔ 29,1349, ΑΠ 81/84 ΝοΒ 33,236, ΕΠειρ 1181/87 ΔΕΝ 44,135)”. Η ίδια απόφαση έκρινε ότι η άρνηση υπαλλήλου να αναλάβει πρόσθετα καθήκοντα με ταυτόχρονη μείωση των αποδοχών και μη καταβολή αποζημιώσεως για τις υπερωρίες είναι δικαιολογημένη και ως εκ τούτου δεν αποτελεί αντισυμβατική συμπεριφορά που δικαιολογεί την απόλυσή του.
Ευγενία Φωτοπούλου, δικηγόρος
info@efotopoulou.gr